મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3823-3842

અસ્તં યાતસ્તિમિરપટલીદત્તભઙ્ગઃ પતંગઃ પ્રાપ્તો નૈવોદયગિરિશિરોમૂલમેણાવચૂલઃ ।
તત્તે કાલં કતિપલમયં ભાતિ ખદ્યોતપોત દ્યોતં દ્યોતં પુનરપિ પુનર્દ્યોતતાં કો વિલમ્બઃ ॥

અસ્તં શશી યાતિ શશાઙ્કવદને માનં વિમુઞ્ચાધુના કિં માનેન મુધા નતભ્રુ ગગનાદ્ ભ્રશ્યન્ત્યમૂસ્તારકાઃ ।
ઇત્થં ત્વામનુશિક્ષયન્ ક્ષિતિતલાદુન્નમ્ય પાદં શનૈઃ ક્ષીણાં વીક્ષ્ય નિશાં નિસર્ગસુભગં ગાયત્યસૌ કુક્કુટઃ ॥

અસ્તગ્રસ્તગભસ્તિમત્કરતતિન્યઙ્નીતચઞ્ચૂપુટી પાટીરાદ્રિમથો હિમાચલમધઃ પ્રક્ષિપ્ય પક્ષદ્વયમ્ ।
પશ્ચાદુન્નતપુચ્છપુઞ્જમુદયત્પ્રાચીપ્રકાશચ્છલાદ્ અણ્ડં મણ્ડલમૈન્દવં જનયતિ વ્યક્તં બકોટીવિયત્ ॥

અસ્તપ્રત્યુપકારગન્ધમકૃતસ્વપ્રાર્થનાપેક્ષમ- પ્યમ્ભોભિર્ભુવમાર્દ્રયન્તિ જલદા જીવન્ત્યમી જન્તવઃ ।
દૈવજ્ઞઃ પુનરસ્તિ વૃષ્ટિરિતિ વાગેકા મયોક્તેતિ યદ્ વિશ્વં ક્રીતમિવાધિગચ્છતિ તદેવાઘૂર્ણતે મર્મણિ ॥

અસ્તબ્ધઃ પૂજયેન્ માન્યાન્ ગુરૂન્ સેવેદમાયયા ।
અર્ચેદ્ દેવાન્નદમ્ભેન શ્રિયમિચ્છેદકુત્સિતામ્ ॥

અસ્તબ્ધતામચાપલ્યં વૈરાણાં ચાપ્યકર્તૃતામ્ ।
પ્રત્યક્ષતો વિજાનીયાદ્ ભદ્રતાં ક્ષુદ્રતામપિ ॥

અસ્તબ્ધમક્લીબમદીર્ઘસૂત્રં સાનુક્રોશં શ્લક્ષ્ણમહાર્યમન્યૈઃ ।
અરોગજાતીયમુદારવાક્યં દૂતં વદન્ત્યષ્ટગુણોપપન્નમ્ ॥

અસ્તમસ્તકપર્યસ્તસમસ્તાર્કાંશુસંસ્તરા ।
પીનસ્તનસ્થિતાતામ્રકમ્રવસ્ત્રેવ વારુણી ॥

અસ્તમિતવિષયસઙ્ગા મુકુલિતનયનોત્પલા મૃદુશ્વસિતા ।
ધ્યાયતિ કિમપ્યલક્ષ્યં નિત્યં યોગાભિયુક્તેવ ॥

અસ્તમીયુષિ નિશાકરે સતી રાગતોઽતિવિધુરા કુમુદ્વતી ।
ષટ્પદં ગરલમગ્રહીન્ મુખે સંમુખેઽપિ ખગશબ્દવારિતા ॥

અસ્તવ્યસ્તમિતસ્તતઃ પથિ પતન્ મદ્યં મહાદુદ્વમન્ હસ્તાભ્યાં મુખમક્ષિકાઃ પરિણુદન્ ગાલીર્ગદન્ ગદ્ગદન્ ।
ઉત્તાલૈઃ શિશુભિર્ભૃશં વલયિતો બીભત્સમૂર્તિર્મહાન્ મત્તો દક્ષિણતઃ ક્ષણં ક્ષિપ દૃશં મત્તોઽયમાગચ્છતિ ॥

અસ્તવ્યસ્તસમીરકમ્પિતતયા દૃષ્ટેસ્તિરસ્કારિણીં હસ્તેનાલકવલ્લરીમકુટિલામાનીય કર્ણાન્તિકમ્ ।
ઉદ્વીક્ષ્ય પ્રિયમાર્ગમધ્વગવધૂરસ્તં ગતે ભાસ્વતિ છિન્નાશા સ્વનિવેશમેતિ શનકૈઃ સ્વપ્નેક્ષણાશંસિની ॥

અસ્તવ્યસ્તાન્ ક્રમતતગતીન્ પત્રિમાલાતરઙ્ગાન્ વેણીદણ્ડાનિવ ધૃતવતી મુક્તસંધ્યાઙ્ગરાગા ।
ધ્વાન્તમ્લાનાંશુકપરિચયચ્છન્નલાવણ્યશોચ્યા દ્યૌઃ પ્રત્યગ્રદ્યુમણિવિરહાદ્વાન્તમક્ષ્ણોર્ન યાતિ ॥

અસ્તાદ્રિપાર્શ્વમુપજગ્મુષિ તિગ્મભાસિ જાનીત શીતકિરણોઽભ્યુદિતો ન વેતિ ।
ચારા ઇવાથ રજનીતિમિરપ્રયુક્તાશ્ ચેરુશ્ચિરં ચરણભૂમિષુ ચઞ્ચરીકાઃ ॥

અસ્તાદ્રિશિરોવિનિહિત- રવિમણ્ડલસરસયાવઘટ્ટાઙ્કમ્ ।
નયતીવ કાલકૌલઃ ક્વાપિ નભઃસૈરિભં સિદ્ધ્યૈ ॥

અસ્તાભિમુખે સૂર્યે ઉદિતે સંપૂર્ણમણ્ડલે ચન્દ્રે ।
ગમનં બુધસ્ય લગ્ને ઉદિતાસ્તમિતે ચ કેતૌ ॥

અસ્તાવલમ્બિરવિબિમ્બતયોદયાદ્રિ- ચૂડોન્મિષત્સકલચન્દ્રતયા ચ સાયમ્ ।
સંધ્યાપ્રનૃત્તહરહસ્તગૃહીતકાંસ્ય- તાલદ્વયેવ સમલક્ષ્યત નાકલક્ષ્મીઃ ॥

અસ્તાવિલરૂક્ષાક્ષ્યો મૂષકનયનાશ્ચ ન શુભદા ગાવઃ ।
પ્રચલચ્ચિપિટવિષાણા કરટાઃ ખરસદૃશવર્ણાશ્ચ ॥

અસ્તિ કારણમવ્યક્તં સર્વવ્યાપિ પરાપરમ્ ।
સાંનિધ્યાદપિ દુર્ગ્રાહ્યં વિશ્વમૂર્ત્યોપલક્ષિતમ્ ॥

અસ્તિ કોઽપિ તિમિરસ્તનંધયઃ કિંચિદઞ્ચિતપદં સ ગાયતિ ।
યન્મનાગપિ નિશમ્ય કા વધૂર્ નાવધૂતહૃદયોપજાયતે ॥