મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 2643-2662

અયં ધૂર્તો માયાવિનયમધુરાદસ્ય ચરિતાત્ સખિ પ્રત્યૂષિ ત્વં પ્રકૃતિસરલે પશ્યસિ ન કિમ્ ।
કપોલે યલ્લાક્ષારસબહલરાગપ્રણયિનીમ્ ઇમાં ધત્તે મુદ્રામનતિચિરવૃત્તાન્તપિશુનામ્ ॥

અયં નિજઃ પરો વેતિ ગણના લઘુચેતસામ્ ।
ઉદારચરિતાનાં તુ વસુધૈવ કુટુમ્બકમ્ ॥

અયં નેત્રાદત્રેરજનિ રજનીવલ્લભ ઇતિ ભ્રમઃ કોઽયં પ્રજ્ઞાપરિચયપરાધીનમનસામ્ ।
સુધાનામાધારઃ સ ખલુ રતિબિમ્બાધરસુધા- રસાસેકસ્નિગ્ધાદજનિ નયનાત્ પુષ્પધનુષઃ ॥

અયં પટઃ સૂત્રદરિદ્રતાં ગતો હ્યયં પટશ્છિદ્રશતૈરલંકૃતઃ ।
અયં પટઃ પ્રાવરિતું ન શક્યતે હ્યયં પટઃ સંવૃત એવ શોભતે ॥

અયં પટો મે પિતુરઙ્ગભૂષણં પિતામહાદ્યૈરુપભુક્તયૌવનઃ ।
અલંકરિષ્યત્યથ પુત્રપૌત્રકાન્ મયાધુના પુષ્પવદેવ ધાર્યતે ॥

અયં પદ્માસનાસીનશ્ ચક્રવાકો વિરાજતે ।
યુગાદૌ ભગવાન્ વેધા વિનિર્મિત્સુરિવ પ્રજાઃ ॥

અયં પીનસ્તનાભોગસૌભાગ્યવિભવોચિતઃ ।
દ્રવિણોપાર્જનસ્યૈવ કાલઃ કુવલયેક્ષણે ॥

અયં પુરઃ પાર્વણશર્વરીશઃ કિં દર્પણોઽયં રજનીરમણ્યાઃ ।
યતસ્તદીયં પ્રતિબિમ્બમસ્મિન્ સંલક્ષ્યતે લાઞ્છનકૈતવેન ॥

અયં પ્રભુરયં ભૃત્ય ઇતિ યા જગતઃ સ્થિતિઃ ।
ફલં વિજયતે તત્ર શ્રીપ્રસાદાપ્રસાદયોઃ ॥

અયં બન્ધુઃ પરશ્ચાયં મમાયમયમન્યતઃ ।
ઇતિ બ્રહ્મન્ન જાનામિ તેન જીવામ્યનામયઃ ॥

અયં મન્દદ્યુતિર્ભાસ્વાન્ અસ્તં પ્રતિ યિયાસતિ ।
ઉદયઃ પતનાયેતિ શ્રીમતો બોધયન્ નરાન્ ॥

અયં મમ દહત્યઙ્ગમ્ અમ્ભોજદલસંસ્તરઃ ।
હુતાશનપ્રતિનિધિર્ દાહાત્મા નનુ યુજ્યતે ॥

અયં માર્તણ્ડઃ કિં સ ખલુ તુરગૈઃ સપ્તભિરિતઃ કૃશાનુઃ કિં સર્વાઃ પ્રસરતિ દિશો નૈષ નિયતમ્ ।
કૃતાન્તઃ કિં સાક્ષાન્મહિષવહનોઽસાવિતિ ચિરં સમાલોક્યાજૌ ત્વાં વિદધતિ વિકલ્પાન્ પ્રતિભટાઃ ॥

અયં મુખસરોરુહભ્રમરવિભ્રમઃ સુભ્રુવાં કુચસ્થલકુરઙ્ગકઃ પૃથુનિતમ્બલીલાશિખી ।
ન યૌવનમદોદયશ્ચરતિ ચારુકાન્તિચ્છટા- કુલત્રિવલિકૂલિનીપુલિનરાજહંસશ્ચિરમ્ ॥

અયં મૃગઃ સમાયાતિ મૃગાત્ સિંહઃ પલાયતે ।
તતો વેગાત્ પલાયસ્વ ત્વરિતૈસ્ત્વરિતૈઃ પદૈઃ ॥

અયં મેઘવ્યૂહે બલિનિ પરિપન્થિન્યપસૃતે શરજ્જન્યાઃ સ્વૈરં હસિતમિવ હર્ષાદવિરતમ્ ।
પયઃપૂરભ્રંશક્રમજનિતસોપાનસિકતે નદીતીરે ધીરં ચરતિ વિશદઃ ખઞ્જનગણઃ ॥

અયં મે વાગ્ગુમ્ફો વિશદપદવૈદગ્ધ્યમધુરઃ સ્ફુરદ્બન્ધો વન્ધ્યઃ પરહૃદિ કૃતાર્થઃ કવિહૃદિ ।
કટાક્ષો વામાક્ષ્યા દરદલિતનેત્રાન્તગલિતઃ કુમારે નિઃસારઃ સ તુ કિમપિ યૂનઃ સુખયતિ ॥

અયં રત્નાકરોઽમ્ભોધિર્ ઇત્યસેવિ ધનાશયા ।
ધનં દૂરેઽસ્તુ વદનમ્ અપૂરિ ક્ષારવારિભિઃ ॥

અયં રસાલઃ સુકૃતૈકસાલઃ પ્રવાલમાલોલ્લસદાલવાલઃ ।
મુદઃ પ્રદાતા ભવિતા કથં મે વરાઙ્ગનેત્યશ્રુમુખી શુશોચ ॥

અયં રેવાકુઞ્જઃ કુસુમશરસેવાસમુચિતઃ સમીરોઽયં વેલાવનવિદલદેલાપરિમલઃ ।
ઇયં પ્રાવૃડ્ ધન્યા નવજલદવિન્યાસચતુરા સ્મરાધીનં ચેતઃ સખિ કિમપિ કર્તું મૃગયતે ॥