મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4143-4162

અહો દિવ્યં ચક્ષુર્વહસિ તવ સાપિ પ્રણયિની પરાક્ષ્ણામગ્રાહ્યં યુવતિષુ વપુઃ સંક્રમયતિ ।
સમાનાભિજ્ઞાનં કથમિતરથા પશ્યતિ પુરો ભવાનેકસ્તસ્યાઃ પ્રતિકૃતિમયીરેવ રમણીઃ ॥

અહો દુઃખમહોદુઃખમહો દુઃખં દરિદ્રતા ।
તત્રાપિ પુત્રભાર્યાણાં બાહુલ્યમતિદુઃખદમ્ ॥

અહો દુરન્તા જગતો વિમૂઢતા વિલોક્યતાં સંસૃતિદુઃખદાયિની ।
સુસાધ્યમપ્યન્નવિધાનતસ્તપો યતો જનો દુઃખકરોઽવમન્યતે ॥

અહો દુરન્તા સંસારે ભોગતૃષ્ણા યયા હૃતાઃ ।
અનૌચિત્યાદકીર્તેશ્ચ દેવા અપિ ન બિભ્યતિ ॥

અહો દુર્જસંસર્ગાન્ માનહાનિઃ પદે પદે ।
પાવકો લોહસઙ્ગેન મુદ્ગરૈરભિહન્યતે ॥

અહો દુર્જનસર્પસ્ય સર્પસ્ય મહદન્તરમ્ ।
કર્ણમન્યસ્ય દશતિ અન્યઃ પ્રાણૈર્વિયુજ્યતે ॥

અહો દૈન્યમહો કષ્ટં પારક્યૈઃ ક્ષણભઙ્ગુરૈઃ ।
યન્નોપકુર્યાદસ્વાર્થૈર્ મર્ત્યઃ સ્વજ્ઞાતિવિગ્રહૈઃ ॥

અહો ધનમદાન્ધસ્તુ પશ્યન્નપિ ન પશ્યતિ ।
યદિ પશ્યત્યાત્મહિતં સ પશ્યતિ ન સંશયઃ ॥

અહો ધનાનાં મહતી વિદગ્ધતા સુખોષિતાનાં કૃપણસ્ય વેશ્મનિ ।
વ્રજન્તિ ન ત્યાગદશાં ન ભોગ્યતાં પરાં ચ કાંચિત્ પ્રથયન્તિ નિર્વૃતિમ્ ॥

અહો ધનુષિ નૈપુણ્યં મન્મથસ્ય મહાત્મનઃ ।
શરીરમક્ષતં કૃત્વા ભિનત્ત્યન્તર્ગતં મનઃ ॥

અહો ધાત્રા પુરઃ સૃષ્ટં સાહસં તદનુ સ્ત્રિયઃ ।
નૈતાસાં દુષ્કરં કિંચિન્ નિસર્ગાદિહ વિદ્યતે ॥

અહો ધાર્ષ્ટ્યમસાધૂનાં નિન્દતામનઘાઃ સ્ત્રિયઃ ।
મુષ્ણતામિવ ચૌરાણાં તિષ્ઠ ચૌરેતિ જલ્પતામ્ ॥

અહો નક્ષત્રરાજસ્ય સાભિમાનં વિચેષ્ટિતમ્ ।
પરિક્ષીણસ્ય વક્રત્વં સંપૂર્ણસ્ય સુવૃત્તતા ॥

અહો નુ કષ્ટં સતતં પ્રવાસમ્ તતોઽતિકષ્ટઃ પરગેહવાસઃ ।
કષ્ટાધિકા નીચજનસ્ય સેવા તતોઽતિકષ્ટા ધનહીનતા ચ ॥

અહો નુ ચિત્રં પદ્મોત્થૈર્ બદ્ધાસ્તન્તુભિરદ્રયઃ ।
અવિદ્યમાના યાવિદ્યા તયા સર્વે વશીકૃતાઃ ॥

અહો પૂર્ણં સરઃ સ્પષ્ટમ્ અસિ નાત્ર વિચારણા ।
લુઠન્તસ્ત્વયિ યત્ સર્વે સ્નાન્તિ જાતુ કથંચન ॥

અહો પ્રકૃતિસાદૃશ્યં શ્લેષ્મણો દુર્જનસ્ય ચ ।
મધુરૈઃ કોપમાયાતિ કટુકૈર્ ઉપશામ્યતિ ॥

અહો પ્રચ્છાદિતાકાર્યનૈપુણ્યં પરમં ખલે ।
યત્તુષાગ્નિરિવાનર્ચિર્ દહન્નપિ ન લક્ષ્યતે ॥

અહો પ્રભાવો વાગ્દેવ્યા યન્માતંગદિવાકરઃ ।
શ્રીહર્ષસ્યાભવત્ સભ્યઃ સમો બાણમયૂરયોઃ ॥

અહો પ્રમાદી ભગવાન્ પ્રજાપતિઃ કૃશાતિમધ્યા ઘટિતા મૃગેક્ષણા ।
યદિ પ્રમાદાદનિલેન ભજ્યતે કથં પુનઃ શક્ષ્યતિ કર્તુમીદૃશમ્ ॥