મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 2603-2622

અમ્ભોજિનીવનવિલાસનિવાસમેવ હંસસ્ય હન્તિ નિતરાં કુપિતો વિધાતા ।
ન ત્વસ્ય દુગ્ધજલભેદવિધૌ પ્રસિદ્ધાં વૈદગ્ઘ્યકીર્તિમપહર્તુમસૌ સમર્થઃ ॥

અમ્ભોદસ્તનિતં નિશમ્ય કરિણાં બૃંહેતિ રંહોયુતસ્ સદ્યસ્ત્યક્તમહીધ્રકન્દરગૃહઃ કૌતૂહલી નિર્ગતઃ ।
એતસ્મિન્ ક્ષણ એવ ચણ્ડમશનેરાકર્ણ્ય શબ્દં ક્રુધા તં પ્રત્યુત્પતતિ સ્વગર્જિતજિતં ધીરો મૃગાણાં પતિઃ ॥

અમ્ભોધિઃ સ્થલતાં સ્થલં જલધિતાં ધૂલીવલઃ શૈલતાં મેરુર્મૃત્કણતાં તૃણં કુલિશતાં વજ્રં તૃણક્લીબતામ્ ।
વહ્નિઃ શીતલતાં હિમં દહનતામાયાતિ યસ્યેચ્છયા લીલાદુર્લલિતાદ્ભુતવ્યસનિને દૈવાય તસ્મૈ નમઃ ॥

અમ્ભોધિક્ષિપ્તમુક્તારુચિહરિચરણોદ્ગીર્ણગઙ્ગામ્બુતુલ્યં કાલિન્દીફેનકાન્તિસ્ફુરિતફણધરોન્મુક્તનિર્મોકરોચિઃ ।
કર્ણાટીકુન્તલાન્તર્વિગલિતસુમનોદામરમ્યં સમન્તાચ્ છ્રીખણ્ડાલેપલક્ષ્મીમુપનયતિ યશો યસ્ય ખડ્ગપ્રસૂતમ્ ॥

અમ્ભોધીનાં તમાલપ્રભવકિસલયશ્યામવેલાવનાનામ્ આ પારેભ્યશ્ચતુર્ણાં ચટુલતિમિકુલક્ષોભિતાન્તર્જલાનામ્ ।
માલેવામ્લાનપુષ્પા તવ નૃપતિશતૈરુહ્યતે યા શિરોભિઃ સા મય્યેવ સ્ખલન્તી કથયતિ વિનયાલંકૃતં તે પ્રભુત્વમ્ ॥

અમ્ભોધેરેવ જાતાઃ કતિ જગતિ ન તે હન્ત સન્તીહ શઙ્ખા યાન્ સંગૃહ્ય ભ્રમન્તિ પ્રતિભવનમમી ભિક્ષવો જીવનાય ।
એકઃ શ્રીપાઞ્ચજન્યો હરિહરકમલક્રોડહંસાયમાનો યસ્યાધ્વાનૈરમાનૈરસુરવરવધૂવર્ગગર્ભા ગલન્તિ ॥

અમ્ભોધેર્જલયન્ત્રમન્દિરપરિસ્પન્દેઽપિ નિદ્રાણયોઃ શ્રીનારાયણયોર્ઘનં વિઘટયત્યૂષ્મા સમાલિઙ્ગનમ્ ।
કિં ચોત્તપ્તવિયત્કપાલફલકે કઙ્કાલશેષશ્રિયં ચન્દ્રં મર્મરયન્તિ પર્પટમિવ ક્રૂરા રવેરંશવઃ ॥

અમ્ભોધેર્વડવામુખાનલઝલાજ્વાલોપગૂઢાન્તરા વ્યામોહાદપિબન્નપઃ સ્ફુટમમી તર્ષેણ પર્યાવિલાઃ ।
ઉદ્દેશસ્ફુરદિન્દ્રચાપવલયજ્વાલાપદેશાદહો દહ્યન્તે કથમન્યથાર્ધમલિનાઙ્ગારદ્યુતસ્તોયદાઃ ॥

અમ્ભોધૌ વિહરન્તમન્તરહિતૈઃ કીર્તિં વહન્તં ગુણૈસ્ તં મૈનાકમવજ્રગર્વવિષયૌ પક્ષૌ દધાનં નુમઃ ।
આસન્ને સુરલોકમાનુષજગત્પાતાલપારાત્યયે યઃ પાથોનિધિલઙ્ઘિનઃ પથિ મરુત્સૂનોર્વ્યનૈષીત્ ક્લમમ્ ॥

