મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3203-3222

અલ્પીયઃસ્ખલનેન યત્ર પતનં કૃચ્છ્રેણ યત્રોન્નતિર્ દ્વારે વેત્રલતાવિતાનગહને કષ્ટઃ પ્રવેશક્રમઃ ।
હે સારઙ્ગ મનોરમા વનભુવસ્ત્યક્ત્વા વિશેષાર્થિના કિં ભૂભૃત્કટકસ્થિતિવ્યસનિના વ્યર્થં ખુરાઃ શાતિતાઃ ॥

અલ્પીયસામેવ નિવાસભૂમિ- ત્યાગાદ્વિપત્તિર્મહતાં ન જાતુ ।
રત્નાકરાત્ સન્મણયોઽભિયાન્તિ રાજ્ઞાં શિરઃ કાકમુખાનિ ભેકાઃ ॥

અલ્પીયસૈવ પયસા યત્કુમ્ભઃ પૂર્યતે પ્રસિદ્ધં તત્ ।
બ્રાહ્મં તેજઃ પશ્યત કુમ્ભોદ્ભૂતઃ પપૌ વાર્ધિમ્ ॥

અલ્પેચ્છુર્ધૃતિમાન્ પ્રાજ્ઞશ્ છાયેવાનુગતઃ સદા ।
આદિષ્ટો ન વિકલ્પેત સ રાજવસતિં વસેત્ ॥

અલ્પેન વિભવેનૈવ વ્યયાધિક્યં ન યુક્તિતઃ ।
ક્ષીણેન વાસસાચ્છન્ને પાદવિસ્તારણં યથા ॥

અલ્પેનાપિ સુરક્તેન સાધનેન પ્રયોજનમ્ ।
ઓષ્ઠદ્વયસહાયેન કાન્તાસ્યેન જગજ્જિતમ્ ॥

અલ્પેનૈવ ગુણેન હિ કશ્ચિલ્લોકે પ્રસિદ્ધિમુપયાતિ ।
એકેન કરેણ ગજઃ કરી ન સૂર્યઃ સહસ્રેણ ॥

અલ્પેઽપિ નૃપતિદત્તે પ્રતિશ્રુતે વાપિ દાતુમેતેન ।
ઉત્થાયાશીર્દેયા ક્વચિદુપવિશ્યાપિ પરિષદૌચિત્યાત્ ॥

અલ્પેઽપ્યપકૃતે મોહાન્ ન શાન્તિમુપગચ્છતિ ।
તાદૃશૈઃ સંગતં નીચૈર્ નૃશંસૈરકૃતાત્મભિઃ ।
નિશામ્ય નિપુણં બુદ્ધ્યા વિદ્વાન્ દૂરાદ્ વિવર્જયેત્ ॥

અલ્પે વયસિ હે બાલે કુચયોઃ પતનઃ કુતઃ ।
અધસ્તાત્ ખનને મૂઢ ગિરયો ન પતન્તિ કિમ્ ॥

અલ્પોઽપિ હ્યરિરત્યન્તં વર્ધમાનપરાક્રમઃ ।
વલ્મીકો મૂલજ ઇવ ગ્રસતે વૃક્ષમન્તિકાત્ ॥

અવંશપતિતો રાજા મૂર્ખપુત્રશ્ચ પણ્ડિતઃ ।
અધની હિ ધનં પ્રાપ્ય તૃણવન્મન્યતે જગત્ ॥

અવકાશઃ સુવૃત્તાનાં હૃદયાન્તર્ન યોષિતામ્ ।
ઇતીવ વિહિતૌ ધાત્રા સુવૃત્તૌ તદ્બહિઃ કુચૌ ॥

અવકેશિનોઽસ્ય યુક્તં જાનામિ તરોરશોક ઇતિ નામ ।
ફલપાકવિધુરિતાત્મા યતોઽન્યથાસૌ સશોકઃ સ્યાત્ ॥

અવક્રસ્તારકાધીશઃ પરિપૂર્ણપ્રિયોદયઃ ।
પ્રાચીં દિશમતિક્રમ્ય પતનં પ્રતિપદ્યતે ॥

અવક્રે માંસહીને ચ વાજિજઙ્ઘે સુશોભને ।
કૂર્ચં સમં સુસંધિ સ્યાદ્ ગ્રન્થિવ્રણવિવાર્જિતમ્ ॥

અવગચ્છતિ મૂઢચેતનઃ પ્રિયનાશં હૃદિ શલ્યમર્પિતમ્ ।
સ્થિરધીસ્તુ તદેવ મન્યતે કુશલદ્વારતયા સમુદ્ધૃતમ્ ॥

અવગમ્ય કથીકૃતં વપુઃ પ્રિયબન્ધોસ્તવ નિષ્ફલોદયઃ ।
બહુલેઽપિ ગતે નિશાકરસ્ તનુતાં દુઃખમનઙ્ગ મોક્ષ્યતિ ॥

અવચનં વચનં પ્રિયસંનિધાવ્ અનવલોકનમેવ વિલોકનમ્ ।
અવયવાવરણં ચ યદઞ્ચલ- વ્યતિકરેણ તદઙ્ગસમર્પણમ્ ॥

અવચયપરિભોગવન્તિ હિંસ્રૈઃ સહચરિતાન્યમૃગાણિ કાનનાનિ ।
અભિદધુરભિતો મુનિં વધૂભ્યઃ સમુદિતસાધ્વસવિક્લવં ચ ચેતઃ ॥