મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4083-4102

અહિંસા પરમો ધર્મસ્ તથાહિંસા પરો દમઃ ।
અહિંસા પરમં દાનમ્ અહિંસા પરમં તપઃ ॥

અહિંસા પરમો યજ્ઞસ્ તથાહિંસા પરં બલમ્ ।
અહિંસા પરમં મિત્રમ્ અહિંસા પરમં સુખમ્ ।
અહિંસા પરમં સત્યમ્ અહિંસા પરમં શ્રુતમ્ ॥

અહિંસા પરમો ધર્મો હ્યહિંસૈવ પરં તપઃ ।
અહિંસા પરમં દાનમ્ ઇત્યાહુર્મુનયઃ સદા ॥

અહિંસાપૂર્વકો ધર્મો યસ્માત્ સર્વહિતે રતઃ ।
યૂકામત્કુણદંશાદીંસ્ તસ્માત્ તાનપિ રક્ષયેત્ ॥

અહિંસા પ્રથમં પુષ્પં દ્વિતીયેન્દ્રિયનિગ્રહમ્ ।
તૃતીયં તુ દયા પુષ્પં તુરીયં દાનપુષ્પકમ્ ॥

અહિંસા સત્યમસ્તેયં ત્યાગો મૈથુનવર્જનમ્ ।
પઞ્ચસ્વેતેષુ વાક્યેષુ સર્વે ધર્માઃ પ્રતિષ્ઠિતાઃ ॥

અહિંસા સત્યમસ્તેયં બ્રહ્મચર્યપરિગ્રહઃ ।
ઇષ્ટાનિષ્ટપરા ચિન્તા યમ એષ પ્રકીર્તિતઃ ॥

અહિંસા સત્યમસ્તેયં શૌચમિન્દ્રિયનિગ્રહઃ ।
એતં સામાસિકં ધર્મં ચાતુર્વર્ણ્યેઽબ્રવીન્મનુઃ ॥

અહિંસા સત્યમસ્તેયં શૌચમિન્દ્રિયનિગ્રહઃ ।
દાનં દમો દયા ક્ષાન્તિઃ સર્વેષાં ધર્મસાધનમ્ ॥

અહિંસા સત્યવચનં સર્વભૂતાનુકમ્પનમ્ ।
શમો દાનં યથાશક્તિ ગાર્હસ્થ્યો ધર્મ ઉત્તમઃ ॥

અહિંસા સત્યવચનં સર્વભૂતેષુ ચાર્જવમ્ ।
ક્ષમા ચૈવાપ્રમાદશ્ચ યસ્યૈતે સ સુખી ભવેત્ ॥

અહિંસા સત્યવચનમ્ આનૃશંસ્યં દમો ઘૃણા ।
એતત્ તપો વિદુર્ધીરા ન શરીરસ્ય શોષણમ્ ॥

અહિંસા સૂનૃતા વાણી સત્યં શૌચં દયા ક્ષમા ।
વર્ણિનાં લિઙ્ગિનાં ચૈવ સામાન્યો ધર્મ ઉચ્યતે ॥

અહિંસાસૂનૃતાસ્તેયબ્રહ્માકિંચનતારતમ્ ।
સુપાત્રં મુનિભિઃ પ્રોક્તં રાજદ્વેષવિવર્જિતમ્ ॥

અહિંસ્રસ્ય તપોઽક્ષય્યમ્ અહિંસ્રો યજતે સદા ।
અહિંસ્રઃ સર્વભૂતાનાં યથા માતા યથા પિતા ॥

અહિતં ચ હિતાકારં ધાર્ષ્ટ્યાજ્જલ્પન્તિ યે નરાઃ ।
અવેક્ષ્ય મન્ત્રબાહ્યાસ્તે કર્તવ્યાઃ કૃત્યદૂષણાઃ ॥

અહિતહિતવિચારશૂન્યબુદ્ધેઃ શ્રુતિસમયૈર્બહુભિર્બહિષ્કૃતસ્ય ।
ઉદરભરણમાત્રકેવલેચ્છોઃ પુરુષપશોશ્ચ પશોશ્ચ કો વિશેષઃ ॥

અહિતાત્ પ્રતિષેધશ્ચ હિતે ચાનુપ્રવર્તનમ્ ।
વ્યસને ચાપરિત્યાગસ્ ત્રિવિધં મિત્રલક્ષણમ્ ॥

અહિતાદનપત્રપસ્ત્રસન્ન્ અતિમાત્રોજ્ઝિતભીરનાસ્તિકઃ ।
વિનયોપહિતસ્ત્વયા કુતઃ સદૃશોઽન્યો ગુણવાનવિસ્મયઃ ॥

અહિતુણ્ડિકદૃષ્ટીનામ્ અશેષા ભોગિનઃ પદમ્ ।
ન સંવર્તાગ્નિસારથ્યે સ્થાતા યન્મુખમારુતઃ ॥