મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3843-3862

અસ્તિ ગ્રીવા શિરો નાસ્તિ દ્વૌ ભુજૌ કરવર્જિતૌ ।
સીતાહરણસામર્થ્યો ન રામો ન ચ રાવણઃ ॥

અસ્તિ જલં જલરાશૌ ક્ષારં તત્ કિં વિધીયતે તેન ।
લઘુરપિ વરં સ કૂપો યત્રાકણ્ઠં જનઃ પિબતિ ॥

અસ્તિ પુત્રો વશે યસ્ય ભૃત્યો ભાર્યા તથૈવ ચ ।
અભાવે સતિ સંતોષઃ સ્વર્ગસ્થોઽસૌ મહીતલે ॥

અસ્તિ ભયમસ્તિ કૌતુકમ્ અસ્તિ ચ મન્દાક્ષમસ્તિ ચોત્કણ્ઠા ।
બાલાનાં પ્રણયિજને ભાવઃ કોઽપ્યેષ નૈકરસઃ ॥

અસ્તિ યદ્યપિ સર્વત્ર નીરં નીરજરાજિતમ્ ।
મોદતે ન તુ હંસસ્ય માનસં માનસં વિના ॥

અસ્તિ શ્રીસ્તનપત્રભઙ્ગમકરીમુદ્રાઙ્કિતોરઃસ્થલો દેવઃ સર્વજગત્પતિર્મધુવધૂવક્ત્રાબ્જચન્દ્રોદયઃ ।
ક્રીડાક્રોડતનોર્નવેન્દુવિશદે દંષ્ટ્રાઙ્કુરે યસ્ય ભૂર્ ભાતિ સ્મ પ્રલયાબ્ધિપલ્વલતલોત્ખાતૈકમુસ્તાકૃતિઃ ॥

અસ્તિ સ્વર્ણમયોઽદ્રિરસ્તિ વિષયઃ ક્ષુત્તૃડ્ભરાવર્જિતઃ સન્તિ ક્ષીરઘૃતાકરા જલધયઃ સન્તિ દ્રુમાઃ કામદાઃ ।
કિં નસ્તચ્ચરિતાદ્ભુતશ્રવણતઃ સાધ્યં ક્ષુધા તામ્યતાં દૃષ્ટં યત્સવિધે વિધેહિ સુમતે તત્રૈવ સર્વં શ્રમમ્ ॥

અસ્તિ સ્વાદુફલં કિમસ્તિ કિમથાઘ્રાતું ક્ષમઃ કોરકસ્ તદ્વિશ્રામ્યતુ નામ ભોક્તુમુચિતં પત્રં કિમસ્ત્યન્તતઃ ।
સેવ્યો હન્ત યદીદૃશોઽપિ મનુજૈર્વૃક્ષાધમઃ પિપ્પલો દુઃસ્વાતન્ત્ર્યમિદં વિધેઃ કથય તત્ કસ્યાગ્રતો રુદ્યતામ્ ॥

અસ્તીત્યેવ કૃષિં કુર્યાત્ અસ્તિ નાસ્તીતિ વાણિજમ્ ।
નાસ્તીત્યેવ ઋણં દદ્યાત્ નાહમસ્મીતિ સાહસમ્ ॥

અસ્તુ તાવદગસ્ત્યેન જહ્નોર્મહિમનિહ્નવઃ ।
કા કથા તસ્ય બાલસ્ય વિશ્વગ્રાસેઽપ્યતૃપ્યતઃ ॥

અસ્તુ સ્વસ્ત્યયનાય દિગ્ધનપતે કૈલાસશૈલાશ્રય- શ્રીકણ્ઠાભરણેન્દુવિભ્રમદિવાનક્તંભ્રમત્કૌમુદી ।
યત્રાલં નલકૂબરાભિસરણારમ્ભાય રમ્ભાસ્ફુરત્ પાણ્ડિમ્નૈવ તનોસ્તનોતિ વિરહવ્યગ્રાપિ વેશગ્રહમ્ ॥

અસ્તે શિવા પશ્ચિમાયાં પરચક્રભયાય સા ।
શુભા કુબેરદિશ્યસ્તે ગ્રામાન્તઃ શૂન્યકારિણી ॥

અસ્તોકવિસ્મયમપસ્મૃતપૂર્વવૃત્તમ્ ઉદ્ભૂતનૂતનભયજ્વરજર્જરં નઃ ।
એકક્ષણત્રુટિતસંઘટિતપ્રમોહમ્ આનન્દશોકશબલત્વમુપૈતિ ચેતઃ ॥

અસ્તોદયાચલવિલમ્બિરવીન્દુબિમ્બ- વ્યાજાત્ ક્ષણં શ્રવણયોર્નિહિતારવિન્દા ।
તારાચ્છલેન કુસુમાનિ સમુત્ક્ષિપન્તી સંધ્યેયમાગતવતી પ્રમદેવ કાચિત્ ॥

અસ્તોદયાદ્રિગતમર્કશશાઙ્કબિમ્બમ્ અહ્નોઽતિવાર્ધકદશામવલમ્બિતસ્ય ।
તારાક્ષરાણિ પઠિતું તપનીયશૈલ- નાસાવસક્તમુપનેત્રમિવાબભાસે ॥

અસ્તોપધાનવિનિહિત- રવિબિમ્બશિરોનિકુઞ્ચિતદિગઙ્ગઃ ।
વસ્તેઽન્ધકારકમ્બલમ્ અમ્બરશયને દિનાધ્વન્યઃ ॥

અસ્ત્યત્રૈવ કિલાર્ણવે તદમૃતં તત્રૈવ હાલાહલઃ સન્ત્યસ્મિન્ મલયે પટીરતરવસ્તત્રૈવ વાતાશનાઃ ।
યદ્યદ્વસ્ત્વભિજાતમસ્તિ સવિધે તત્તદ્ દુરાપં નૃણાં પ્રાપ્તવ્યં રસનાઞ્ચલે કરતલે ભાલે ચ વેધા ન્યધાત્ ॥

અસ્ત્યદ્યાપિ ચતુઃસમુદ્રપરિખાપર્યન્તમુર્વીતલં વર્તન્તેઽપિ ચ તત્ર તત્ર રસિકા ગોષ્ઠીષુ સક્તા નૃપાઃ ।
એકસ્તત્ર નિરાદરો ભવતિ ચેદન્યો ભવેત્ સાદરો વાગ્દેવી વદનામ્બુજે વસતિ ચેત્ કો નામ દીનો જનઃ ॥

અસ્ત્યપ્રતિસમાધેયં સ્તનદ્વન્દ્વસ્ય દૂષણમ્ ।
સ્ફુટતાં કઞ્ચુકાનાં યન્ નાયાત્યાવરણીયતામ્ ॥

અસ્ત્યુત્તરસ્યાં દિશિ દેવતાત્મા હિમાલયો નામ નગાધિરાજઃ ।
પૂર્વાપરૌ તોયનિધી વગાહ્ય સ્થિતઃ પૃથિવ્યા ઇવ માનદણ્ડઃ ॥