મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3283-3302

અવશ્યંભાવિભાવાનાં પ્રતીકારો ભવેદ્ યદ ।
તદા દુઃખૈર્ન બાધ્યન્તે નલરામયુધિષ્ઠિરાઃ ॥

અવશ્યં યાતારશ્ચિરતરમુષિત્વાપિ વિષયા વિયોગે કો ભેદસ્ત્યજતિ ન જનો યત્ સ્વમમૂન્ ।
વ્રજન્તઃ સ્વાતન્ત્ર્યાદતુલપરિતાપાય મનસઃ સ્વયં ત્યક્તા હ્યેતે શમસુખમનન્તં વિદધતિ ॥

અવશ્યં લભતે કર્તા ફલં પાપસ્ય કર્મણઃ ।
ઘોરં પર્યાગતે કાલે દ્રુમઃ પુષ્પમિવાર્તવમ્ ॥

અવશ્યકારણૈઃ પ્રાણાન્ ધારયત્યેવ ચાતકઃ ।
પ્રાર્થનાભઙ્ગભીતોઽપિ શક્રાદપિ ન યાચતે ॥

અવશ્યગત્વરૈઃ પ્રાણૈર્ મૃત્યુકાલે મહાત્મનામ્ ।
પરોપકારશ્ચેત્ કશ્ચિત્ સિધ્યેત્ તદમૃતં મૃતમ્ ॥

અવશ્યનિષ્પત્તિમહાફલાઢ્યામ્ અદીર્ઘસૂત્રાં પરિણામકલ્યામ્ ।
કામં વ્યયાયાસકરીમુપેયાન્ ન ત્વેવ જાતુ ક્ષયદોષયુક્તામ્ ॥

અવશ્યભવ્યેષ્વનવગ્રહગ્રહા યયા દિશા ધાવતિ વેધસઃ સ્પૃહા ।
તૃણેન વાત્યેવ તયાનુગમ્યતે જનસ્ય ચિત્તેન ભૃશાવશાત્મના ॥

અવશ્યમાયાન્તિ વશં વિપશ્ચિતામ્ ઉપાયસંદંશબલેન સંપદઃ ।
ભવત્યુદારં વિધિવત્ પ્રયોજિતે ફલં હિ રાજ્ઞાં ક્વચિદર્થસિદ્ધયે ॥

અવશ્યમિન્દ્રિયૈસ્તાત વર્તિતવ્યં સ્વગોચરે ।
ચણ્ડરાગસ્તુ યસ્તત્ર તં બુધઃ પરિવર્જયેત્ ॥

અવશ્યમેવ ભોક્તવ્યં કર્મણાં ત્વક્ષયં ફલમ્ ।
નાભુક્તં ક્ષીયતે કર્મ કલ્પકોટિશતૈરપિ ॥

અવશ્યમેવ ભોક્તવ્યં કૃતં કર્મ શુભાશુભમ્ ।
કૃતકર્મક્ષયો નાસ્તિ કલ્પકોટિશતૈરપિ ॥

અવશ્યાયકણૈઃ પ્રાણાન્ સંધારયતિ તિત્તિરિઃ ।
યાચ્ઞાભઙ્ગભયાદ્ ભીતો ન દૈવમપિ યાચતે ॥

અવસરપઠિતં સર્વં સુભાષિતત્વં પ્રયાતિ યત્ કિંચિત્ ।
ચાષઃ પ્રયાણસમયે ખરનિનદો મઙ્ગલો ભવતિ ॥

અવસરપઠિતં સર્વં સુભાષિતત્વં પ્રયાત્યસૂક્તમપિ ।
ક્ષુધિ કદશનમપિ નિતરાં ભોક્તુઃ સંપદ્યતે સ્વાદુ ॥

અવસરપઠિતા વાણી ગુણગણરહિતાપિ શોભતે પુંસામ્ ।
રતિસમયે રમણીનાં ભૂષણહાનિસ્તુ ભૂષણં ભવતિ ॥

અવસરમધિગમ્ય તં હરન્ત્યો હૃદયમયત્નકૃતોજ્જ્વલસ્વરૂપાઃ ।
અવનિષુ પદમઙ્ગનાસ્તદાનીં ન્યદધત વિભ્રમસંપદોઽઙ્ગનાસુ ॥

અવસિતં હસિતં પ્રસિતં મુદા વિલસિતં હ્રસિતં સ્મરભાસિતમ્ ।
ન સમદાઃ પ્રમદા હતસંમદાઃ પુરહિતં વિહિતં ન સમીહિતમ્ ॥

અવસ્કન્દપ્રદાનસ્ય સર્વે કાલાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
વ્યસને વર્તમાનસ્ય શત્રોચ્છિદ્રાન્વિતસ્ય ચ ॥

અવસ્કન્દભયાદ્ રાજા પ્રજાગરકૃતશ્રમમ્ ।
દિવાસુપ્તં સદા હન્યાન્ નિદ્રાવ્યાકુલસૈનિકમ્ ॥

અવસ્થા પૂજ્યતે રાજન્ ન શરીરં શરીરિણામ્ ।
તદા વનચરો રામ ઇદાનીં નૃપતાં ગતઃ ॥