મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3343-3362

અવિદિતસુખદુઃખં નિર્ગુણં વસ્તુ કિંચિજ્ જડમતિરિહ કશ્ચિન્ મોક્ષ ઇત્યાચચક્ષે ।
મમ તુ મતમનઙ્ગસ્મેરતારુણ્યઘૂર્ણન્ મદકલમદિરાક્ષીનીવિમોક્ષો હિ મોક્ષઃ ॥

અવિદિત્વાત્મનઃ શક્તિં પરસ્ય ન સમુત્સુકઃ ।
ગચ્છન્નભિમુખો વહ્નૌ નાશં યાતિ પતઙ્ગવત્ ॥

અવિદ્યં જીવનં શૂન્યં દિક્શૂન્યા ચેદબાન્ધવા ।
પુત્રહીનં ગૃહં શૂન્યં સર્વશૂન્યા દરિદ્રતા ॥

અવિદ્યઃ પુરુષઃ શોચ્યઃ શોચ્યં મિથુનમપ્રજમ્ ।
નિરાહારાઃ પ્રજાઃ શોચ્યાઃ શોચ્યં રાષ્ટ્રમરાજકમ્ ॥

અવિદ્યાકામકર્માદિપાશબન્ધં વિમોચિતુમ્ ।
કઃ શક્નુયાદ્ વિનાત્માનં કલ્પકોટિશતૈરપિ ॥

અવિદ્યાનાશિની વિદ્યા ભાવના ભવનાશિની ।
દારિદ્ર્યનાશનં દાનં શીલં દુર્ગતિનાશનમ્ ॥

અવિદ્યાબીજવિધ્વંસાદ્ અયમાર્ષેણ ચક્ષુષા ।
કાલૌ ભૂતભવિષ્યન્તૌ વર્તમાનમવીવિશત્ ॥

અવિદ્વાંશ્ચૈવ વિદ્વાંશ્ચ બ્રાહ્મણો દૈવતં મહત્ ।
પ્રણીતશ્ચાપ્રણીતશ્ચ યથાગ્નિર્દૈવતં મહત્ ॥

અવિદ્વાંસમલં લોકે વિદ્વાંસમપિ વા પુનઃ ।
પ્રમદા હ્યુત્પથં નેતું કામક્રોધવશાનુગમ્ ॥

અવિદ્વાનપિ ભૂપાલો વિદ્યાવૃદ્ધોપસેવયા ।
પરાં શ્રિયમવાપ્નોતિજલાસન્નતરુર્યથા ॥

અવિધેયે જને પુંસાં કોપઃ કિમુપજાયતે ।
વિધેયેઽપિ ચ કઃ કોપસ્ તન્નિવેશિતજીવિતે ॥

અવિધેયો ભૃત્યજનઃ શઠાનિ મિત્રાણ્યદાયકઃ સ્વામી ।
વિનયરહિતા ચ ભાર્યા મસ્તકશૂલાનિ ચત્વારિ ॥

અવિનયભુવામજ્ઞાનાનાં શમાય ભવન્નપિ પ્રકૃતિકુટિલાદ્વિદ્યાભ્યાસઃ ખલત્વવિવૃદ્ધયે ।
ફણિભયભૃતામસ્તૂચ્છેદક્ષમસ્તમસામસૌ વિષધરફણારત્નાલોકો ભયં તુ ભૃશાયતે ॥

અવિનયરતમાદરાદૃતે વશમવશં હિ નયન્તિ વિદ્વિષઃ ।
શ્રુતવિનયનિધિં સમાશ્રિતસ્ તનુરપિ નૈતિ પરાભવં ક્વચિત્ ॥

અવિનાશિ તુ તદ્વિદ્ધિ યેન સર્વમિદં તતમ્ ।
વિનાશમવ્યયસ્યાસ્ય ન કશ્ચિત્ કર્તુમર્હતિ ॥

અવિનાશિનમગ્રામ્યમ્ અકરોત્ સાતવાહનઃ ।
વિશુદ્ધજાતિભિઃ કોશં રત્નૈરિવ સુભાષિતૈઃ ॥

અવિનીતઃ સુતો જાતઃ કથં ન દહનાત્મકઃ ।
વિનીતસ્તુ સુતો જાતઃ કથં ન પુરુષોત્તમઃ ॥

અવિનીતસ્ય યા વિદ્યા સા ચિરં નૈવ તિષ્ઠતિ ।
મર્કટસ્ય ગલે બદ્ધા મણીનાં માલિકા યથા ॥

અવિનીતો ભૃત્યજનો નૃપતિરદાતા શઠાનિ મિત્રાણિ ।
અવિનયવતી ચ ભાર્યા મસ્તકશૂલાનિ ચત્વારિ ॥

અવિભાવિતેષુવિષયઃ પ્રથમં મદનોઽપિ નૂનમભવત્ તમસા ।
ઉદિતે દિશઃ પ્રકટયત્યમુના યદધર્મધામ્નિ ધનુરાચકૃષે ॥