મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4303-4322

આકુઞ્ચ્યાગ્રં નખવિલિખને પશ્યતિ ભ્રૂવિભઙ્ગ્યા ગાઢાશ્લેષે વદતિ ચ હ હા મુઞ્ચ મુઞ્ચેતિ વાચમ્ ।
કેશાકૃષ્ટાવરુણનયના તાડને સાશ્રુનેત્રા નાનાભાવં શ્રયતિ તરુણી નાટકે મન્મથસ્ય ॥

આકુબ્જીકૃતપૃષ્ઠમુન્નતવલદ્વક્ત્રાગ્રપુચ્છં ભયાદ્ અન્તર્વેશ્મનિવેશિતૈકનયનં નિષ્કમ્પકર્ણદ્વયમ્ ।
લાલાકીર્ણવિદીર્ણસૃક્કવિકચદ્દંષ્ટ્રાકરાલાનનઃ શ્વા નિઃશ્વાસનિરોધપીવરગલો માર્જારમાસ્કન્દતિ ॥

આકુમારમુપદેષ્ટુમિચ્છવઃ સંનિવૃત્તિમપથાન્મહાપદઃ ।
યોગશક્તિજિતજન્મમૃત્યવઃ શીલયન્તિ યતયઃ સુશીલતામ્ ॥

આકુલશ્ચલપતત્રિકુલાનામ્ આરવૈરનુદિતૌષસરાગઃ ।
આયયાવહરિદશ્વવિપાણ્ડુસ્ તુલ્યતાં દિનમુખેન દિનાન્તઃ ॥

આકૃતિપ્રેમસરસા વિલાસાલસગામિની ।
વિસારે હન્ત સંસારે સારં સારઙ્ગલોચના ॥

આકૃતેઃ કિંચિદુલ્લેખો વિભાવયતિ લક્ષણમ્ ।
મહતોપપ્લવેનેવ પીડિતં ચન્દ્રમણ્ડલમ્ ॥

આકૃષ્ટઃ શિખયા નખૈર્વિલિખિતઃ સ્પૃષ્ટઃ કપોલસ્થલે મૌલૌ દામભિરાહતઃ પ્રતિદિશં ક્રામન્ સલીલં પથિ ।
ઇત્થં વારવિલાસિનીકૃતપરીહાસસ્ય દૈત્યાધ્વરે વિષ્ણોર્વામનવેષવિભ્રમભૃતો હાસોર્મયઃ પાન્તુ વઃ ॥

આકૃષ્ટકરવાલોઽસૌ સંપરાયે પરિભ્રમન્ ।
પ્રત્યર્થિસેનયા દૃષ્ટઃ કૃતાન્તેન સમઃ પ્રભુઃ ॥

આકૃષ્ટપ્રતનુવપુર્લતૈસ્તરદ્ભિસ્ તસ્યામ્ભસ્ તદથ સરોમહાર્ણવસ્ય ।
અક્ષોભિ પ્રસૃતવિલોલબાહુપક્ષૈર્ યોષાણામુરુભિરુરોજગણ્ડશૈલૈઃ ॥

આકૃષ્ટશ્ચક્રવાકૈર્નયનકલનયા બન્ધકીભિર્નિરસ્તો નાસ્તં દ્રાગેતિ ભાનુર્નિવસતિ નલિનીબોધનિદ્રાન્તરાલે ।
સન્ધ્યાદીપપ્રરોહં બહુલતિલરસવ્યાપ્તપત્રાન્તરાલં વાસાગારે દિશન્તી હસતિ નવવધૂક્રોધદૃષ્ટા ભુજિષ્યા ॥

આકૃષ્ટિઃ કૃતચેતસાં સુમહતામુચ્ચાટનં ચાંહસામ્ આચણ્ડાલમમૂકલોકસુલભો વશ્યશ્ચ મોક્ષશ્રિયઃ ।
નો દીક્ષાં ન ચ દક્ષિણાં ન ચ પુરશ્ચર્યાં મનાગીક્ષતે મન્ત્રોઽયં રસાનાસ્પૃગેવ ફલતિ શ્રીકૃષ્ણનામાત્મકઃ ॥