અમ્ભોનિધેરનવગીતગુણૈકરાશેર્ ઉચ્ચૈઃશ્રવપ્રભૃતિષુ પ્રસભં હૃતેષુ ।
આશ્વાસનં યદવકૃષ્ટમભૂન્મહર્ષે તોયં ત્વયા તદપિ નિષ્કરુણેન પીતમ્ ॥

અમ્ભોઽપિ પ્રવહત્સ્વભાવમશનૈરાશ્યાનમશ્માયતે ગ્રાવામ્ભઃ સ્રવતિ દ્રવત્વમુદિતોદ્રેકેષુ ચાવેયુષઃ ।
કાલસ્યાસ્ખલિતપ્રભાવરભસં ભાતિ પ્રભુત્વેઽદ્ભુતે કસ્યામુત્ર વિધાતૃશક્તિઘટિતે માર્ગે નિસર્ગઃ સ્થિરઃ ॥

અમ્ભોબિન્દુગ્રહણરભસાંશ્ચાતકાન્ વીક્ષમાણાઃ શ્રેણીભૂતાઃ પરિગણનયા નિર્દિશન્તો વલાકાઃ ।
ત્વામાસાદ્ય સ્તનિતસમયે માનયિષ્યન્તિ સિદ્ધાઃ સોત્કમ્પાનિ પ્રિયસહચરીસંભ્રમાલિઙ્ગિતાનિ ॥

અમ્ભો ભજસ્વ ચિરમસ્ય યથાભિલાષમ્ એતન્ન તાણ્ડવય સૈરિભ કાનનં ચ ।
દુશ્ચેષ્ટિતેન યદનેન ભૃશં તવૈષ ધ્વસ્તાશયો ભવતિ નિષ્કલુષસ્તડાગઃ ॥

અમ્ભોભિસ્તનકુમ્ભયોસ્તવ ઘનશ્લેષાત્ સમુત્કીર્ણતાં યાતાયા શુકવક્રિમપ્રણયિની સેયં ન લુપ્તા લિપિઃ ।
કિં ચૈતાં કુસુમેષુ કુઞ્જરશિરોનક્ષત્રમાલાં તિરો- ધિત્સુર્નિષ્ફલમેવ મજ્જસિ નભઃ સ્વચ્છે સરોવારિણિ ॥

અમ્ભોમુચાં સલિલમુદ્ગિરતાં નિશીથે તાડીવનેષુ નિભૃતસ્થિતકર્ણતાલાઃ ।
આકર્ણયન્તિ કરિણોઽર્ધનિમીલિતાક્ષા ધારારવં દશનકોટિનિષણ્ણહસ્તાઃ ॥

અમ્ભોરાશિરિવાસિ સત્ત્વનિલયો નો મન્દરક્ષો ભવાન્ કલ્યાણપ્રકૃતિઃ સુમેરુરિવ કિં દેવઃ સુરાપાશ્રયઃ ।
સચ્છાયો ન તુ રૂઢદુસ્તરલતસ્ત્વં કલ્પવૃક્ષો યથા તૈઃ કુર્વન્તિ તુલાં તથાપિ ભવતો મૂઢાઃ કવીનાં ધિયઃ ॥

અમ્ભોરુહં વદનમમ્બકમિન્દુકાન્તઃ પાથોનિધિઃ કુસુમચાપભૃતો વિકારઃ ।
પ્રાદુર્બભૂવ સુભગ ત્વયિ દૂરસંસ્થે ચણ્ડાલચન્દ્રધવલાસુ નિશાસુ તસ્યાઃ ॥

અમ્ભોરુહમયે સ્નાત્વા વાપીપયસિ કામિની ।
દદાતિ ભક્તિસંપન્ના પુષ્પસૌભાગ્યકામ્યયા ॥

અમ્ભોરુહાક્ષિ શંભોશ્ ચરણાવારાધિતૌ કેન ।
યસ્મૈ વિચલિતવદના મદનાકૂતં વિભાવયસિ ॥

અમ્ભોવાહમુરદ્વિષો નિવસનં ધ્વાન્તાદ્રિદિવ્યૌષધી કન્દર્પસ્ય વિલાસચમ્પકધનુર્વર્ષાલતામઞ્જરી ।
લેખા વ્યોમકશોપલે વિરચિતા ચામીકરસ્ય સ્ફુરદ્ ધામ્નઃ પાન્થિવિલાસિનીજનમનઃ કમ્પાય શમ્પાભવત્ ॥