મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4183-4202

અહો યેષાં વરં જન્મ સર્વપ્રાણ્યુપજીવનમ્ ।
સુજનસ્યેવ યેષાં વૈ વિમુખા યાન્તિ નાર્થિનઃ ॥

અહો રઘુશિરોમણેરભિનવપ્રતાપાવલિ- પ્રચણ્ડકિરણપ્રથાપ્રસરસાધ્વસાદાશ્વયમ્ ।
સુરાધિપતિરમ્બુદાન્ કમલમિન્દિરા સેવતે હિમાંશુરપિ ચન્દ્રમાઃ સતતમમ્ભુધૌ મજ્જતિ ॥

અહોરાત્રમયે લોકે જરારૂપેણ સંચરન્ ।
મૃત્યુર્ગ્રસતિ ભૂતાનિ પવનં પન્નગો યથા ॥

અહોરાત્રાણિ ગચ્છન્તિ સર્વેષાં પ્રાણિનામિહ ।
આયૂંષિ ક્ષપયન્ત્યાશુ ગ્રીષ્મે જલમિવાંશવઃ ॥

અહોરાત્રે વિભજતે સૂર્યો માનુષદૈવિકે ।
રાત્રિઃ સ્વપ્નાય ભૂતાનાં ચેષ્ટાયૈ કર્મણામહઃ ॥

અહો રૂપમહો રૂપમ્ અહો મુખમહો મુખમ્ ।
અહો મધ્યમહો મધ્યમ્ અસ્યાઃ સારઙ્ગચક્ષુષઃ ॥

અહો વિધાતસ્ત્વમતીવ બાલિશો યસ્ત્વાત્મસૃષ્ટ્યપ્રતિરૂપમીહસે ।
પરેઽનુજીવત્યપરસ્ય યા મૃતિર્ વિપર્યયશ્ચેત્ત્વમસિ ધ્રુવઃ પરઃ ॥

ન હિ ક્રમશ્ચેદિહ મૃત્યુજન્મનોઃ શરીરિણામસ્તુ તદાત્મકર્મભિઃ ।
યઃ સ્નેહપાશો નિજસર્ગવૃદ્ધયે સ્વયં કૃતસ્તે તમિમં વિવૃશ્ચસિ ॥

અહો વિધાત્રા હતકેન નાર્થાત્ કૃતો વિયોગોઽપિ વિયોગિનાં નઃ ।
રથાઙ્ગનામ્નામિવ યેન સીમા ન વિદ્યતે નાપિ સપક્ષવત્ત્વમ્ ॥

અહો વિશાલં ભૂપાલ ભુવનત્રિતયોદરમ્ ।
માતિ માતુમશક્યોઽપિ યશોરાશિર્યદત્ર તે ॥

અહો વિષાદપ્યધિકાઃ સ્ત્રિયો રક્તવિમાનિતાઃ ।
અહો અસેવ્યાઃ સાધૂનાં રાજાનોઽતત્ત્વદર્શિનઃ ॥

અહો વૈચિત્ર્યમેતસ્ય સંસારસ્ય કિમુચ્યતે ।
ગુણોઽપિ ક્લેશહેતુઃ સ્યાદ્ વિશ્રાન્તઃ કણ્ઠકન્દલે ॥

અહો સંસારવૈરસ્યં વૈરસ્યકારણં સ્ત્રિયઃ ।
દોલાલોલા ચ કમલા રોગાભોગગેહં દેહમ્ ॥

અહો સંસૃતિવેશ્યેયં રાગાદ્યુદ્દીપનોદ્યતા ।
રસમુત્પાદ્ય સર્વેષામ્ અન્તે વૈરસ્યકારિણી ॥

અહો સત્સંગતિર્લોકે કિં પાપં ન વિનાશયેત્ ।
ન દદાતિ સુખં કિં વા નરાણાં પુણ્યકર્મણામ્ ॥

અહો સમુદ્રગમ્ભીરધીરચિત્તમનસ્વિનઃ ।
કૃત્વાપ્યનન્યસામાન્યમ્ ઉલ્લેખં નોદ્ગિરન્તિ યે ॥

અહો સાહજિકં પ્રેમ દૂરાદપિ વિરાજતે ।
ચકોરનયનદ્વન્દ્વમ્ આહ્લાદયતિ ચન્દ્રમાઃ ॥

અહો સુસદૃશી વૃત્તિસ્ તુલાકોટેઃ ખલસ્ય ચ ।
સ્તોકેનોન્નતિમાયાતિ સ્તોકેનાયાત્યધોગતિમ્ ॥

અહો સ્ત્રીપ્રેરણા નામ રજસાલઙ્ઘિતાત્મનામ્ ।
પુંસાં વાત્યેવ સરસામાશયક્ષોભકારિણી ॥

અહો સ્થિરઃ કોઽપિ તવેપ્સિતો યુવા ચિરાય કર્ણોત્પલશૂન્યતાં ગતે ।
ઉપેક્ષતે યઃ શ્લથબન્ધલમ્બિનીર્ જટાઃ કપોલે કલમાગ્રપિઙ્ગલાઃ ॥