મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4725-4744

આદિત્યાઃ કિં દશૈતે પ્રલયભયકૃતઃ સ્વીકૃતાકાશદેશાઃ કિં વોલ્કામણ્ડલાનિ ત્રિભુવનદહનાયોદ્યતાનીતિ ભીતૈઃ ।
પાયાસુર્નારસિંહં વપુરમરગણૈર્બિભ્રતઃ શાર્ઙ્ગપાણેર્ દૃષ્ટા દૃપ્તાસુરોરસ્તલદરણગલદ્રક્તરક્તા નખા વઃ ॥

આદિત્યાદપિ નિત્યદીપ્તમમૃતપ્રસ્યન્દિ ચન્દ્રાદપિ ત્રૈલોક્યાભરણં મણેરપિ તમઃકાષં હુતાશાદપિ ।
વિશ્વાલોકિ વિલોચનાદપિ પરબ્રહ્મસ્વરૂપાદપિ સ્વાન્તાનન્દનમસ્તુ ધામ જગતસ્તોષાય સારસ્વતમ્ ॥

આદિત્યાદિગ્રહાઃ સર્વે નક્ષત્રાણિ ચ રાશયઃ ।
આયુઃ કુર્વન્તુ તે નિત્યં યસ્યૈષા જન્મપત્રિકા ॥

આદિત્યાદ્યા ગ્રહાઃ સર્વે યથા તુષ્યન્તિ દાનતઃ ।
સર્વસ્વેઽપિ ન તુષ્યેત જામાતા દશમો ગ્રહઃ ॥
આદિત્યાય તમઃ સૃષ્ટં મેઘાય ગ્રીષ્મશોષણમ્ ।
માર્ગશ્રમસ્ તુ વૃક્ષાય દુઃખિનસ્ તૂપકારિણે ॥

આદિત્યોઽયં સ્થિતો મૂઢાઃ સ્નેહં કુરુત મા ભયમ્ ।
બહુરૂપો મુહૂર્તશ્ચ જીવેતાપિ કદાચન ॥

આદિમત્સ્યઃ સ જયતાદ્ યઃ શ્વાસોચ્છ્વાસિતૈર્જલૈઃ ।
ગગને વિદધેઽમ્ભોધિં ગગનં ચ મહોદધૌ ॥

આદિમધ્યનિધનેષુ સૌહૃદં સજ્જને ભવતિ નેતરે જને ।
છેદતાપનનિઘર્ષતાડનૈર્ નાન્યભાવમુપયાતિ કાઞ્ચનમ્ ॥

આદિમધ્યાન્તરહિતં દશાહીનં પુરાતનમ્ ।
અદ્વિતીયમહં વન્દે મદ્વસ્ત્રસદૃશં હરિમ્ ॥

આદિમધ્યાવસાને ચ નૈવ ગચ્છતિ વિક્રિયામ્ ।
અત એવ કુલીનાનાં નૃપાઃ કુર્વન્તિ સંગ્રહમ્ ॥

આદિરાજયશોબિમ્બમ્ આદર્શં પ્રાપ્ય વાઙ્મયમ્ ।
તેષામસંનિધાનેઽપિ ન સ્વયં પશ્ય નશ્યતિ ॥

આદીપ્તવહ્નિસદૃશૈર્મરુતાવધૂતૈઃ સર્વત્ર કિંશુકવનૈઃ કુસુમાવનમ્રૈઃ ।
સદ્યો વસન્તસમયેન સમાગતેયં રક્તાંશુકા નવવધૂરિવ ભાતિ ભૂમિઃ ॥

આદીર્ઘેણ ચલેન વક્રગતિના તેજસ્વિના યોગિના નીલાબ્જદ્યુતિનાહિના વરમહં દૃશ્યો ન તચ્ચક્ષુષા ।
દષ્ટે સન્તિ ચિકિત્સકા દિશિ દિશિ પ્રાયેણ ધર્માર્થિનો મુગ્ધાક્ષીક્ષણવીક્ષિતસ્ય નહિ મે વૈદ્યો ન ચાપ્યૌષધમ્ ॥

આદૂરાત્ પ્રતિપાન્થમાહિતદૃશઃ પ્રત્યાશયોન્મીલતિ ધ્વાન્તે સ્વાન્તમહર્વ્યયેઽપિ ન પરાવૃત્તં કુરઙ્ગીદૃશઃ ।
તસ્યા નિઃસહબાહુવલ્લિવિગલદ્ધમ્મિલ્લવદ્ ભઙ્ગુર- ગ્રીવં દીર્ઘમજીવવત્ પ્રિયસખીવર્ગેણ નીતં વપુઃ ॥

આદૃતકુપિતભવાની- કૃતકરમાલાદિબન્ધનવ્યસનઃ ।
કેલિકલાકલહાદૌ દેવો વઃ શંકરઃ પાયાત્ ॥

આદૃતા નખપદૈઃ પરિરમ્ભાશ્ ચુમ્બિતાનિ ઘનદન્તનિપાતૈઃ ।
સૌકુમાર્યગુણસંભૃતકીર્તિર્ વામ એવ સુરતેષ્વપિ કામઃ ॥

આ દૃષ્ટિપ્રસરાત્ પ્રિયસ્ય પદવીમુદ્વીક્ષ્ય નિર્વિણ્ણયા વિશ્રાન્તેષુ પથિષ્વહઃપરિણતૌ ધ્વાન્તે સમુત્સર્પતિ ।
ગત્વૈકં સશુચા ગૃહં પ્રતિ પદં પાન્થસ્ત્રિયાસ્મિન્ ક્ષણે મા ભૂદાગત ઇત્યમન્દવલિતગ્રીવં પુનર્વીક્ષિતમ્ ॥

આદેયસ્ય પ્રદેયસ્ય કર્તવ્યસ્ય ચ કર્મણઃ ।
ક્ષિપ્રમક્રિયમાણસ્ય કાલઃ પિબતિ તદ્રસમ્ ॥

આદેહદાહં કુસુમાયુધસ્ય વિધાય સૌન્દર્યકથાદરિદ્રમ્ ।
ત્વદઙ્ગશિલ્પાત્ પુનરીશ્વરેણ ચિરેણ જાને જગદન્વકમ્પિ ॥

આદૌ કુલં પરીક્ષેત તતો વિદ્યાં તતો વયઃ ।
શીલં ધનં તતો રૂપં દેશં પશ્ચાત્ વિવાહયેત્ ॥

આદૌ ગૃહીતપાણિઃ પશ્ચાદારૂઢજઘનકટિભાગા ।
નખમુખલાલનસુખદા સા કિં રામાસ્તિ નૈવ ભોઃ પામા ॥