મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 2683-2702

અયમક્ષુણ્ણકાન્તશ્રીર્ અધરો હરિણીદૃશઃ ।
પ્રવાલપદ્મરાગાદેર્ ઉપરિ પ્રતિગર્જતિ ॥

અયમઙ્કુરભાવ એવ તાવત્ કુચયોઃ કર્ષતિ લોકલોચનાનિ ।
ઇતરેતરપીડનીમવસ્થાં ગતયોઃ શ્રીરનયોઃ કથં ભવિત્રી ॥

અયમતિજરઠાઃ પ્રકામગુર્વીર્ અલઘુવિલમ્બિપયોધરોપરુદ્ધાઃ ।
સતતમસુમતામગમ્યરૂપાઃ પરિણતદિક્કરિકાસ્તટીર્બિભર્તિ ॥

અયમપરલતાયાઃ સાદરં હન્ત પીત્વા મધુ મમ મકરન્દં પાતુમાયાતિ ભૃઙ્ગઃ ।
ઇતિ મનસિ વિષાદં મલ્લિકે મા કુરુ ત્વં બત વદ મધુપાનાં માનસે કો વિવેકઃ ॥

અયમપિ ખરયોષિત્કર્ણકાષાયમીષદ્ વિસૃમરતિમિરોર્ણાજર્જરોપાન્તમર્ચિઃ ।
મદકલકલવિઙ્કીકાકુનાન્દીકરેભ્યઃ ક્ષિતિરુહશિખરેભ્યો ભાનુમાનુચ્ચિનોતિ ॥

અયમપિ પુરુહૂતપ્રેયસીમૂર્ધ્નિ પૂર્ણઃ કલશ ઇવ સુધાંશુઃ સાધુરુલ્લાલસીતિ ।
મદનવિજયયાત્રાકાલવિજ્ઞાપાનાય સ્ફુરતિ જલધિમધ્યે તામ્રપાત્રીવ ભાનુઃ ॥

અયમભિનવમેઘશ્યામલોત્તુઙ્ગસાનુર્ મદમુખરમયૂરીમુક્તસંસક્તકેકઃ ।
શકુનિશબલનીડાનોકહસ્નિગ્ધવર્ષ્મા વિતરતિ બૃહદશ્મા પર્વતઃ પ્રીતિમક્ષ્ણોઃ ॥

અયમમૃતનિધાનં નાયકોઽપ્યોષધીનામ્ અમૃતમયશરીરઃ કાન્તિયુક્તોઽપિ ચન્દ્રઃ ।
ભવતિ વિગતરશ્મિર્મણ્ડલં પ્રાપ્ય ભાનોઃ પરસદનનિવિષ્ટઃ કો લઘુત્વં ન યાતિ ॥

અયમમૃતનિધાનં નાયકોઽપ્યોષધીનાં શતભિષગનુયાતઃ શંભુમૂર્ધાવતંસઃ ।
વિરહયતિ ન ચૈનં રાજયક્ષ્મા શશાઙ્કં હતવિધિપરિપાકઃ કેન વા લઙ્ઘનીયઃ ॥

અયમયમસાવાકર્ણ્યારાત્ પ્રતિદ્વિપડિણ્ડિમં મદકલુષિતે નેત્રે માર્જન્નુદસ્તકરાર્ગલઃ ।
અગણિતસૃણિઃ ક્રોધસ્તબ્ધાયતશ્રુતિપલ્લવઃ પ્રવિશતિ નૃપસ્યાન્તઃકક્ષાં જવાદરિમુદ્ગરઃ ॥

અયમયોગિવધૂવધપાતકૈર્ મ્રમિમવાપ્ય દિવઃ ખલુ પાત્યતે ।
શિતિનિશાદૃષદિ સ્ફુટદુત્પતત્- કણગણાધિકતારકિતામ્બરઃ ॥

અયમરવિવરેભ્યશ્ચાતકૈર્નિષ્પતદ્ભિર્ હરિભિરચિરભાસાં તેજસા ચાનુલિપ્તૈઃ ।
ગતમુપરિ ઘનાનાં વારિગર્ભોદરાણાં પિશુનયતિ રથસ્તં શીકરક્લિન્નનેમિઃ ॥

અયમલઘુવિસારિસ્ફારિજિહ્વાકલાપો જ્વલતિ યદિ ન મધ્યે વાડવો હવ્યવાહઃ ।
મુહુરુપચિતસારો વારિભિર્નિમ્નગાનાં ત્રિભુવનમપિ કિં ન પ્લાવયત્યમ્બુરાશિઃ ॥

અયમવસરઃ સરસ્તે સલિલૈરુપકર્તુમર્થિનામનિશમ્ ।
ઇદમપિ ચ સુલભમમ્ભો ભવતિ પુરા જલધરાભ્યુદયે ॥

અયમવસર ઉપકૃતયે પ્રકૃતિચલા યાવદસ્તિ સંપદિયમ્ ।
વિપદિ સદાભ્યુદયિન્યાં પુનરુપકર્તું કુતોઽવસરઃ ॥

અયમવિચારિતચારુતયા સંસારો ભાતિ રમણીયઃ ।
અત્ર પુનઃ પરમાર્થદૃશાં ન કિમપિ સારમણીયઃ ॥

અયમસૌ ગગનાઙ્ગણદીપકસ્ તરલકાલભુજંગશિખામણિઃ ।
ક્ષણવિડમ્બિતવાડવવિગ્રહઃ પતતિ વારિનિધૌ વિધુરો રવિઃ ॥

અયમસૌ ભગવાનુત પાણ્ડવઃ સ્થિતમવાઙ્મુનિના શશિમૌલિના ।
સમધિરૂઢમજેન નુ જિષ્ણુના સ્વિદિતિ વેગવશાન્મુમુહે ગણૈઃ ॥

અયમહો રજનીચરકેસરી ગિરિદરીશયનાત્ સહસોત્થિતઃ ।
તિમિરવારણકુમ્ભવિદારણોચ્- છ્વલિતરક્તભરૈરિવ લોહિતઃ ॥

અયમાત્મા સ્વયં સાક્ષાદ્ ગુણરત્નમહાર્ણવઃ ।
સર્વજ્ઞઃ સર્વદૃક્ સાર્વઃ પરમેષ્ઠી નિરઞ્જનઃ ॥