મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3663-3682

અસતાં ધર્મબુદ્ધિશ્ચેત્ સતાં સંતાપકારણમ્ ।
ઉપોષિતસ્ય વ્યાઘ્રસ્ય પારણં પશુમારણમ્ ॥

અસતાં પ્રગ્રહઃ કામઃ કોપશ્ચાવગ્રહઃ સતામ્ ।
વ્યસનં દોષબાહુલ્યાદ્ અત્યન્તમુભયં મતમ્ ॥

અસતાં બત સત્તાપિ ન ન્યાયાનુગતા યદા ।
તતસ્તેભ્યોર્થપૂર્ત્ત્યાશા સુધાલિપ્સેવ ભોગિનઃ ॥

અસતાં સઙ્ગદોષેણ સતી યાતિ મતિર્ભ્રમમ્ ।
એકરાત્રિપ્રવાસેન કાષ્ઠં મુઞ્જે પ્રલમ્બિતમ્ ॥

અસતાં સઙ્ગદોષેણ સાધવો યાન્તિ વિક્રિયામ્ ।
દુર્યોધનપ્રસઙ્ગેન ભીષ્મો ગોહરણે ગતઃ ॥

અસતાં સઙ્ગમુત્સૃજ્ય સત્સુ સઙ્ગં સમાચરેત્ ।
અસતાં સઙ્ગદોષેણ માણ્ડવ્યઃ શૂલમાપ્તવાન્ ॥

અસતાં સહજો ભાવશ્ છન્નઃ કેનાપિ હેતુના ।
સંસ્કાર ઇવ બીજાનાં ફલેન સહ જાયતે ॥

અસતામુપભોગાય દુર્જનાનાં વિભૂતયઃ ।
પિચુમન્દઃ ફલાઢ્યોઽપિ કાકૈરેવોપભુજ્યતે ॥

અસતા સહ સઙ્ગેન કો ન યાત્યધમાં ગતિમ્ ।
પયોઽપિ શૌણ્ડનીહસ્તે મદ્યમિત્યભિધીયતે ॥

અસતીચરિતં તદ્વદ્ વસન્તાદેશ્ચવર્ણનમ્ ।
ગ્રીષ્માદેર્વર્ણનં તદ્વદ્ વર્ષાદેરપિ વર્ણનમ્ ॥

અસતી ભવતિ સલજ્જા ક્ષારં નીરં ચ શીતલં ભવતિ ।
દમ્ભી ભવતિ વિવેકી પ્રિયવક્તા ભવતિ ધૂર્તજનઃ ॥

અસતોઽપિ ભવતિ ગુણવાન્ સદ્ભ્યોઽપિ પરં ભવન્ત્યસદ્વૃત્તાઃ ।
પઙ્કાદુદેતિ કમલં ક્રિમયઃ કમલાદપિ ભવન્તિ ॥

અસતો વા સતો વાપિ સ્વયં સ્વાન્ વર્ણયન્ ગુણાન્ ।
હાસ્યતાં યાતિ શક્રોઽપિ કિં પુનઃ પ્રાકૃતો જનઃ ॥

અસત્કાર્યરતોઽધીર આરમ્ભી વિષયી ચ યઃ ।
સ રાજસો મનુષ્યેષુ મૃતો જન્માધિગચ્છતિ ॥

અસત્પ્રતિગ્રહીતા ચ નરકે યાત્યધોમુખે ।
એકો મિષ્ટાન્નભુગ્ યઃ સ યાતિ પૂયવહં નરઃ ॥

અસત્પ્રલાપં પારુષ્યં પૈશુન્યમનૃતં તથા ।
ચત્વારિ વાચા રાજેન્દ્ર ન જલ્પેન્ નાનુચિન્તયેત્ ॥

અસત્યઃ સર્વલોકેઽસ્મિન્ સતતં સત્કૃતાઃ પ્રિયૈઃ ।
ભર્તારં નાનુમન્યંતે વિનિપાતગતં સ્ત્રિયઃ ॥

અસત્યતા નિષ્ઠુરતાકૃતજ્ઞતા ભયં પ્રમાદોઽલસતા વિષાદિતા ।
વૃથાભિમાનોઽપિ ચ દીર્ઘસૂત્રતા તથાઙ્ગનાક્ષાદિ વિનાશનં શ્રિયઃ ॥

અસત્યમપ્રત્યયમૂલકારણં કુવાસનાસદ્મસમૃદ્ધિવારણમ્ ।
વિપન્નિદાનં પરવઞ્ચનોર્જિતં કૃતાપરાધં કૃતિભિર્વિવર્જિતમ્ ॥

અસત્યમેતદ્ વિદિતં સમસ્તમ્ અકાર્યકારીતિ મૃષા પ્રપઞ્ચઃ ।
કુચાપલાપક્રમમેવ કર્તુમ્ આચ્છાદનં તે હૃદયસ્ય શશ્વત્ ॥