મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 2903-2922

પરસ્ય નુ ગૃહે ભોક્તુઃ પરિભૂતસ્ય નિત્યશઃ ।
સુમૃષ્ટમપિ ન શ્રેયો વિકલ્પોઽયમતઃ સતામ્ ॥

અર્જુનઃ કૃષ્ણસંયુક્તઃ કર્ણં યત્રાનુધાવતિ ।
તન્નેત્રં તુ કુરુક્ષેત્રમ્ ઇતિ મુગ્ધે મૃશામહે ॥

અર્જુનઃ ફલ્ગુનઃ પાર્થઃ કિરીટી શ્વેતવાહનઃ ।
બીભત્સુર્વિજયી કૃષ્ણઃ સવ્યસાચી ધનંજયઃ ॥

અર્જુનસ્ય ઇમે બાણા નેમે બાણાઃ શિખણ્ડિનઃ ।
સીદન્તિ મમ ગાત્રાણિ માઘમા સેગવા ઇવ ॥

અર્જુનસ્ય પ્રતિજ્ઞે દ્વે ન દૈન્યં ન પલાયનમ્ ।
આયૂ રક્ષતિ મર્માણિ આયુરન્નં પ્રયચ્છતિ ॥

અર્જુનાન્તે વરારોહે ભીમાન્તે ચ વરાનને ।
પાણ્ડવૈઃ સહ યોદ્ધવ્યં રક્ષણીયો ધનંજયઃ ॥

અર્જુનીયતિ યદર્જને જનો વર્જનીયજનતર્જનાદિભિઃ ।
મઙ્ક્ષુ નશ્યતિ ચિરાય સંચિતા વઞ્ચિતા જગતિ કે ન સંપદા ॥

અર્થં ધિગસ્તુ બહુવૈરિકરં નરાણાં રાજ્યં ધિગસ્તુ ભયદં બહુ ચિન્તનીયમ્ ।
સ્વર્ગં ધિગસ્તુ પુનરાગમનપ્રવૃત્તિં ધિગ્ ધિક્ શરીરમપિ રોગસમાશ્રયં ચ ॥

અર્થં મહાન્તમાસાદ્ય વિદ્યામૈશ્વર્યમેવ વા ।
વિચરત્યસમુન્નદ્ધો યઃ સ પણ્ડિત ઉચ્યતે ॥

અર્થં સપ્રતિબન્ધં પ્રભુરધિગન્તું સહાયવાનેવ ।
દૃશ્યં તમસિ ન પશ્યતિ દીપેન વિના સચક્ષુરપિ ॥

અર્થઃ કામો ધર્મો મોક્ષઃ સર્વે ભવન્તિ પુરુષસ્ય ।
તાવદ્યાવત્ પીડાં જાઠરવહ્નિર્ન વિદધાતિ ॥

અર્થઃ સુખં કીર્તિરપીહ મા ભૂદ્ અનર્થ એવાસ્તુ તથાપિ ધીરાઃ ।
નિજપ્રતિજ્ઞામનુરુધ્યમાના મહોદ્યમાઃ કર્મસમારભન્તે ॥

અર્થ એવ હિ કેષાંચિદ્ અનર્થો ભવિતા નૃણામ્ ।
અર્થશ્રેયસિ ચાસક્તો ન શ્રેયો વિન્દતે નરઃ ॥

અર્થગ્રહણે ન તથા દુનોતિ કટુકૂજિતૈર્યથા પિશુનઃ ।
રુધિરાદાનાદધિકં દુનોતિ કર્ણે ક્વણન્ મશકઃ ॥

અર્થજ્ઞાત્ સંશયચ્છેત્તા તતઃ શ્રેયાન્ સ્વકર્મકૃત્ ।
મુક્તસઙ્ગસ્તતો ભૂયાન્ અદોગ્ધા ધર્મમાત્મનઃ ॥

અર્થત્યાગો હિ કાર્યઃ સ્યાદ્ અર્થં શ્રેયાંસમિચ્છતા ।
બીજૌપમ્યેન કૌન્તેય મા તે ભૂદત્ર સંશયઃ ॥

અર્થધર્મૌ પરિત્યજ્ય યઃ કામમનુવર્તતે ।
એવમાપદ્યતે ક્ષિપ્રં રાજા દશરથો યથા ॥

અર્થનાશં મનસ્તાપં ગૃહે દુશ્ચરિતાનિ ચ ।
વઞ્ચનં ચાપમાનં ચ મતિમાન્ ન પ્રકાશયેત્ ॥

અર્થપતૌ ભૂમિપતૌ બાલે વૃદ્ધે તપોઽધિકે વિદુષિ ।
યોષિતિ મૂર્ખે ગુરુષુ ચ વિદુષા નૈવોત્તરં દેયમ્ ॥

અર્થપ્રશ્નકૃતૌ લોકે સુલભૌ તૌ ગૃહે ગૃહે ।
દાતા ચોત્તરદશ્ચૈવ દુર્લભૌ પુરુષૌ ભુવિ ॥