મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4163-4182

અહો બત ખલઃ પુણ્યૈર્ મૂર્ખોઽપ્યશ્રુતપણ્ડિતઃ ।
સ્વગુણોદીરણે શેષઃ પરનિન્દાસુ વાક્પતિઃ ॥

અહો બત મહત્ કષ્ટં વિપરીતમિદં જગત્ ।
યેનાપત્રપતે સાધુર્ અસાધુસ્તેન તુષ્યતિ ॥

અહો બત વિચિત્રાણિ ચરિતાનિ મહાત્મનામ્ ।
લક્ષ્મીં તૃણાય મન્યન્તે તદ્ભારેણ નમન્તિ ચ ॥

અહો બત સભા સભ્યૈર્ ઇયં મૌનાદધઃ કૃતા ।
સન્તો વદન્તિ યત્સત્યં સભાં ન પ્રવિશન્તિ વા ॥

અહો બત સરિત્પતેરિદમનાર્યરૂપં પરં યદુજ્જ્વલરુચીન્ મણીન્ સુચિરચર્ચિતાસ્થાગુણાન્ ।
જડૈરનુપયોગિભિઃ પરત એત્ય લબ્ધાસ્પદૈઃ ક્ષપત્યનિશમૂર્જિતૈર્ઝગિતિ તન્મયત્વં ગતઃ ॥

અહો બાણસ્ય સંધાનં શરદિ સ્મરભૂપતેઃ ।
અપિ સોઽયં ત્વિષામીશઃ કન્યારાશિમુપાગતઃ ॥

અહો બ્રહ્મણ્યદેવસ્ય દૃષ્ટા બ્રહ્મણ્યતા મયા ।
યદ્દરિદ્રતમો લક્ષ્મીમ્ આશ્લિષ્ટો બિભ્રતોરસિ ॥

અહો ભવતિ સાદૃશ્યં મૃદઙ્ગસ્ય ચ ખલસ્ય ચ ।
યાવન્મુખગતૌ તૌ હિ તાવન્મધુરભાષિણૌ ॥

અહો ભાર્યા અહો પુત્રઃ અહો આત્મા અહો સુખમ્ ।
અહો માતા અહો ભ્રાતા પશ્ય માયાવિમોહિતમ્ ॥

અહો ભુવઃ સપ્તસમુદ્રવત્યા દ્વીપેષુ વર્ષેષ્વધિપુણ્યમેતત્ ।
ગાયન્તિ યત્રત્યજના મુરારેઃ કર્માણિ ભદ્રાણ્યવતારવન્તિ ॥

અહો મદાવલેપોઽયમ્ અસારાણાં દુરાત્મનામ્ ।
કૌરવાણાં મહીપત્વમ્ અસ્માકં કિલ કાલજમ્ ॥

અહો મહચ્ચિત્રમિદં કાલગત્યા દુરત્યયા ।
આરુરુક્ષત્યુપાનદ્વૈ શિરો મુકુટસેવિતમ્ ॥

અહો મહત્ત્વં મહતામપૂર્વં વિપત્તિકાલેઽપિ પરોપકારઃ ।
યથાસ્યમધ્યે પતિતોઽપિ રાહોઃ કલાનિધિઃ પુણ્યચયં દદાતિ ॥

અહો મહીયસાં પુંસામ્ ઉપર્યુપરિ પૌરુષમ્ ।
રામેણાજગવં શંભોર્ ભગ્નમમ્ભોજનાલવત્ ॥

અહો માયાજાલં હૃદયહરિણો યત્ર પતિતઃ સમુત્થાતું ભૂયઃ પ્રભવતિ ન કિંચિત્ કથમપિ ।
ન ચેત્ તસ્ય ચ્છેત્તા પરમગુરુવાક્યોપનમિતો નિજાત્મજ્ઞાનાખુર્વિવિધદૃઢસદ્યુક્તિદશનૈઃ ॥

અહો માયાબલં વિષ્ણોઃ સ્નેહબદ્ધમિદં જગત્ ॥

ક્વ દેહો ભૌતિકોઽનાત્મા ક્વ ચાત્મા પ્રકૃતેઃ પરઃ ।
કસ્ય કે પતિપુત્રાદ્યા મોહ એવ હિ કારણમ્ ॥

અહો મે સૌભાગ્યં મમ ચ ભવભૂતેશ્ચ ભણિતં ઘટાયામારોપ્ય પ્રતિફલતિ તસ્યાં લઘિમનિ ।
ગિરાં દેવી સદ્યઃ શ્રુતિકલિતકલ્હારકલિકા- મધૂલીમાધુર્યં ક્ષિપતિ પરિપૂર્ત્યૈ ભગવતી ॥

અહો મોહઃ પુંસામિહ જગતિ જાતિઃ કિલ શુભા જરામૃત્યુવ્યાધીનપિ જયતિ યા નિષ્પ્રભતયા ।
પરસ્માજ્જાતાનાં વ્યસનશતમેતેઽપિ દધતિ સ્વયં સુત્વા તેભ્યો વિદિશતિ સુતાન્ સા વિશસિતુમ્ ॥

અહો મોહો વરાકસ્ય કાકસ્ય યદસૌ પુરઃ ।
સરીસર્તિ નરીનર્તિ યદયં શિખિહંસયોઃ ॥