મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4063-4082

અહમેવ મતો મહીપતેર્ ઇતિ સર્વઃ પ્રકૃતિષ્વચિન્તયત્ ।
ઉદધેરિવ નિમ્નગાશતેષ્વ્ અભવન્નાસ્ય વિમાનના ક્વચિત્ ॥

અહરન્ કસ્યચિદ્ દ્રવ્યં યો નરઃ સુખમાવસેત્ ।
સર્વતઃ શઙ્કિતઃ સ્તેનો મૃગોગ્રામમિવાગતઃ ॥

અહર્નિશં જાગરણોદ્યતો જનઃ શ્રમં વિધત્તે વિષયેચ્છયા યથા ।
તપઃશ્રમં ચેત્ કુરુતે તથા ક્ષણં કિમશ્નુતેઽનન્તસુખં ન પાવનમ્ ॥

અહર્નિશા વેતિ રતાય પૃચ્છતિ ક્રમોષ્ણશીતાન્નકરાર્પણાદ્ વિટે ।
હ્રિયા વિદગ્ધા કિલ તન્નિષેધિની ન્યધત્ત સંધ્યામધુરેઽધરેઽઙ્ગુલિમ્ ॥

અહલ્યાકેલિકાલેઽભૂત્ કન્દર્પાણાં શતદ્વયમ્ ।
તત્પઞ્ચબાણભિન્નાક્ષઃ સહસ્રાક્ષોઽન્ધતાં ગતઃ ॥

અહસ્તાનિ સહસ્તાનામ્ અપદાનિ ચતુષ્પદામ્ ।
ફલ્ગૂનિ તત્ર મહતાં જીવો જીવસ્ય જીવનમ્ ॥

અહહ કર્મકરીયતિ ભૂપતિં નરપતીયતિ કર્મકરં નરઃ ।
જલનિધીયતિ કૂપમપાં નિધિં ગતજલીયતિ મદ્યમદાકુલઃ ॥

અહહ કિમધુના મુધૈવ બધ્નાસ્ય્ અનુચિતકારિણિ કર્ણદન્તપત્રમ્ ।
નનુ તવ ચટુલભ્રુ કર્ણપાલિર્ ભુવનવિલોચનકાલસારપાશઃ ॥

અહહ ગૃહી ક્વ નુ કુશલી બદ્ધઃ સંસારસાગરે ક્ષિપ્તઃ ।
કથમપિ લભતે પોતં તેનાપિ નિમજ્જતિ નિતાન્તમ્ ॥

અહહ ચણ્ડ સમીરણ દારુણં કિમિદમાચરિતં ચરિતં ત્વયા ।
યદિહ ચાતકચઞ્ચુપુટોદરે પતતિ વારિ તદેવ નિવારિતમ્ ॥

અહહ નયને મિથ્યાદૃગ્વત્ સદીક્ષણવર્જિતે શ્રવણયુગલં દુષ્પુત્રો વા શ્ર્ણોતિ ન ભાષિતમ્ ।
સ્ખલતિ ચરણદ્વન્દ્વં માર્ગે મદાકુલલોકવદ્ વપુષિ જરસા જીર્ણે વર્ણો વ્યપૈતિ કલત્રવત્ ॥

અહહ સહજમોહા દેહગેહપ્રપઞ્ચે નવરતમતિમગ્ના કામિનીવિગ્રહાપ્તિઃ ।
તદહમિહ વિહર્તું સંતતામોદમુગ્ધા સ્વહિતમહિતકૃત્યં હન્ત નાન્તઃ સ્મરામિ ॥

અહાન્યસ્તમયાન્તાનિ ઉદયાન્તા ચ શર્વરી ।
સુખસ્યાન્તઃ સદા દુઃખં દુઃખસ્યાન્તઃ સદા સુખમ્ ॥

અહાપયન્ નૃપઃ કાલં ભૃત્યાનામનુવર્તિનામ્ ।
કર્મણામાનુરૂપ્યેણ વૃત્તિં સમનુકલ્પયેત્ ॥

અહાર્યઃ સર્વમધ્યસ્થઃ કાઞ્ચનદ્યુતિમુદ્વહન્ ।
સત્પ્રદક્ષિણયોગ્યત્વમ્ ઉપયાતિ મહોન્નતઃ ॥

અહાર્યેણ કદાપ્યન્યૈર્ અસંહાર્યેણ કેનચિત્ ।
તિતિક્ષાકવચેનૈવ સર્વં જયતિ સંવૃતઃ ॥

અહિં નૃપં ચ શાર્દૂલં વૃદ્ધં ચ બાલકં તથા ।
પરશ્વાનં ચ મૂર્ખં ચ સપ્ત સુપ્તાન્ ન બોધયેત્ ॥

અહિંસયૈવ ભૂતાનાં કાર્યં શ્રેયોઽમુશાસનમ્ ।
વાક્ ચૈવ મધુરા શ્લક્ષ્ણા પ્રયોજ્યા ધર્મમિચ્છતા ॥

અહિંસા ધામ ધર્મસ્ય દુઃખસ્યાયતનં સ્પૃહા ।
સઙ્ગત્યાગઃ પદં મુક્તેર્ યોગાભ્યાસઃ પદં શુચઃ ॥

અહિંસા પરમો ધર્મઃ અહિંસા પરમા ગતિઃ ।
અહિંસા પરમા પ્રીતિસ્ ત્વહિંસા પરમં પદમ્ ॥