મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3903-3922

અસ્મદીશ્વરવિશ્વાસપ્રમાણેન પ્રભોઃ કૃપા ।
વિધાતું પ્રભવેત્ કાર્યં સાહાય્યં ચ તથૈવ નઃ ॥

અસ્મદ્રિપૂણામનિલાશનાનાં દત્તો નિવાસઃ ખલુ ચન્દનેન ।
ઇતીવ રોષાદ્ વ્યજનસ્ય વાયુર્ વ્યશોષયચ્ચન્દનમઙ્ગસંસ્થમ્ ॥

અસ્મદ્વૈરી શશભૃદમુના જીયતે હ્યન્ધકારઃ સારઙ્ગાક્ષ્યા મુખમનુગતઃ કેશપાશચ્છલેન ।
તં સંશ્રુત્ય પ્રગલિતમહાઃ શીતરશ્મિસ્તદૈવ પ્રાપ્તઃ સેવાઘટનવિધયે માલતીદામભઙ્ગ્યા ॥

અસ્માકં જલજીવિનાં જલમિદં સદ્વાજિરાજિવ્રજૈઃ પાતવ્યં પરરક્તરક્તમનસાં તૃપ્તિઃ પતીનાં ક્ષયઃ ।
મત્વૈવં કિલ રાજરાજ નૃપતે ત્વજ્જૈત્રયાત્રોત્સવે મત્સી રોદિતિ મક્ષિકા ચ હસતિ ધ્યાયન્તિ વૈરિસ્ત્રિયઃ ॥

અસ્માકં પરમન્દિરસ્ય ચરિતં યદ્યપ્યવાચ્યં ભવેત્ સ્વામી ત્વં કથયામિ તેન ભવતઃ કિંચિત્ પ્રિયાદૂષણમ્ ।
શ્રીમદ્ રામ નૃપ ત્વયા રણમુખે પાણિગ્રહઃ સાદરં યસ્યાઃ સાસિલતા પરસ્ય હૃદયે દૃષ્ટા લુઠન્તી મયા ॥

અસ્માકં બત મણ્ડલે પ્રથમતઃ પત્યા કરઃ પાત્યતે કાઞ્ચીકુન્તલમધ્યદેશવિષયાન્ સંત્યજ્ય ભૂરિશ્રિયઃ ।
ઇત્યાલોક્ય કુચૌ પયોરુહદૃશાં જાતૌ સુનીલાનનૌ નો નીચોઽપિ પરાભવં વિષહતે કિં તાદૃશાવુન્નતૌ ॥

અસ્માકં વદરીચક્રં બદરી ચ તવાઙ્ગણે ।
વાદરાયણસમ્બન્ધાદ્ યૂયં યૂયં વયં વયમ્ ॥

અસ્માકં વ્રતમેતદેવ યદયં કુઞ્જોદરે જાગરઃ શુશ્રૂષા મદનસ્ય વક્ત્રમધુભિઃ સંતર્પણીયોઽતિથિઃ ।
નિસ્ત્રિંશાઃ શતશઃ પતન્તુ શિરસશ્છેદોઽથવા જાયતામ્ આત્મીયં કુલવર્ત્મ પુત્રિ ન મનાગુલ્લઙ્ઘનીયં ત્વયા ॥

અસ્માકં સખિ વાસસી ન રુચિરે ગ્રૈવેયકં નોજ્જ્વલં નો વક્રા ગતિરુદ્ધતં ન હસિતં નૈવાસ્તિ કશ્ચિન્મદઃ ।
કિન્ત્વન્યેઽપિ જના વદન્તિ સુભગોઽપ્યસ્યાઃ પ્રિયો નાન્યતો દૃષ્ટિં નિક્ષિપતીતિ વિશ્વમિયતા મન્યામહે દુઃસ્થિતમ્ ॥

અસ્માકમઙ્ગમઙ્ગં પણ્યોપનતં મહાધનનિધાનમ્ ।
દાસીસુતાઃ કિમેતે સ્વાદન્તિ વિટાઃ પ્રસઙ્ગેન ॥

