મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3703-3722

અસમર્થં પરિત્યજ્ય સમર્થાઃ પરિભુઞ્જતે ।
નૃપાણાં નાસ્તિ દાયાદ્યં વીરભોગ્યા વસુન્ધરા ॥

અસમયે મતિરુન્મિષતિ ધ્રુવં કરગતૈવ ગતા યદિયં કુહૂઃ ।
પુનરુપૈતિ નિરુધ્ય નિવાસ્યતે સખિ મુખં ન વિધોઃ પુનરીક્ષ્યતે ॥

અસમર્થાઃ પ્રકુર્વન્તિ મુનયોઽપ્યર્થસંચયમ્ ।
કિં ન કુર્વન્તિ ભૂપાલા યેષાં કોશવશાઃ પ્રજાઃ ॥

અસમર્થો ભવેત્ સાધુર્ નિર્ધનો બ્રહ્મચાર્યપિ ।
વ્યાધિમાન્ દેવપૂજી ચ કુરૂપા ચ પતિવ્રતા ॥

અસમસમરસમ્પલ્લમ્પટાનાં ભટાનામ્ અવધિરવધિ યુદ્ધે યેન હમ્પીરવીરઃ ।
સ કિલ સકલદૃપ્તક્ષત્રનક્ષત્રલક્ષ્મી- હરણકિરણમાલી કસ્ય ન સ્યાન્ નમસ્યઃ ॥

અસમસાહસસુવ્યવસાયિનઃ સકલલોકચમત્કૃતિકારિણઃ ।
યદિ ભવન્તિ ન વાઞ્છિતસિદ્ધયો હતવિધેરયશો ન મનસ્વિનઃ ॥

અસમાને સમાનત્વં ભવિતા કલહે મમ ।
ઇતિ મત્વા ધ્રુવં માની મૃગાત્ સિંહઃ પલાયતે ॥

અસમાપિતકૃત્યસંપદાં હતવેગં વિનયેન તાવતા ।
પ્રભવન્ત્યભિમાનશાલિનાં મદમુત્તમ્ભયિતું વિભૂતયઃ ॥

અસમાપ્તજિગીષસ્ય સ્ત્રીચિન્તા કા મનસ્વિનઃ ।
અનાક્રમ્ય જગત્ કૃત્સ્નં નો સંધ્યાં ભજતે રવિઃ ॥

અસમૈઃ સમીયમાનઃ સમૈશ્ચ પરિહીયમાણસત્કારઃ ।
અધુરિ વિનિયુજ્યમાનસ્ ત્રિભિરર્થપતિં ત્યજતિ ભૃત્યઃ ॥

અસમ્યગુપયુક્તં હિ જ્ઞાનં સુકુશલૈરપિ ।
ઉપલભ્યાપ્યવિદિતં વિદિતં ચાપ્યનુષ્ઠિતમ્ ॥

અસહાયઃ પુમાનેકઃ કાર્યાન્તં નાધિગચ્છતિ ।
તુષેણાપિ વિનિર્મુક્તસ્ તણ્ડુલો ન પ્રરોહતિ ॥

અસહાયઃ સમર્થોઽપિ તેજસ્વી કિં કરિષ્યતિ ।
રામઃ સુગ્રીવસાહાય્યાત્ લઙ્કાં નિર્દગ્ધવાન્ પુરા ॥

અસહાયઃ સમર્થોઽપિ તેજસ્વ્યપિ કરોતિ કિમ્ ।
નિવાતે પતિતો વહ્નિઃ સ્વયમેવોપશામ્યતિ ॥

અસહાયઃ સમર્થોઽપિ ન કાર્યં કર્તુમર્હતિ ।
તુષેણાપિ પરિત્યક્તા ન પ્રરોહન્તિ તણ્ડુલાઃ ॥

અસહાયઃ સહાયાર્થી મામનુધ્યાતવાન્ ધ્રુવમ્ ।
પીડ્યમાનઃ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ દ્રોણદ્રૌણિકૃપાદિભિઃ ॥

અસહાયસ્ય કાર્યાણિ સિદ્ધિં નાયાન્તિ કાનિચિત્ ।
તસ્માત્ સમસ્તકાર્યેષુ સહાયો ભૂપતેર્ગતિઃ ॥

અસહાયોઽસમર્થો વા તેજસ્વી કિં કરિષ્યતિ ।
અતૃણે પતિતો વહ્નિઃ સ્વયમેવોપશામ્યતે ॥

અસહાશ્ચૈવ વિજ્ઞેયાઃ પ્રભાવન્તો વિદેહજાઃ ।
અઙ્ગદેશોદ્ભવાસ્તીક્ષ્ણાઃ સુહસ્તાઃ સુદૃઢાસ્તથા ॥

અસહ્યવાતોદ્ધતરેણુમણ્ડલા પ્રચણ્ડસૂર્યાતપતાપિતા મહી ।
ન શક્યતે દ્રષ્ટુમપિ પ્રવાસિભિઃ પ્રિયાવિયોગાનલદગ્ધમાનસૈઃ ॥