મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3983-4002

અસ્યાઃ સ ચારુર્મધુરેવ કારુઃ શ્વાસં વિતેને મલયાનિલેન ।
અમૂનિ સૂનૈર્વિદધેઽઙ્ગકાનિ ચકાર વાચં પિકપઞ્ચમેન ॥

અસ્યાઃ સપક્ષૈકવિધોઃ કચૌઘઃ સ્થાને મુખસ્યોપરિ વાસમાપ ।
પક્ષસ્થતાવદ્બહુચન્દ્રકોઽપિ કલાપિનાં યેન જિતઃ કલાપઃ ॥

અસ્યાઃ સર્ગવિધૌ પ્રજાપતિરભૂચ્ચન્દ્રો નુ કાન્તપ્રભઃ શૃઙ્ગારૈકરસઃ સ્વયં નુ મદનો માસો નુ પુષ્પાકરઃ ।
વેદાભ્યાસજડઃ કથં નુ વિષયવ્યાવૃત્તકૌતૂહલો નિર્માતું પ્રભવેન્ મનોહરમિદં રૂપં પુરાણો મુનિઃ ॥

અસ્યાઃ સર્ગવિધૌ પ્રજાપતિરહો ચન્દ્રો ન સંભાવ્યતે નો દેવઃ કુસુમાયુધો ન ચ મધુર્દૂરે વિરિઞ્ચઃ પ્રભુઃ ।
એતન્મે મતમુત્થિતેયમમૃતાત્ કાચિત્ સ્વયં સિન્ધુના યા મન્થાચલલોડિતેન હરયે દત્ત્વા શ્રિયં રક્ષિતા ॥

અસ્યાઃ સુગન્ધિનવકુઙ્કુમપઙ્કદત્તો મુગ્ધશ્ચકાસ્તિ તિલકો મદિરેક્ષણાયાઃ ।
આવિષ્ટરાગમભિરામમુખારવિન્દ- નિષ્યન્દલગ્નમિવ મે હૃદયં દ્વિતીયમ્ ॥

અસ્યાઃ સ્વેદામ્બુબિન્દુચ્યુતતિલકતયા વ્યક્તવક્ત્રેન્દુકાન્તેર્ વારંવારેણ વેગપ્રહણનગણનાકેલિવાચાલિતાયાઃ ।
તત્પાતોત્પાતતાલક્રમનમિતદૃશસ્તાણ્ડવોત્તાલતાલી- લાલિત્યાલ્લોભિતાઃ સ્મઃ પ્રતિપદમમુના કન્દુકક્રીડિતેન ॥

અસ્યાઙ્કે કષપટ્ટભાસિચપલા શ્રીઃ સ્વર્ણરેખાયતે ધારાસારઘનં સુદર્શનમદશ્ચક્રં જગત્પશ્યતિ ।
પ્રોદઞ્ચદ્વનમાલમઞ્જનરુચા દેહેન પીતામ્બરં દૂરોન્નીતશિખણ્ડમણ્ડલમિદં રૂપં હરેરમ્બુદઃ ॥

અસ્યા ધામસરોવરે ભુજબિસે વક્ત્રારવિન્દે ભ્રમન્ નેત્રભ્રૂભ્રમરે સુયૌવનજલે કસ્તૂરિકાપઙ્કિલે ।
વક્ષોજપ્રતિકુમ્ભિકુમ્ભદલનક્રોધાદુપેત્ય દ્રુતં મગ્નશ્ચિત્તમતંગજઃ કથમસાવુત્થાય નિર્યાસ્યતિ ॥

અસ્યાનનસ્ય ભવતઃ ખલુ કોટિરેષા કણ્ટારિકા યદિ ભવેદવિશીર્ણપર્ણા ।
યોગ્યા ક્વ તે કરભ કલ્પતરોર્લતાયાસ્ તે પલ્લવા વિમલવિદ્રુમભઙ્ગભાજઃ ॥