અસ્માકમધ્યાસિતમેતદન્તસ્ તાવદ્ભવત્યા હૃદયં ચિરાય ।
બહિસ્ત્વયાલંક્રિયાતમિદાની- મુરો મુરં વિદ્વિષતઃ શ્રિયેવ ॥

અસ્માકમાત્મભૂર્ભૂત્વા હન્તાસ્માનેવ હંસિ યત્ ।
રે રે કન્દર્પ તન્નિત્યમ્ અનઙ્ગત્વં સદાસ્તુ તે ॥

અસ્માકમેકપદ એવ મરુદ્વિકીર્ણ- જીમૂતજાલરસિતાનુકૃતિર્નિનાદઃ ।
ગમ્ભીરમઙ્ગલમૃદઙ્ગસહસ્રજન્મા શબ્દાન્તરગ્રહણશક્તિમપાકરોતિ ॥

અસ્માત્ પરં બત યથાશ્રુતિ સંભૃતાનિ કો નઃ કુલે નિવપનાનિ નિયચ્છતીતિ ।
નૂનં પ્રસૂતિવિકલેન મયા પ્રસિક્તં ધૌતાશ્રુશેષમુદકં પિતરઃ પિબન્તિ ॥

અસ્માદૃશાં નૂનમપુણ્યભાજાં ન સ્વોપયોગી ન પરોપયોગી ।
સન્નપ્યસદ્રૂપતયૈવ વેદ્યો દારિદ્ર્યમુદ્રો ગુણરત્નકોષઃ ॥

અસ્માનવેહિ કલમાનલમાહતાનાં યેષાં પ્રચણ્ડમુસલૈરવદાતતૈવ ।
સ્નેહં વિમુચ્ય સહસા ખલતાં પ્રયાન્તિ યે સ્વલ્પપીડનવશાન્ન વયં તિલાસ્તે ॥

અસ્માન્ મા ભજ કાલકૂટભગિનિ સ્વપ્નેઽપિ પદ્માલયે વ્યાધીભૂય કદર્થયન્તિ બહુશો માતર્વિકારા ઇમે ।
યચ્ચક્ષુર્ન નિરીક્ષતેચ્છવિષયં નૈવં શૃણોતિ શ્રુતિઃ પ્રાણા એવ વરં પ્રયાન્તિ ન પુનર્નિર્યાન્તિ વાચો બહિઃ ॥

અસ્માન્ વિચિત્રવપુષશ્ચિરપૃષ્ઠલગ્નાન્ કો વા વિમુઞ્ચતિ સખે યદિ વા વિમુઞ્ચ ।
હા હન્ત કેકિવર હાનિરિયં તવૈવ ભૂપાલમૂર્ધનિ પુનર્ભવિતા સ્થિતિર્નઃ ॥

અસ્માન્ સાધુ વિચિન્ત્ય સંયમધનાનુચ્ચૈઃ કુલં ચાત્મનસ્ ત્વય્યસ્યાઃ કથમપ્યબાન્ધવકૃતાં સ્નેહપ્રવૃત્તિં ચ તામ્ ।
સામાન્યપ્રતિપત્તિપૂર્વકમિયં દારેષુ દૃશ્યા ત્વયા ભાગ્યાયત્તમતઃપરં ન ખલુ તદ્વાચ્યં વધૂબન્ધુભિઃ ॥

અસ્માભિઃ કલિતં પુરા ન ભવતી ભુક્તા નૃભિઃ કૈરપિ પ્રૌઢા માનવશાલિનીતિ ચલિતં ચેતઃ સકામં ત્વયિ ।
ધિક્ ત્વાં સંપ્રતિ સદ્ભુજઙ્ગજનતાસંશ્લેષમાતન્વતી ગમ્યા સર્વજનસ્ય વારવનિતેવોત્ક્ષેપણીયાસિ નઃ ॥