મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3583-3602

અષ્ટમે દ્વાદશે વાપિ શાકં યઃ પચતે ગૃહે ।
કુમિત્રાણ્યનપાશ્રિત્ય કિં વૈ સુખતરં તતઃ ॥

અષ્ટાઙ્ગયોગપરિશીલનકીલનેન દુઃસાધસિદ્ધિસવિધં વિદધદ્ વિદૂરે ।
આસાદયન્નભિમતામધુના વિવેક- ખ્યાતિં સમાધિધનમૌલિમણિર્વિમુક્તઃ ॥

અષ્ટાઙ્ગુલસ્ય કથિતો વાયોર્માનો વિચક્ષણૈઃ ।
ચતુરઙ્ગુલમાનં ચ તેજસ્તત્ત્વં નિગદ્યતે ॥

અષ્ટાદશ તથા મધ્યે હીને ચૈવ ચતુર્દશ ।
સપ્તાઙ્ગુલઃ ખુરઃ પ્રોક્ત ઉત્તમાશ્વસ્ય પણ્ડિતૈઃ ॥

અષ્ટાદશપુરાણેષુ વ્યાસસ્ય વચનદ્વયમ્ ।
પરોપકારઃ પુણ્યાય પાપાય પરપીડનમ્ ॥

અષ્ટાદશાપિ સ્મૃતયો વદન્તિ યસ્યાપરાધઃ ખલુ તસ્ય દણ્ડઃ ।
સ્વસ્યાપરાધઃ ખલુ નાભિમૂલે શિરઃ કુતો મુણ્ડયતે મૃગાક્ષિ ॥

અષ્ટાનાં લોકપાલાનાં સંભવત્યંશતો નૃપઃ ।
તસ્માદભિભવત્યેષ સર્વભૂતાનિ તેજસા ॥

અષ્ટાભિઃ કિલ દણ્ડનીતિનિપુણૈઃ સત્પ્રાડ્વિવાકૈઃ સમં મધ્યેસૌધમનુત્તમાસનગતઃ કાર્યાણિ કુર્વન્ નૃણામ્ ।
વિષ્ણુર્ભૂપવપુર્વિધાય કિમસૌ દિક્પાલયુક્ પાલયત્ય્ એવં ભ્રાન્તિમતો મનાઙ્ ન કુરુતે કાસ્કાનયં માધવઃ ॥

અષ્ટાવઙ્ગાનિ યોગસ્ય યમો નિયમ આસનમ્ ।
પ્રાણાયામઃ પ્રત્યાહારો ધારણા ધ્યાનતન્મયઃ ॥

અષ્ટાવિમાનિ હર્ષસ્ય નવનીતાનિ ભારત ।
વર્તમાનાનિ દૃશ્યન્તે તાન્યેવ સુસુખાન્યપિ ॥

સમાગમશ્ચ સખિભિર્ મહાંશ્ચૈવ ધનાગમઃ ।
પુત્રેણ ચ પરિષ્વઙ્ગઃ સંનિપાતશ્ચ મૈથુને ॥

સમયે ચ પ્રિયાલાપઃ સ્વયૂથેષુ ચ સંનતિઃ ।
અભિપ્રેતસ્ય લાભશ્ચ પૂજા ચ જનસંસદિ ॥

અષ્ટોત્તરશતં શ્લોકં ચાણક્યેન યથોદિતમ્ ।
યસ્ય વિજ્ઞાનમાત્રેણ ન્ ણાં પ્રજ્ઞા પ્રવર્ધતે ॥

અષ્ટૌ ગુણાઃ પુરુષં દીપયન્તિ પ્રજ્ઞા ચ કૌલ્યં ચ દમઃ શ્રુતં ચ ।
પરાક્રમશ્ચાબહુભાષિતા ચ દાનં યથાશક્તિ કૃતજ્ઞતા ચ ॥

અષ્ટૌ તાન્યવ્રતઘ્નાનિ આપો મૂલં ફલં પયઃ ।
હવિર્ભ્રાહ્મણકામ્યા ચ ગુરોર્વચનમૌષધમ્ ॥

અષ્ટૌ નૃપેમાનિ મનુષ્યલોકે સ્વર્ગસ્ય લોકસ્ય નિદર્શનાનિ ।
ચત્વાર્યેષામન્વવેતાનિ સદ્ભિશ્ ચત્વાર્યેષામન્વવયન્તિ સન્તઃ ॥

યજ્ઞો દાનમધ્યયનં તપશ્ચ ચત્વાર્યેતાન્યન્વવેતાનિ સદ્ભિઃ ।
દમઃ સત્યમાર્જવમાનૃશંસ્યં ચત્વાર્યેતાન્યન્વવયન્તિ સન્તઃ ॥

અષ્ટૌ પૂર્વનિમિત્તાનિ નરસ્ય વિનશિષ્યતઃ ।
બ્રાહ્મણાન્ પ્રથમં દ્વેષ્ટિ બ્રાહ્મણૈશ્ચ વિરુધ્યતે ॥

બ્રાહ્મણસ્વાનિ ચાદત્તે બ્રાહ્મણાંશ્ચ જિઘાંસતિ ।
રમતે નિન્દયા ચૈષાં પ્રશંસાં નાભિનન્દતિ ॥

નૈતાન્ સ્મરતિ કૃત્યેષુ યાચિતશ્ ચાભ્યસૂયતિ ।
એતાન્ દોષાન્ નરઃ પ્રાજ્ઞો બુદ્ધ્યા બુદ્ધ્વા વિવર્જયેત્ ॥