અસ્યાભ્યાસાદ્ ગ્રન્થવર્યસ્ય શિષ્યઃ સર્વજ્ઞઃ સ્યાદ્ વિસ્ફુરચ્ચારુબુદ્ધિઃ ।
અર્થં કામં વેત્તિ ધર્મં ચ મોક્ષં નિઃસંદેહં શીલિતું પણ્ડિતોઽપિ ॥

અસ્યા મનોહરાકારકબરીભારતર્જિતાઃ ।
લજ્જયેવ વને વાસં ચક્રુશ્ચમરબર્હિણઃ ॥

અસ્યામપૂર્વ ઇવ કોઽપિ કલઙ્કરિક્તશ્ ચન્દ્રોઽપરઃ કિમુત તન્મકરધ્વજેન ।
રોમાવલીગુણમિલત્કુચમન્દરેણ નિર્મથ્ય નાભિજલધિં ધ્રુવમુદ્ધૃતઃ સ્યાત્ ॥

અસ્યા મુખં હિમરુચિર્નનુ યદ્વિધાત્રા સંપૂર્ય સર્વમવશેષતયાત્ર મુક્તઃ ।
આશ્યાનતામુપગતોઽસ્ય રુચા ચકાસ્તિ નાસાગ્રમૌક્તિકમિષાદમૃતસ્ય બિન્દુઃ ॥

અસ્યા મુખશ્રીપ્રતિબિમ્બમેવ જલાચ્ચ તાતાન્મુકુરાચ્ચ મિત્રાત્ ।
અભ્યર્થ્ય ધત્તઃ ખલુ પદ્મચન્દ્રૌ વિભૂષણં યાચિતકં કદાચિત્ ॥

અસ્યા મુખસ્યાસ્તુ ન પૂર્ણમાસ્યં પૂર્ણસ્ય જિત્વા મહિમા હિમાંશુમ્ ।
ભ્રૂલક્ષ્મખણ્ડં દધદર્ધમિન્દુર્ ભાલસ્તૃતીયઃ ખલુ યસ્ય ભાગઃ ॥

અસ્યા મુખેન લોકાનાં હૃતપઙ્કજકાન્તિના ।
નિશાસુ નાશિતા નિદ્રા કુમુદાનામિવેન્દુના ॥

અસ્યા મુખેનૈવ વિજિત્ય નિત્ય- સ્પર્ધી મિલત્કુઙ્કુમરોષભાસા ।
પ્રસહ્ય ચન્દ્રઃ ખલુ નહ્યમાનઃ સ્યાદેવ તિષ્ઠત્પરિવેષપાશઃ ॥

અસ્યા મુખેન્દાવધરઃ સુધાભૂર્ બિમ્બસ્ય યુક્તઃ પ્રતિબિમ્બ એષઃ ।
તસ્યાથવા શ્રીર્દ્રુમભાજિ દેશે સંભાવ્યમાનાસ્ય તુ વિદ્રુમે સા ॥

અસ્યામોષધયો જ્વલન્તુ દધતુ જ્યોતીંષિ કીટા અપિ પ્રોન્મીલન્તુ ભુજઙ્ગમૌલિમણયઃ ક્રીડન્તુ દીપાઙ્કુરાઃ ।
પ્રષ્ટવ્યાઃ ખલુ યૂયમેવ યદિ કોઽપ્યસ્તં ગતે ભાસ્વતિ પ્રૌડ્ઃઅધ્વાન્તપયોધિમગ્નજગતીહસ્તાવલમ્બક્ષમઃ ॥

અસ્યા યદષ્ટાદશ સંવિભજ્ય વિદ્યાઃ શ્રુતી દધ્રતુરર્ધમર્ધમ્ ।
કર્ણાન્તરુત્કીર્ણગભીરરેખઃ કિં તસ્ય સંખ્યૈવ નવા નવાઙ્કઃ ॥