મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 2723-2742

અયાચતઃ સીદતશ્ચ સર્વોપાયૈર્નિમન્ત્રય ।
આનૃશંસ્યં પરો ધર્મોઽયાચતે યત્ પ્રદીયતે ॥

અયાચિતઃ સુખં દત્તે યાચિતશ્ચ ન યચ્છતિ ।
સર્વસ્વં ચાપિ હરતે વિધિરુચ્ચૃઙ્ખલો નૃણામ્ ॥

અયાચિતારં નહિ દેવદેવમ્ અદ્રિઃ સુતાં ગ્રાહયિતું શશાક ।
અભ્યર્થનાભઙ્ગભયેન સાધુર્ માધ્યસ્થમિષ્ટેઽપ્યવલમ્બતેઽર્થે ॥

અયાચિતો મયા લબ્ધો મત્પ્રેષિતઃ પુનર્ગતઃ ।
યત્રાગતસ્તત્ર ગતસ્ તત્ર કા પરિવેદના ॥

અયાચ્યં ચૈવ યાચન્તેઽભોજ્યાન્ વ્યાહારયન્તિ ચ ।
ઉત્કોચૈર્વઞ્ચનાભિશ્ચ કાર્યાણિ ઘ્નન્તિ ચાસ્યતિ ॥

અયાજ્યયાજનૈશ્ચૈવ નાસ્તિક્યેન ચ કર્મણામ્ ।
કુલાન્યાશુ વિનશ્યન્તિ યાનિ હીનાનિ મન્ત્રતઃ ॥

અયિ કઠોર યશઃ કિલ તે પ્રિયં કિમયશો નનુ ઘોરમતઃપરમ્ ।
કિમભવદ્વિપિને હરિણીદૃશઃ કથય નાથ કથં બત મન્યસે ॥

અયિ કાન્ત પશ્ય મેઘં નહિ નહિ પાપં તવાતિપુણ્યાયાઃ ।
નહિ નહિ પશ્ય પયોધરમ્ અપસારય કઞ્ચુકીમુરસઃ ॥

અયિ કિં ગુણવતિ માલતિ જીવતિ ભવતીં વિના મધુપાઃ ।
અથ યદિ જીવતિ જીવતુ જીવનમપિ જીવનાભાસઃ ॥

અયિ કુરઙ્ગિ તપોવનવિભ્રમાદ્ ઉપગતાસિ કિરાતપુરીમિમામ્ ।
ઇહ ન પશ્યસિ દારય મારય ગ્રસ પિબેતિ શુકાનપિ જલ્પતઃ ॥

અયિ કુરઙ્ગિ તુરઙ્ગમવિક્રમે ત્યજ વનં જવનં ગમનં કુરુ ।
ઇહ વને વિચરન્તિ હિ નાયકાઃ સુરભિલોહિતલોહિતસાયકાઃ ॥

અયિ કુલનિચૂલમૂલોચ્- છેદનદુઃશીલવીચિવાચાલે ।
બકવિઘસપઙ્કસારા ન ચિરાત્ કાવેરિ ભવિતાસિ ॥

અયિ ક્ષુદ્રો માભૂન્ મતિમહિમગર્વો મનસિ વઃ કરી યાતો બન્ધં યદિહ વિનયસ્તત્ર વિજયી ।
અયં ક્રોધાધ્માતસ્ત્યજતિ વિનયં ચેન્ મદવશાત્ તતઃ સ્કન્ધાવારં ન કિમખિલમેવાકુલયતિ ॥

અયિ ખલુ બધિરાધિરાજ કીરં તુદસિ શલાકનિપાતનેન મોહાત્ ।
અનિશમપિ સુધાનિધાનવાણીં રચયતુ મૌનમુખોઽસ્તુ વા સમસ્તે ॥

અયિ ખલુ વિષમઃ પુરાકૃતાનાં ભવતિ હિ જન્તુષુ કર્મણાં વિપાકઃ ।
હરશિરસિ શિરાંસિ યાનિ રેજુઃ શિવ શિવ તાનિ લુઠન્તિ ગૃધ્રપાદાઃ ॥

અયિ ચકિતમુગ્ધચાતક મરુભુવિ ધાવસિ મુધા કિમુદ્ગ્રીવમ્ ।
ગ્રીષ્મે દવાગ્નિવલિતસ્ તાપિચ્છોઽયં ન વિદ્યુત્વાન્ ॥

અયિ ચકોરકુટુમ્બિનિ કાતરે તિરય પક્ષપુટેન કુટુમ્બકમ્ ।
બહુ ગતં કિયદપ્યવશિષ્યતે વ્યપગતં તિમિરૈરુદિતઃ શશી ॥

અયિ ચાતક ચઞ્ચુપુટાત્ સ્ખલયતિ જલદોદબિન્દુમનિલશ્ચેત્ ।
દ્વિજ એવ ભાગ્યહીનો જીવનદાતા કૃતી જલદઃ ॥

અયિ ચિત્ત વિત્તલેશે સહજપ્રેમ્ણા કિયન્નુ લુબ્ધમસિ ।
ન તથાપિ તદ્વિયોગઃ કેવલમાસ્તે શિવેનાપિ ॥

અયિ ચેતોવિહગ ત્વં વિષયારણ્યે ભ્રમન્નસિ શ્રાન્તઃ ।
વિશ્રામકામના ચેચ્ છિવકલ્પરુહે ચિરં તિષ્ઠ ॥