મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4123-4142

અહો અહં નમો મહ્યં યદહં વીક્ષિતોઽનયા ।
બાલયા ત્રસ્તસારઙ્ગચપલાયતનેત્રયા ॥

અહો અહીનામપિ લેહનં સ્યાદ્ દુઃખાનિ નૂનં નૃપસેવનાનિ ।
એકોઽહિના દષ્ટમુપૈતિ મૃત્યું ક્ષ્માપેન દષ્ટસ્તુ સગોત્રમિત્રઃ ॥

અહો અહોભિર્ન કલેર્વિદૂયતે સુધાસુધારામધુરં પદે પદે ।
દિને દિને ચન્દનચન્દ્રશીતલં યશો યશો દાતનયસ્ય ગીયતે ॥

અહો અહોભિર્મહિમા હિમાગમે- ઽપ્યભિપ્રપેદે પ્રતિ તાં સ્મરાર્દિતામ્ ।
તપર્તુપૂર્તાવપિ મેદસાં ભરા વિભાવરીભિર્વિભરાંબભૂવિરે ॥

અહો ઐશ્વર્યમત્તાનાં મત્તાનામિવ માનિનામ્ ।
અસંબદ્ધા ગિરો રૂક્ષાઃ કઃ સહેતાનુશાસિતા ॥

અહો કથમસીમેદં હિમનામ વિજૃમ્ભતે ।
ચરત્યેવ સહસ્રાંશૌ ધવલં તિમિરાન્તરમ્ ॥

અહો કનકમાહાત્મ્યં વક્તું કેનાપિ શક્યતે ।
નામસામ્યાદહો ચિત્રં ધત્તૂરોઽપિ મદપ્રદઃ ॥

અહો કાલસ્ય સૂક્ષ્મોઽયં કોઽપ્યલક્ષ્યક્રમઃ ક્રમઃ ।
યત્પાકપરિણામેન સર્વં યાત્યન્યરૂપતામ્ ॥

અહો કિમપિ તે શુદ્ધં યશઃકુસુમમુદ્ગતમ્ ।
યસ્યાયમમૃતસ્યન્દી બાલેન્દુર્બાહ્યપલ્લવઃ ॥

અહો કુટિલબુદ્ધીનાં દુર્ગ્રાહ્યમસતાં મનઃ ।
અન્યદ્વચસિ કણ્ઠેઽન્યદ્ અન્યદોષ્ઠપુટે સ્થિતમ્ ॥

અહો કેનેદૃશી બુદ્ધિર્ દારુણા તવ નિર્મિતા ।
ત્રિગુણા શ્રૂયતે બુદ્ધિર્ ન તુ દારુમયી ક્વચિત્ ॥

અહો ખલભુજંગસ્ય વિચિત્રોઽયં વધક્રમઃ ।
અન્યસ્ય દશતિ શ્રોત્રમ્ અન્યઃ પ્રાણૈર્વિયુજ્યતે ॥

અહો ખલભુજંગસ્ય વિપરીતો વધક્રમઃ ।
કર્ણે લગતિ ચાન્યસ્ય પ્રાણૈરન્યો વિયુજ્યતે ॥

અહો ગુણાઃ સૌમ્યતા ચ વિદ્વત્તા જન્મ સત્કુલે ।
દારિદ્ર્યામ્બુધિમગ્નસ્ય સર્વમેતન્ન શોભતે ॥

અહો ગુણાનાં પ્રાપ્ત્યર્થં યતન્તે બહુધા નરઃ ।
મુક્તા યદર્થં ભગ્નાસ્યા ઇતરેષાં ચ કા કથા ॥

અહો તમ ઇવેદં સ્યાન્ ન પ્રજ્ઞાયેત કિંચન ।
રાજા ચેન્ન ભવેલ્લોકે વિભજન્ સાધ્વસાધુની ॥

અહોઽતિનિર્મોહિ જનસ્ય ચિત્રં પરં ચરિત્રં ગદિતું ન યોગ્યમ્ ।
મુખે હિ ચાન્યદ્ધૃદિ ભાવમન્યત્ દેવો ન જાનાતિ કુતો મનુષ્યઃ ॥

અહોઽતિબલવદ્દૈવં વિના તેન મહાત્મના ।
યદસામર્થ્યયુક્તેઽપિ નીચવર્ગે જયપ્રદમ્ ॥

અહો તૃષ્ણાવેશ્યા સકલજનતામોહનકરી વિદગ્ધા મુગ્ધાનાં હરતિ વિવશાનાં શમધનમ્ ।
વિપદ્દીક્ષાદક્ષાસહતરલતારૈઃ પ્રણયિની- કટાક્ષૈઃ કૂટાક્ષૈઃ કપટકુટિલૈઃ કામકિતવઃ ॥

અહો દાનમહો વીર્યમ્ અહો ધૈર્યમખણ્ડિતમ્ ।
ઉદારવીરધીરાણાં હરિશ્ચન્દ્રો નિદર્શનમ્ ॥