મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3263-3282

અવમાનહતં યચ્ચ દત્તમશ્રદ્ધયા ધનમ્ ।
ઊષરે નિષ્ફલં બીજં ક્ષિપ્તમક્ષિપ્તમેવ તત્ ॥

અવમાનારણિમથિતં દુર્વાગિન્ધનવિવર્ધિતજ્વાલમ્ ।
સત્પુરુષાઃ કોપાગ્નિં જ્ઞાનામ્બુઘટૈઃ પ્રશમયન્તિ ॥

અવમાનેન મહતાં પ્રહર્ષક્રોધવિસ્મયૈઃ ।
તપાંસિ ક્ષયમાયાન્તિ યશાંસીવ સુદુર્નયૈઃ ॥

અવમુક્તમપક્રાન્તમુખ્યં તન્ન ક્ષમં યુધિ ।
પિતૃપૈતામહં મૌલં તત્ ક્રુદ્ધં સાન્ત્વિતં ક્ષમમ્ ॥

અવયઃ કેવલકવયઃ કીરાઃ સ્યુઃ કેવલં ધીરાઃ ।
વીરાઃ પણ્ડિતકવયસ્ તાનવમન્તા તુ કેવલં ગવયઃ ॥

અવયવેષુ પરસ્પરબિંબિતેષ્વ્ અતુલનિર્મલકાન્તિષુ તત્તનોઃ ।
અયમયં પ્રવિભાગ ઇતિ સ્ફુટં જગતિ નિશ્ચિનુતે ચતુરોઽપિ કઃ ॥

અવલમ્બિતવિષ્ણુપદઃ કર્ષિતજનચક્ષુરતુલગતિઃ ।
પત્રમયોઽપિ પદાર્થઃ પતઙ્ગતામેતિ ગુણયોગાત્ ॥

અવલિપ્તેષુ મૂર્ખેષુ રૌદ્રસાહસિકેષુ ચ ।
તથૈવાપેતધર્મેષુ ન મૈત્રીમાચરેદ્ બુધઃ ॥

અવલેપમનઙ્ગસ્ય વર્ધયન્તિ બલાહકાઃ ।
કર્શયન્તિ તુ ધર્મસ્ય મારુતોદ્ધૂતશીકરાઃ ॥

અવલોકનમપિ સુખયતિ કુવલયદલચારુચપલનયનાયાઃ ।
કિં પુનરલકચલદ્દ્યુતિ- સરભસમાલિઙ્ગનં તન્વ્યાઃ ॥

અવલોકિતમનુમોદિત- માલિઙ્ગિતમઙ્ગનાભિરનુરાગૈઃ ।
અધિવૃન્દાવનકુઞ્જં મરકતપુઞ્જં નમસ્યામઃ ॥

અવલોક્ય નર્તિતશિખણ્ડિમણ્ડલૈર્ નવનીરદૈર્નિચુલિતં નભસ્તલમ્ ।
દિવસેઽપિ વઞ્જુલનિકુઞ્જમિત્વરી વિશતિ સ્મ વલ્લભવતંસિતં રસાત્ ॥

અવલોક્ય સ્તનૌ વધ્વા ગુઞ્જાફલવિભૂષિતૌ ।
નિઃશ્વસ્ય રોદિતિ ક્લિષ્ટા કુતો વ્યાધકટુમ્બિની ॥

અવશેન્દ્રિયચિત્તાનાં હસ્તિસ્નાનમિવ ક્રિયા ।
દુર્ભગાભરણપ્રાયો જ્ઞાનં ભારઃ ક્રિયાં વિના ॥

અવશ્યં કોપાગ્નિસ્તવ સુતનુ નિર્વાસ્યતિ ચિરાત્ સ્વશોભામારૂઢં મુખમપિ ચ તે હાસ્યતિ શુચમ્ ।
ભવદ્ગોષ્ઠીશૂન્યા મમ તુ દિવસા યાન્તિ ય ઇમે ન તેષામાવૃત્તિઃ પુનરપિ મનો દૂયત ઇતિ ॥

અવશ્યં નિધનં સર્વૈર્ ગન્તવ્યમિહ માનવૈઃ ।
અવશ્યભાવિન્યર્થે વૈ સંતાપો નેહ વિદ્યતે ॥

અવશ્યં પિતુરાચારં પુત્રઃ સમનુવર્તતે ।
નહિ કેતકવૃક્ષસ્ય ભવત્યામલકીફલમ્ ॥

... ... ... ... ... ... ।
અવશ્યં પ્રાણિનાં પ્રાણા રક્ષિતવ્યા યથાબલમ્ ॥

અવશ્યં ભાવિનં નાશં ભાવિત્વાદ્ વિધ્યુપસ્થિતમ્ ।
અયમેવ હિ તે કાલઃ પૂર્વમાસીદનાગતઃ ॥

અવશ્યં ભાવિનો ભાવા ભવન્તિ મહાતમપિ ।
નગ્નત્વં નીલકણ્ઠસ્ય મહાહિશયનં હરેઃ ॥