મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3483-3502

અશાન્તહુતભુક્શિખાકવલિતં જગન્મન્દિરં સુખં વિષમવાતભુગ્નસનવચ્ચલં કામજમ્ ।
જલસ્થશશિચઞ્ચલા ભુવિ વિલોક્ય લોકસ્થિતિં વિમુઞ્ચત જનાઃ સદા વિષયમૂર્છનાં તત્ત્વતઃ ॥

અશાન્તાન્તસ્તૃષ્ણા ધનલવણવારિવ્યતિકરૈર્ ગતચ્છાયઃ કાયશ્ચિરવિરસરૂક્ષાશનતયા ।
અનિદ્રા મન્દોઽગ્નિર્નૃપસલિલચૌરાનલભયાત્ કદર્યાણાં કષ્ટં સ્ફુટમધનકષ્ટાદપિ પરમ્ ॥

અશાશ્વતમિદં સર્વં ચિન્ત્યમાનં હિ ભારત ।
કદલીસંનિભો લોકઃ સમો હ્યસ્ય ન વિદ્યતે ॥

અશાસંસ્તસ્કરાન્ યસ્તુ બલિં ગૃહ્ણાતિ પાર્થિવઃ ।
તસ્ય પ્રક્ષુભ્યતે રાષ્ટ્રં સ્વર્ગાચ્ચ પરિહીયતે ॥

અશાસ્ત્રચક્ષુનૃપતિર્ અન્ધ ઇત્યભિધીયતે ।
વરમન્ધો ન ચક્ષુષ્માન્ મદાદાક્ષિપ્તસત્પથઃ ॥

અશાસ્ત્રવિદુષાં તેષાં ન કાર્યમહિતં વચઃ ।
અર્થશાસ્ત્રાનભિજ્ઞાનાં વિપુલાં શ્રિયમિચ્છતામ્ ॥

અશિક્ષિતાનાં કાવ્યેષુ શાસ્ત્રાભ્યાસો નિરર્થકઃ ।
કિમસ્ત્યનુપનીતસ્ય વાજપેયાદિભિર્મખૈઃ ॥

અશિથિલપરિસ્પન્દઃ કુન્દે તથૈવ મધુવ્રતો નયનસુહૃદો વૃક્ષાશ્ચૈતે ન કુડ્મલશાલિનઃ ।
દલતિ કલિકા ચૌતી નાસ્મિંસ્તથા મૃગચક્ષુષામ્ અથ ચ હૃદયે માનગ્રન્થિઃ સ્વયં શિથિલાયતે ॥

અશિથિલમપરાવસજ્ય કણ્ઠે દૃઢપરિરબ્ધબૃહદ્બહિઃ સ્તનેન ।
હૃષિતતનુરુહા ભુજેન ભર્તુર્ મૃદુમમૃદુ વ્યતિવિદ્ધમેકબાહુમ્ ॥

અશિરાઃ પુરુષઃ કાર્યો લલાટે બ્રહ્મઘાતિનઃ ।
અસમ્ભાષ્યશ્ચ કર્તવ્યસ્ તન્ મનોરનુશાસનમ્ ॥

રાજા સ્તેનેન ગન્તવ્યો મુક્તકેશેન ધાવતા ।
આચક્ષાણેન તત્ સ્તેયમ્ એવંકર્માસ્મિ શાધિ મામ્ ॥

અશિષ્યં શાસ્તિ યો રાજન્ યશ્ચ શૂન્યમુપાસતે ।
કદર્યં ભજતે યશ્ચ તમાહુર્મૂઢચેતસમ્ ॥

અશીતાસ્તરણો માઘે ફાલ્ગુને પશુપક્ષિણૌ ।
ચૈત્રે જલચરાઃ સર્વે વૈશાખે નરવાનરૌ ॥

અશીતેનામ્ભસા સ્નાનં પયઃપાનં વરાઃ સ્ત્રિયઃ ।
એતદ્વો માનુષાઃ પથ્યં સ્નિગ્ધમુષ્ણં ચ ભોજનમ્ ॥

અશીમહિ વયં ભિક્ષામ્ આશાવાસો વસીમહિ ।
શયીમહિ મહીપૃષ્ઠે કુર્વીમહિ કિમીશ્વરૈઃ ॥

અશીલા ભિન્નમર્યાદા નિત્યસંકીર્ણમૈથુનાઃ ।
અલ્પાયુષો ભવન્તીહ તથા નિરયગામિનઃ ॥

અશુચિતાનિલયં પ્રલયં શ્રિયામ્ અયશસાં વિભવં પ્રભવં રુજામ્ ।
સુકૃતનિર્દલનં ચલનં ધૃતેઃ પરિહરેત્ પરવલ્લભયા રતમ્ ॥

અશુચિર્વચનાદ્ યસ્યશુચિર્ભવતિ પૂરુષઃ ।
શુચિશ્ચૈવાશુચિઃ સદ્યઃ કથં રાજા ન દૈવતમ્ ॥

અશુચીક્ષણેઽશ્રુપાતે કલહે શ્વાસકાસયોઃ ।
રથ્યાપ્રસર્પણેઽભ્યઙ્ગે ક્ષુતે નર્મણ્યુપસ્પૃશેત્ ॥

અશુદ્ધપ્રકૃતૌ રાજ્ઞિ જનતા નાનુરજ્યતે ।
યથા ગૃધ્રસમાસન્નઃ કલહંસઃ સમાચરેત્ ॥