મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3763-3782

અસિતવસનસ્રગ્સંવીતા ઘનાગુરુસારવન્ મૃગમદમષીસ્નાતા જાતાં ત્વમેવ તમસ્વિની ।
અભિસર સુખં દન્તોદ્દ્યોતં ન તન્વિ વિકાસયેઃ શ્વસિતમથવા મુઞ્ચેશ્ચઞ્ચદ્દ્વિરેફઘનોદ્ગમમ્ ॥

અસિતાત્મા સુસંનદ્ધઃ સમાવિષ્કૃતચાપલઃ ।
ભુજંગકુટિલસ્ તસ્યા ભ્રૂવિક્ષેપઃ ખલાયતે ॥

અસિદ્ધસાધનં સદ્ભિઃ શાસનં દણ્ડ ઉચ્યતે ।
તં યુક્ત્યૈવ નયેદ્ દણ્ડં યુક્તદણ્ડઃ પ્રશસ્યતે ॥

અસિધારાં વિષં વહ્નિં સમત્વે યઃ પ્રપશ્યતિ ।
માલાસુધાતુષારાણાં સ યોગી કથ્યતે બુધૈઃ ॥

અસિધારાક્રમક્રીતા વરમેકાપિ કાકિણી ।
ન પરભ્રૂવિનિર્દિષ્ટા સાગરાન્તાપિ મેદિની ॥

અસિધારાપથે નાથ શત્રુશોણિતપિચ્છિલે ।
આજગામ કથં લક્ષ્મીર્ નિર્જગામ કથં યશઃ ॥

અસિધેનુરિયં વિભાતિ તે જિતસર્વક્ષિતિપાલમણ્ડલા ।
પ્રલયે જગતીમિવાશિતું સ્ફુરતી કાલકરાલજિહ્વકા ॥

અસિન્દૂરેણ સીમન્તો મા ભૂન્નો યોષિતામિતિ ।
અતઃ પરિહરન્ત્યાજાવ્ અસિં દૂરેણ તેઽરયઃ ॥

અસિમાત્રસહાયસ્ય પ્રભૂતારિપરાભવે ।
અન્યતુચ્છજનસ્યેવ ન સ્મયોઽસ્ય મહાધૃતેઃ ॥

અસીવ્યદ્ દેહે સ્વે પશુપતિરુમાઙ્કં સમઘનો વિગુપ્તો ગોપીભિર્દુહિતરમયાત્ સા કમલભૂઃ ।
યદાદેશાદેતજ્ જગદપિ મૃગીદૃક્પરવશં સ વશ્યઃ કસ્ય સ્યાદહહ વિષમો મન્મથભરઃ ॥

અસુખમથ સુખં વા કર્મણાં પક્તિવેલાસ્વ્ અહહ નિયતમેતે ભુઞ્જતે દેહભાજઃ ।
તદિહ પુરત એવ પ્રાહ મૌહુર્તિકશ્ચેત્ કથય ફલમમીષામન્તતઃ કિં તતઃ સ્યાત્ ॥

અસુખૈશ્ચ વિનાલાપો ગુહ્યસ્ય કથનં તથા ।
વિપદ્વિમોક્ષણં ચૈવ મિત્રતાયાઃ ફલત્રયમ્ ॥

અસુભિરશુભં ત્યક્ત્વા દેહં નિજં કિલ યોગવિદ્ વિશતિ વિશદં જ્ઞાનાલોકાત્ પરસ્ય કલેવરમ્ ।
નયનવિવરૈઃ સૂક્ષ્મૈઃ સાક્ષાદહો તવ નૈપુણં વિશસિ હૃદયં દ્રષ્ટું સ્પષ્ટં બહિશ્ચ વિચેષ્ટસે ॥

અસુભૃતાં વધમાચરતિ ક્ષમાદ્ વદતિ વાક્યમસહ્યમસૂનૃતમ્ ।
પરકલત્રધનાન્યપિ વાઞ્છતિ ન કુરુતે કિમુ મદ્યમદાકુલઃ ॥

અસુરરચિતપ્રયત્નાદ્ વિજ્ઞાતા દિવિરવઞ્ચના યેન ।
સંરક્ષિતા મતિમતા રત્નવતી વસુમતી તેન ॥

અસુરસમરદક્ષૈર્વજ્રસંધૃષ્ટચાપૈર્ અનુપમબલવીર્યૈઃ સ્વૈઃ કુલૈસ્તુલ્યવીર્યઃ ।
રઘુરિવ સ નરેન્દ્રો યજ્ઞવિશ્રાન્તકોશો ભવ જગતિ ગુણાનાં ભાજનં ભ્રાજિતાનામ્ ॥

અસુરસુરનરેશાં યો ન ભોગેષુ તૃપ્તઃ કથમિહ મનુજાનાં તસ્ય ભોગેષુ તૃપ્તિઃ ।
જલનિધિજલપાને યો ન જાતો વિતૃષ્ણસ્ તૃણશિખરગતામ્ભમ્ભઃપાનતઃ કિં સ તૃપ્યેત્ ॥

અસુરહિતમપ્યાદિત્યોત્થં વિપત્તિમુપાગતં દિતિસુતગુરુઃ પ્રાણૈર્યોક્તું ન કિં કચવત્ તમઃ ।
પઠતિ લુઠતીં કણ્ઠે વિદ્યામયં મૃતજીવનીં યદિ ન વહતે સંધ્યામૌનવ્રતવ્યયભીરુતામ્ ॥

અસુરો હિતમુપદિષ્ટઃ પ્રહ્લાદો નારદેન ગર્ભસ્થઃ ।
તત્ત્વવિદુષાં વરોઽભૂદ્- ધિતોપદેશં સદા શૃણુયાત્ ॥

અસુલભા સકલેન્દુમુખી ચ સા કિમપિ ચેદમનઙ્ગવિચેષ્ટિતમ્ ।
અભિમુખીષ્વિવ વાઞ્છિતસિદ્ધિષુ વ્રજતિ નિર્વૃતિમેકપદે મનઃ ॥