મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3323-3342

અવિજ્ઞાતપ્રબન્ધસ્ય વચો વાચસ્પતેરપિ ।
વ્રજત્યફલતામેવ નયદ્રુહ ઇવેહિતમ્ ॥

અવિજ્ઞાતપ્રયુક્તેન ધર્ષિતા મમ વાસસા ।
સંવૃતા શરદભ્રેણ ચન્દ્રલેખેવ શોભતે ॥

અવિજ્ઞાતવિશેષસ્ય સર્વતેજોઽપહારિણઃ ।
સ્વામિનો નિર્વિવેકસ્ય તમસશ્ચ કિમન્તરમ્ ॥

અવિજ્ઞાતસ્ય વિજ્ઞાનં વિજ્ઞાતસ્ય ચ નિશ્ચયઃ ।
આરમ્ભઃ કર્મણાં શશ્વદ્ આરબ્ધસ્યાન્તદર્શનમ્ ॥

અવિજ્ઞાતસ્ય વિજ્ઞાનં વિજ્ઞાતસ્ય વિનિશ્ચયઃ ।
અર્થદ્વૈધસ્ય સંદેહચ્ છેદનં શેષદર્શનમ્ ॥

અવિજ્ઞાતાવસક્તેન દૂષિતા મમ વાસસા ।
છાદિતા શરદભ્રેણ ચન્દ્રલેખેવ દૃશ્યતે ॥

અવિજ્ઞાતે પરે તત્ત્વે શાસ્ત્રાધીતિસ્તુ નિષ્ફલા ।
વિજ્ઞાતેઽપિ પરે તત્ત્વે શાસ્ત્રાધીતિસ્તુ નિષ્ફલા ॥

અવિજ્ઞાતો ધૃતઃ ખઙ્ગઃ શુભસંપત્તિનાશકઃ ।
વિજ્ઞાતઃ સકલૈશ્વર્યદાયકો ભવતિ પ્રભોઃ ।
તસ્માત્ તેષાં ગુણાન્ વક્ષ્યે યથોક્તં મુનિપુંગવૈઃ ॥

અવિજ્ઞાનાદ્ રાજ્ઞો ભવતિ મતિહીનઃ પરિજનસ્ તતસ્તત્પ્રાધાન્યાદ્ ભવતિ ન સમીપે બુધજનઃ ।
બુધૈસ્ત્યક્તે રાજ્યે ભવતિ હિ ન નીતિર્ગુણવતી પ્રનષ્ટાયાં નીતૌ સનૃપમવશં નશ્યતિ કુલમ્ ॥

અવિજ્ઞાય ફલં યો હિ કર્મ ત્વેવાનુધાવતિ ।
સ શોચેત્ ફલવેલાયાં યથા કિંશુકસેચકઃ ॥

અવિજ્ઞાયાન્યસામર્થ્યં સ્વસામર્થ્યં પ્રદર્શયેત્ ।
ઉપહાસમવાપ્નોતિ તથૈવાયમિહાચલઃ ॥

અવિતથમનોરથપથ- પ્રથનેષુ પ્રગુણગરિમગીતશ્રીઃ ।
સુરતરુસદૃશઃ સ ભવાન્ અભિલષણીયઃ ક્ષિતીશ્વર ન કસ્ય ॥

અવિતૃપ્તતયા તથાપિ મે હૃદયં નિર્ણયમેવ ધાવતિ ।
અવસાયયિતું ક્ષમાઃ સુખં ન વિધેયેષુ વિશેષસંપદઃ ॥

અવિદગ્ધઃ પતિઃ સ્ત્રીણાં પ્રૌઢાણાં નાયકો ગુણી ।
ગુણિનાં ત્યાગિનાં સ્તોકો વિભવશ્ચેતિ દુઃખકૃત્ ॥

અવિદગ્ધઃ શ્રમકઠિનો દુર્લભયોષિદ્યુવા જડો વિપ્રઃ ।
અપમૃત્યુરુપક્રાન્તઃ કામિવ્યાજેન મે રાત્રૌ ॥

અવિદિતગુણાન્તરાણાં નો દોષઃ પ્રાપ્તદેશવાસાનામ્ ।
સ્વાધીનકુઙ્કુમા અપિ યદ્વિદધતિ બહુમતિં નીલે ॥

અવિદિતગુણાપિ સત્કવિ- ભણિતિઃ કર્ણેષુ વમતિ મધુધારામ્ ।
અનધિગતપરિમલાપિ હિ હરતિ દૃશં માલતીમાલા ॥

અવિદિતપરમાનન્દો વદતિ જનો વિષયમેવ રમણીયમ્ ।
તિલતૈલમેવ મિષ્ટં યેન ન દૃષ્ટં ઘૃતં ક્વાપિ ॥

અવિદિતપરવેદનો મનોભૂર્ ધ્રુવમયમેવમનઙ્ગ એવ નિત્યમ્ ।
યદિ પુનરભવિષ્યદસ્ય ચાઙ્ગં ન ખલુ તદા વ્યથયિષ્યદન્યદેહમ્ ॥

અવિદિતશષસવિશેષા વાણી નિઃસરતિ વક્ત્રતો યેષામ્ ।
ગુદવદનવિવરભેદો રદનૈરનુમીયતે તેષામ્ ॥