મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 2823-2842

અય્યયિ સાહસકારિણિ કિં તવ ચઙ્ક્રમણેન ।
ટસદિતિ ભઙ્ગમવાપ્સ્યસિ કુચયુગભારભરેણ ॥
અરક્તે ન સુખં વેત્તિ નારક્તો દુઃખમશ્નુતે ।
દુઃખાનાં ચ સુખાનાં ચ રક્ત એવાસ્પદં સદા ॥

અરક્ષિતં તિષ્ઠતિ દૈવરક્ષિતં સુરક્ષિતં દૈવહતં વિનશ્યતિ ।
જીવત્યનાથોઽપિ વને વિસર્જિતઃ કૃતપ્રયત્નોઽપિ ગૃહે ન જીવતિ ॥

અરક્ષિતં ભવેત્ સત્યં દૈવં તમેવ રક્ષતિ ।
દૈવેન નાશિતં યત્તુ તસ્ય રક્ષા ન દૃશ્યતે ॥

અરક્ષિતા ગૃહે રુદ્ધાઃ પુરુષૈરાપ્તકારિભિઃ ।
આત્માનમાત્મના યાસ્તુ રક્ષેયુસ્તાઃ સુરક્ષિતાઃ ॥

અરક્ષિતારં રાજાનં બલિષડ્ભાગહારિણમ્ ।
તમાહુઃ સર્વલોકસ્ય સમગ્રમલહારકમ્ ॥

અરક્ષ્યમાનાઃ કુર્વન્તિ યત્કિંચિત્ કિલ્વિષં પ્રજાઃ ।
તસ્માત્તુ નૃપતેરર્ધં યસ્માદ્ ગૃહ્ણાત્યસૌ કરાન્ ॥

અરણ્યં રક્ષિતં સિંહાત્ તસ્માત્ સિંહઃ સુરક્ષિતઃ ।
ઇત્યન્યોન્યસ્યોપકારે મિત્રત્વં તન્નિબન્ધનમ્ ॥

અરણ્યં સારઙ્ગૈર્ગિરિકુહરગર્ભાશ્ચ હરિભિર્ દિશો દિઙ્માતઙ્ગૈઃ સલિલમુષિતં પઙ્કજવનૈઃ ।
પ્રિયાચક્ષુર્મધ્યસ્તનવદનસૌન્દર્યવિજિતૈઃ સતાં માને મ્લાને મરણમથવા દૂરગમનમ્ ॥

અરણ્યબીજાઞ્જલિદાનલાલિતાસ્ તથા ચ તસ્યાં હરિણા વિશશ્વસુઃ ।
યથા તદીયૈર્નયનૈઃ કુતૂહલાત્ પુરઃ સખીનામમિમીત લોચને ॥

અરણ્યરુદિતં કૃતં શવશરીરમુદ્વર્તિતં સ્થલેઽબ્જમવરોપિતં સુચિરમૂષરે વર્ષિતમ્ ।
શ્વપુચ્છમવનામિતં બધિરકર્ણજાપઃ કૃતઃ કૃતાન્ધમુખમણ્ડના યદબુધો જનઃ સેવિતઃ ॥

અરણ્યહરિણગ્રામમ્ આચક્રામ હુતાશનઃ ।
ઇન્દોઃ ક્રોડમૃગં ધર્તુમ્ ઇવ ધૂમો નભો યયૌ ॥

અરણ્યાની ક્વેયં ધૃતકનકસૂત્રઃ ક્વ ચ મૃગઃ ક્વ મુક્તાહારોઽયં ક્વ ચ સ પતગઃ ક્વેયમબલા ।
ક્વ તત્કન્યારત્નં લલિતમહિભર્તુઃ ક્વ ચ વયં સ્વમાકૂતં ધાતા કિમપિ નિભૃતં પલ્લવયતિ ॥

અરણ્યે પુષ્પિતા વૃક્ષા દૂરસ્થાને ચ બાન્ધવાઃ ।
સમૃદ્ધેનાપિ કિં તેન યઃ કાલે નોપતિષ્ઠતિ ॥

અરતિરિયમુપૈતિ માં ન નિદ્રા ગણયતિ તસ્ય ગુણાન્ મનો ન દોષાન્ ।
વિગલતિ રજની ન સંગમાશા વ્રજતિ તનુસ્તનુતાં ન ચાનુરાગઃ ॥

અરત્નાલોકસંહાર્યમ્ અવાર્યં સૂર્યરશ્મિભિઃ ।
દૃષ્ટિરોધકરં યૂનાં યૌવનપ્રભવં તમઃ ॥

અરયોઽપિ હિ મિત્રત્વં યાન્તિ દણ્ડવતો ધ્રુવમ્ ।
દણ્ડપ્રાયો હિ નૃપતિર્ ભુનક્ત્યાક્રમ્ય મેદિનીમ્ ॥

અરયોઽપિ હિ સંધેયાઃ સતિ કાર્યાર્થગૌરવે ।
અહિમૂષકવદ્ દેવા હ્યર્થસ્ય પદવીં ગતૈઃ ॥

અરલૂવૃક્ષપત્રાણાં લેપો ગોમુખરોગહૃત્ ।
ગોનાસસંભવઃ ક્ષારો હન્તિ પુષ્પં ચિરોદ્ભવમ્ ॥

અરવિન્દમિદં વીક્ષ્ય ખેલત્ખઞ્જનમઞ્જુલમ્ ।
સ્મરામિ વદનં તસ્યાશ્ ચારુ ચઞ્ચલલોચનમ્ ॥

અરવિન્દવૃન્દમકરન્દતુન્દિલો મરુદેતિ મન્દમિહ મન્દરાચલાત્ ।
સુરતાન્તતાન્તસુદતીમતલ્લિકા- કબરીપરીમલઝરી પરીવૃતઃ ॥