મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3543-3562

અશ્વત્થચલપત્રાગ્રલીનતોયકણોપમે ।
સ્થિરાશા જીવિતે યસ્ય તત્સમો નાસ્ત્યચેતનઃ ॥

અશ્વત્થમેકં પિચુમન્દમેકં ન્યગ્રોધમેકં દશ ચિઞ્ચિણીકાઃ ।
કપિત્થબિલ્વામલકત્રયં ચ પઞ્ચામ્રવાપી નરકં ન પશ્યેત્ ॥

અશ્વત્થસ્ય મહત્ત્વં કો નનુ વક્તું નરઃ પ્રભવેત્ ।
સવિતરિ યત્રાલક્ષ્મીર્ મન્દે લક્ષ્મીરમન્દાસ્તે ॥

અશ્વત્થામા બલિર્વ્યાસો હનૂમાંશ્ચ વિભીષણઃ ।
કૃપઃ પરશુરામશ્ચ સપ્તૈતે ચિરજીવિનઃ ॥

અશ્વત્થામા હત ઇતિ યુધિ ગિરમનૃતાં યુધિષ્ઠિરોઽવાદીત્ ।
પુનરનુતાપમવાપત્ પાપં કૃત્વાનુતપ્યેત ॥

અશ્વપૃષ્ઠં ગજસ્કન્ધો નારીણાં ચ પયોધરઃ ।
દન્તધાવનશસ્ત્રં ચ યથા સ્થૂલં તથા સુખમ્ ॥

અશ્વપ્રશંસા વિખ્યાતા ધનુર્વેદસ્તતઃપરમ્ ।
ગાન્ધર્વશાસ્ત્રમપરં વૃક્ષાયુર્વેદ એવ ચ ॥

અશ્વપ્લુતં વાસવગર્જિતં ચ સ્ત્રીણાં ચ ચિત્તં પુરુષસ્ય ભાગ્યમ્ ।
અવર્ષણં ચાપ્યતિવર્ષણં ચ દેવો ન જાનાતિ કૃતો મનુષ્યઃ ॥

અશ્વમધ્યે કૃતરવા શિવા યુદ્ધપ્રપઞ્ચકૃત્ ।
શિવા સપ્તસ્વરા ગ્રાહ્યા બહુશબ્દાશ્ચ નિષ્ફલાઃ ॥

અશ્વમેધસહસ્રં ચ સત્યં ચ તુલયા ધૃતમ્ ।
અત્યરિચ્યત સત્યં ચ ઇતિ વેદવિદો વિદુઃ ॥

અશ્વમેધસહસ્રં ચ સત્યં ચ તુલયા ધૃતમ્ ।
અશ્વમેધસહસ્રાદ્ધિ સત્યમેવ વિશિષ્યતે ॥

અશ્વમેધસહસ્રં ચ સત્યં ચ તુલયા ધૃતમ્ ।
તુલયિત્વા તુ પશ્યામિ સત્યમેવાતિરિચ્યતે ॥

અશ્વમેધસહસ્રં ચ સત્યં ચ તુલયા ધૃતમ્ ।
નાભિજાનામિ યદ્યસ્ય સત્યસ્યાર્ધમવાપ્નુયાત્ ॥

અશ્વમેધસહસ્રસ્ય ફલં સત્યં તુલાન્તરે ।
ધૃત્વા સંલોડ્યતે રાજન્ સત્યે ભવતિ ગૌરવમ્ ॥

અશ્વમેધસહસ્રાણાં સહસ્રં યઃ સમાચરેત્ ।
નાસૌ પદમવાપ્નોતિ મદ્ભક્તૈર્ યદવાપ્યતે ॥

અશ્વયાનં ગજં મત્તં ગાવશ્ચૈવ પ્રસૂતિકાઃ ।
તથા ચાન્તઃપુરે દાસીં દૂરતઃ પરિવર્જયેત્ ॥

અશ્વશાલાં સમાસાદ્ય યદાન્તર્મધુમક્ષિકાઃ ।
મધુજાલં પ્રબધ્નન્તિ મ્રિયન્તેઽશ્વાસ્તદા ધ્રુવમ્ ॥

અશ્વસ્ય લક્ષણં વેગો મદો માતઙ્ગલક્ષણમ્ ।
ચાતુર્યં લક્ષણં નાર્યા ઉદ્યોગઃ પુરુષલક્ષણમ્ ॥

અશ્વાનાં ચ પતાકાનાં બાલાનાં પણ્યયોષિતામ્ ।
વિદૂષકપટાનાં ચ ચાપલ્યમતિમણ્ડનમ્ ॥

અશ્વા નાગાઃ સ્યન્દનાનાં ચ સઙ્ઘા મન્ત્રાઃ સિદ્ધા દૈવતં ચાનુકૂલમ્ ।
એતાન્યાહુઃ સાધનાનિ સ્મ રાજ્ઞાં યેભ્યશ્ચેયં બુદ્ધિરુત્કૃષ્યતે મે ॥