આકૃષ્ટિભગ્નકટકં કેન તવ પ્રકૃતિકોમલં સુભગે ।
ધન્યેન ભુજમૃણાલં ગ્રાહ્યં મદનસ્ય રાજ્યમિવ ॥

આકૃષ્ટે કવચાદહીન્દ્રરસનાકલ્પે કૃપાણે ત્વયા શ્રીમન્નાયક રામચન્દ્ર ભવતઃ પ્રત્યર્થિનાં વેશ્મસુ ।
ગાહન્તે સહસા લુલાયચમરીશાર્દૂલશાખાચરી- યક્ષોરક્ષશૃગાલકોલશલભૃદ્ભલ્લૂકભિલ્લાદયઃ ॥

આકૃષ્ટે યુધિ કાર્મુકે રઘુપતેર્વામોઽબ્રવીદ્ દક્ષિણં દાનાદાનસુભોજનેષુ પુરતો યુક્તં કિમિત્થં તવ ।
કામાન્યઃ પુનરબ્રવીન્મમ ન ભીઃ પ્રષ્ટું જગત્સ્વામિનં છેત્તું રાવણવક્ત્રપંક્તિમિતિ યો દદ્યાત્ સ વો મંગલમ્ ॥

આકૃષ્ટે યુધિ કાર્મુકે સમવદદ્ વામઃ કરો દક્ષિણં રે રે દક્ષિણહસ્ત ભોજનમહાદાનાદિ તે કુર્વતઃ ।
પશ્ચાદ્ ગંન્તુમયુક્તમિત્યથ પુનઃ સોઽપ્યબ્રવીદદ્રવં પ્રષ્ટું રાઘવમાશુરાવણશિરોવૃન્દાનિ ભિન્દાનિ કિમ્ ॥

આકૃષ્ટે વસનાઞ્ચલે કુવલયશ્યામા ત્રપાધઃકૃતા દૃષ્ટિઃ સંવલિતા રુચા કુચયુગે સ્વર્ણપ્રભે શ્રીમતિ ।
બાલઃ કશ્ચન ચૂતપલ્લવ ઇતિ પ્રાન્તસ્મિતાસ્યશ્રિયં શ્લિષ્યંસ્તામથ રુક્મિણીં નતમુખીં કૃષ્ણઃ સ પુષ્ણાતુ નઃ ॥

આકૃષ્યન્તે કરિણઃ પઙ્કનિમગ્ના મહદ્વિપૈરેવ ।
પ્રાપ્તાપદો મહાન્ત ઉદ્ધરણીયા મહાપુંભિઃ ॥

આકૃષ્યાદાવમન્દગ્રહમલકચયં વક્ત્રમાસજ્ય વક્ત્રે કણ્ઠે લગ્નઃ સુકણ્ઠઃ પુનરપિ કુચયોર્દત્તગાઢાઙ્ગસઙ્ગઃ ।
બદ્ધાસક્તિર્નિતમ્બે પતતિ ચરણયોર્યઃ સ તાદૃક્ પ્રિયો મે બાલે લજ્જા પ્રણષ્ટા નહિ નહિ કુટિલે ચોલકઃ કિં ત્રપાકૃત્ ॥

આ કેશગ્રહણાન્મિત્રમ્ અકાર્યાત્ સંનિવર્તયન્ ।
અવાચ્યઃ કસ્યચિદ્ ભવતિ કૃતયત્નો યથાબલમ્ ॥

આકોપિતોઽપિ કુલજો ન વદત્યવાચ્યં નિષ્પીડિતો મધુરમેવ વમેત્ કિલેક્ષુઃ ।
નીચો જનો ગુણશતૈરપિ સેવ્યમાનો હાસ્યેષુ યદ્ વદતિ તત્ કલહેષ્વવાચ્યમ્ ॥