મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3603-3622

અષ્ટૌ માસાન્ યથાદિત્યસ્ તોયં હરતિ રશ્મિભિઃ ।
તથા હરેત્ કરં રાષ્ટ્રાન્ નિત્યમર્કવ્રતં હિ તત્ ॥

અષ્ટૌ યદા તુ દૃશ્યન્તે સમન્તાદ્ દેવયોનયઃ ।
ઉપસર્ગં તમિત્યાહુર્ દૈવમુન્મત્તવદ્ બુધાઃ ॥

અષ્ટૌ યસ્ય દિશો દલાનિ વિપુલઃ કોશઃ સુવર્ણાચલઃ કાન્તં કેસરજાલમર્કકિરણા ભૃઙ્ગાઃ પયોદાવલી ।
નાલં શેષમહોરગઃ પ્રવિતતં વારાંનિધેર્લીલયા તદ્વઃ પાતુ સમુદ્ધરન્ કુવલયં ક્રોડાકૃતિઃ કેશવઃ ॥

અષ્ટૌ હાટકકોટયસ્ત્રિનવતિર્મુક્તાફલાનાં તુલાઃ પઞ્ચાશન્મધુગન્ધમત્તમધુપાઃ ક્રોધોદ્ધતાઃ સિન્ધુરાઃ ।
અશ્વાનામયુતં પ્રપઞ્ચચતુરં વારાઙ્ગનાનાં શતં દત્તં પાણ્ડ્યનૃપેણ યૌતકમિદં વૈતાલિકાયાર્પ્યતામ્ ॥

અસંકલ્પાજ્જયેત્ કામં ક્રોધં કામવિવર્જનાત્ ।
અર્થાનર્થેક્ષયા લોભં ભયં તત્ત્વાવમર્શનાત્ ॥

અસંકલ્પિતમેવેહ યદકસ્માત્ પ્રવર્તતે ।
નિવર્ત્યારમ્ભમારબ્ધં નનુ દૈવસ્ય કર્મ તત્ ॥

અસંખ્યપુષ્પોઽપિ મનોભવસ્ય પઞ્ચૈવ બાણાર્થમયં દદાતિ ।
એવં કદર્યત્વમિવાવધાર્ય સર્વસ્વમગ્રાહિ મધોર્વધૂભિઃ ॥

અસંખ્યાઃ પરદોષજ્ઞા ગુણજ્ઞા અપિ કેચન ।
સ્વયમેવ સ્વદોષજ્ઞા વિદ્યન્તે યદિ પઞ્ચષાઃ ॥

અસંગતેનોન્નતિમાગતેન ચલેન વક્રેણ મલીમસેન ।
સા દુર્જનેનેવ સમસ્તમેતં પ્રબાધતે ભ્રૂયુગલેન લોકમ્ ॥

અસંગૃહીતસ્ય પુનર્ મન્ત્રસ્ય શૃણુ યત્ફલમ્ ।
અહીનં ધર્મકામાભ્યામ્ અર્થં પ્રાપ્નોતિ કેવલમ્ ॥

અસંચયાદપૂર્વસ્ય ક્ષયાત્ પૂર્વાર્જિતસ્ય ચ ।
કર્મણો બન્ધમાપ્નોતિ શારીરં ન પુનઃ પુનઃ ॥

અસંતુષ્ટસ્ય વિપ્રસ્ય તેજો વિદ્યા તપો યશઃ ।
સ્રવન્તીન્દ્રિયલૌલ્યેન જ્ઞાનં ચૈવાવકીર્યતે ॥

અસંતુષ્ટા દ્વિજા નષ્ટાઃ સંતુષ્ટાશ્ચ મહીભૃતઃ ।
સલજ્જા ગણિકા નષ્ટા નિર્લજ્જાશ્ચ કુલાઙ્ગના ॥

અસંતુષ્ટાશ્ચ્યુતાઃ સ્થાનાન્ માનાત્ પ્રત્યવરોપિતાઃ ।
સ્વયં ચોપહૃતા ભૃત્યા યે ચાપ્યુપહતાઃ પરૈઃ ॥

અસંતુષ્ટોઽસકૃલ્લોકાન્ આપ્નોત્યપિ સુરેશ્વરઃ ।
અકિંચનોઽપિ સંતુષ્ટઃ શેતે સર્વાઙ્ગવિજ્વરઃ ॥

અસંતોષઃ પરં દુઃખં સંતોષઃ પરમં સુખમ્ ।
સુખાર્થી પુરુષસ્ તસ્માત્ સંતુષ્ટઃ સતતઃ ભવેત્ ॥

અસંતોષઃ પરં પાપમ્ ઇત્યાહ ભગવાન્ હરિઃ ।
લોભઃ પાપસ્ય બીજોઽયં મોહો મૂલં ચ તસ્ય વૈ ।
અસત્યં તસ્ય હિ સ્કન્ધો મહાશાખા સુવિસ્તરા ॥

અસંતોષપરા મૂઢાઃ સંતોષં યાન્તિ પણ્ડિતાઃ ।
અસન્તોષસ્ય નાસ્ત્યન્તસ્ તુષ્ટિસ્તુ પરમં સુખમ્ ॥

અસંતોષોઽસુખાયૈવ લોભાદિન્દ્રિયવિભ્રમઃ ।
તતોઽસ્ય નશ્યતિ પ્રજ્ઞા વિદ્યેવાભ્યાસવર્જિતા ॥

અસંત્યાગાત્ પાપકૃતામપાપાંસ્ તુલ્યો દણ્ડઃ સ્પૃશતે મિશ્રભાવાત્ ।
શુષ્કેણાર્દ્રં દહ્યતે મિશ્રભાવાત્ તસ્માત્ પાપૈઃ સહ સંધિં ન કુર્યાત્ ॥