મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 3083-3102

અલંકર્તું કર્ણૌ ભૃશમનુભવન્ત્યા નવરુજં સસીત્કારં તિર્યગ્વલિતવદનાયા મૃગદૃશઃ ।
કરાબ્જવ્યાપારાનતિસુકૃતસારાન્ રસયતો જનુઃ સર્વશ્લાઘ્યં જયતિ લલિતોત્તંસ ભવતઃ ॥

અલંકારઃ શઙ્કાકરનરકપાલં પરિજનો વિશીર્ણાઙ્ગો ભૃઙ્ગી વસુ ચ વૃષ એકો બહુવયાઃ ।
અવસ્થેયં સ્થાણોરપિ ભવતિ સર્વામરગુરોર્ વિધૌ વક્રે મૂર્ધ્નિ સ્થિતવતિ વયં કે પુનરમી ॥

અલંકારપ્રિયો વિષ્ણુર્ જલધારાપ્રિયઃ શિવઃ ।
નમસ્કારપ્રિયો ભાનુર્ બ્રાહ્મણો ભોજનપ્રિયઃ ॥

અલંકારભૃતો રીતિમન્તઃ સિદ્ધા રસોન્નતૌ ।
લક્ષણૈર્લક્ષિતાત્માનઃ કૃતિનો નનુ કેચન ॥

અલંકારો હિ નારીણાં ક્ષમા તુ પુરુષસ્ય વા ।
દુષ્કરં તચ્ચ વઃ ક્ષાન્તં ત્રિદશેષુ વિશેષતઃ ॥

યાદૃશી વઃ ક્ષમા પુત્ર્યઃ સર્વાસામવિશેષતઃ ।
ક્ષમા દાનં ક્ષમા યજ્ઞઃ ક્ષમા સત્યં ચ પુત્રિકાઃ ॥

ક્ષમા યશઃ ક્ષમા ધર્મઃ ક્ષમાયાં વિષ્ઠિતં જગત્ ॥

અલંકૃતઃ કાઞ્ચનકોટિમૂલ્યૈર્ મહાર્હરત્નૈર્ગજવાજિવાહૈઃ ।
નિમેષમાત્રં લભતે ન જીવં કાલેન કાલે શિખયા ગૃહીતઃ ॥

અલંક્રિયન્તે શિખિનઃ કેકયા મદરક્તયા ।
વાચા વિપશ્ચિતોઽત્યર્થં માધુર્યગુણયુક્તયા ॥

અલંક્રિયા શક્તિસમન્વિતાનાં તપોધનાનાં બલશક્તિરગ્ર્યા ।
વ્યાપાદદાવાનલવારિધારા પ્રત્યેહ ચ ક્ષાન્તિરનર્થશાન્તિઃ ॥

અલં ત્રિદિવવાર્તયા કિમિતિ સાર્વભૌમશ્રિયા વિદૂરતરવર્તિની ભવતુ મોક્ષલક્ષ્મીરપિ ।
કલિન્દગિરિનન્દિનીતટનિકુઞ્જપુઞ્જોદરે મનો હરતિ કેવલં નવતમાલનીલં મહઃ ॥

અલં નલં રોદ્ધુમમી કિલાભવન્ ગુણા વિવેકપ્રમુખા ન ચાપલમ્ ।
સ્મરઃ સ રત્યામનિરુદ્ધમેવ યત્ સૃજત્યયં સર્ગનિસર્ગ ઈદૃશઃ ॥

અલં પરિગ્રહેણેહ દોષવાન્ હિ પરિગ્રહઃ ।
કૃમિર્હિ કોશકારસ્તુ બધ્યતે સ્વપરિગ્રહાત્ ॥

અલં વા બહુ યો બ્રૂતે હિતવાક્યાવમાનિનઃ ।
સ તસ્માલ્લભતે દોષં કપેઃ સૂચીમુખો યથા ॥

અલં વા બહુવાદેન યત્ર યત્રાનુરજ્યસે ।
તત્ર તત્રૈવ તે દુઃખદાવપાવકપઙ્ક્તયઃ ॥

અલં વિલઙ્ઘ્ય પ્રિયવિજ્ઞ યાચ્ઞાં કૃત્વાપિ વામ્યં વિવિધં વિધેયે ।
યશઃપથાદાશ્રવતાપદોત્થાત્ ખલુ સ્ખલિત્વાસ્તખલોક્તિખેલાત્ ॥

અલં વિલમ્બ્ય ત્વરિતું હિ વેલા કાર્યે કિલ સ્થૈર્યસહે વિચારઃ ।
ગુરૂપદેશં પ્રતિભેવ તીક્ષ્ણા પ્રતીક્ષતે જાતુ ન કાલમર્તિઃ ॥

અલં વિવાદેન યથા શ્રુતં ત્વયા તથાવિધસ્તાવદશેષમસ્તુ સઃ ।
મમાત્ર ભાવૈકરસં મનઃ સ્થિતં ન કામવૃત્તિર્વચનીયમીક્ષતે ॥

અલં સ્થિત્વા શ્મશાનેઽસ્મિન્ ગૃધ્રગોમાયુસંકુલે ।
કઙ્કાલબહુલે ઘોરે સર્વપ્રાણિભયંકરે ॥

ન પુનર્જીવિતઃ કશ્ચિત્ કાલધર્મમુપાગતઃ ।
પ્રિયો વા યદિ વા દ્વેષ્યઃ પ્રાણિનાં ગતિરીદૃશી ॥