મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4745-4764

આદૌ ચિત્તે તતઃ કાયે સતાં સંજાયતે જરા ।
અસતાં ચ પુનઃ કાયે નૈવ ચિત્તે કદાચન ॥

આદૌ છાયાતિદીર્ઘાપિ પ્રાચ્યામલ્પતરા તતઃ ।
તથા મૈત્ર્યસતામાદૌ દીર્ઘાપ્યલ્પતરા ભવેત્ ॥

આદૌ તદ્ધિતકૃત્ સ્નેહં કાર્યં સ્નેહમનન્તરમ્ ।
કૃત્વા સધર્મવાદં ચ મધ્યસ્થઃ સાધયેદ્ધિતમ્ ॥

આદૌ તન્વ્યો બૃહન્મધ્યા વિસ્તારિણ્યઃ પદે પદે ।
યાયિન્યો ન નિવર્તન્તે સતાં મૈત્ર્યઃ સરિત્સમાઃ ॥

આદૌ તાતો વરં પશ્યેત્ તતો વિત્તં તતઃ કુલમ્ ।
યદિ કશ્ચિદ્ વરે દોષઃ કિં ધનેન કુલેન કિમ્ ॥

આદૌ તાવદ્ વ્યાપારસ્થા યમવરુણધનદસદૃશા ભવન્ત્યતિગર્વિતા માનોન્મત્તા દર્પોત્સિક્તાઃ પરિભવહરણનિરતા ભવન્ત્યતિદારુણાઃ ।
ભ્રષ્ટાસ્તેભ્યો વ્યાપારેભ્યો હતિનિગડનિયતચરણાસ્ તથા લગુડાર્દિતા લમ્બૈઃ કૂર્ચૈર્દીનૈર્વક્ત્રૈર્મુનય ઇવ શમદમરતા ભવન્ત્યતિભદ્રકાઃ ॥

આદૌ તુ મન્દમન્દાનિ મધ્યે સમરસાનિ ચ ।
અન્તે સ્નેહાયમાનાનિ સંગતાન્યુત્તમૈઃ સહ ॥

આદૌ તુ રમણીયાનિ મધ્યે તુ વિરસાનિ ચ ।
અન્તે વૈરાયમાણાનિ સંગતાનિ ખલૈઃ સહ ॥

આદૌ દર્શયતિ નતિં યાન્તી યાન્તી સમુન્નતિં ધત્તે ।
અનુકૂલાપિ વરાહી ચિરેણ તુચ્છં ફલં ધત્તે ॥

આદૌ ધર્મે પ્રમાણં વિવિધવિધિભિદાશેષતાં ચ પ્રયુક્તિં પૌર્વાપર્યાધિકારૌ તદનુ બહુવિધં ચાતિદેશં તથોહમ્ ।
બાધં તન્ત્રં પ્રસઙ્ગં નયમનયશતૈઃ સમ્યગાલોચયદ્ભ્યો ભિન્ના મીમાંસકેભ્યો વિદધતિ ભુવિ કે સાદરં વેદરક્ષામ્ ॥

આદૌ નમસ્કૃતિઃ પશ્ચાદ્ આશંસાવચનાનિ ચ ।
સુભાષિતપ્રશંસા ચ કવિકાવ્યસ્તુતિસ્ તતઃ ॥

આદૌ નમ્રસ્ તતહ્ સ્તબ્ધઃ કાર્યકાલે ચ નિષ્ઠુરઃ ।
કૃતે કાર્યે પુનર્નમ્રઃ શિશ્નતુલ્યો વણિગ્જનઃ ॥

આદૌ નમ્રાઃ પુનર્વક્રાઃ સ્વીયકાર્યેષુ તત્પરાઃ ।
કાર્યાન્તે ચ પુનર્વક્રાઃ કાણ્વાસ્તુ પ્રાણઘાતકાઃ ॥

આદૌ ન વાપ્રણયિનાં પ્રણયો વિધેયો દત્તોઽથવા પ્રતિદિનં પરિપોષણીયઃ ।
ઉત્ક્ષિપ્ય યત્ ક્ષિપતિ તત્ પ્રકરોતિ લજ્જાં ભૂમૌ સ્થિતસ્ય પતનાદ્ ભયમેવ નાસ્તિ ॥

આદૌ નેચ્છતિ નોજ્ઝતિ સ્મરકથાં વ્રીડાવિમિશ્રાલસા મધ્યે હ્રીપરિવર્જિતાભ્યુપરમે લજ્જાવિનમ્રાનના ।
ભાવૈર્નૈકવિધૈઃ કરોત્યભિનયં ભૂયશ્ચ યા સાદરા બુદ્ધ્વા પુંપ્રકૃતિં યાનુચરતિ ગ્લાનેતરૈશ્ચેષ્ટિતૈઃ ॥

આદૌ પત્રવિચિત્રિતઃ પુનરસૌ મુગ્ધપ્રસૂનાઙ્કિતઃ પશ્ચાત્ સ્નિગ્ધફલોદ્ગમે ઘનરસૈઃ સિક્તો મયા સર્વતઃ ।
દાનોન્મત્તદુરન્તવારણકટીસંઘટ્ટનૈઃ કેવલં સોઽયં ઘૂર્ણિત એવ દૈવવશતો માકન્દભૂમીરુહઃ ॥

આદૌ પ્રેમકષાયિતા હરમુખવ્યાપારલોલા શનૈર્ વ્રીડાભારવિધૂર્ણિતા મુકુલિતા ધૂમોદ્ગમવ્યાજતઃ ।
પત્યુઃ સંમિલિતા દૃશા સરભસવ્યાવર્તનવ્યાકુલા પાર્વત્યાઃ પરિણીતિમઙ્ગલવિધૌ દૃષ્ટિઃ શિવાયાસ્તુ વઃ ॥

આદૌ બુધ્યેત પણિતઃ પણમાનશ્ચ કારણમ્ ।
તતો વિતર્ક્યોભયતો મતઃ શ્રેયસ્ તતો વ્રજેત્ ॥

આદૌ મજ્જનચીરહારતિલકં નેત્રાઞ્જનં કુણ્ડલં નાસામૌક્તિકમાલતીવિકરણં ઝંકારકં નૂપુરમ્ ।
અઙ્ગે ચન્દનચર્ચિતં મણિગણઃ ક્ષુદ્રાવલિર્ઘણ્ટિકા તામ્બૂલં કરકઙ્કણં ચતુરતા શૃઙ્ગારકાઃ ષોડશ ॥

આદૌ માતા ગુરોઃ પત્ની બ્રહ્મણી રાજપત્નિકા ।
ધેનુર્ધાત્રી તથા પૃથ્વી સપ્તૈતા માતરઃ સ્મૃતાઃ ॥