મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 2503-2522

અમુનૈવ પથાગતાગતં કૃતવાનદ્ય મનોહરો હરિઃ ।
સખિ દુર્જનભીતયા મયા હતયા હન્ત ચિરં ન વીક્ષિતઃ ॥

અમુષ્મિન્નારામે તરુભિરભિરામે વિટપિનઃ સ્ફુટં નૃત્યદ્ભૃઙ્ગી વિવિધનવસંગીતકલનાત્ ।
પરાનન્દૈઃ પૂર્ણાઃ ક ઇવ તવ વર્ણાવલિપદ- ક્રમશ્રોતા વેત્તા દ્વિજવર શુક શ્રામ્યસિ કુતઃ ॥

અમુષ્મિન્નુદ્યાનદ્રુમકુહરનીરન્ધ્રભરિતે તમઃખણ્ડે પિણ્ડીકૃતબહલકાલાયસઘને ।
યતામદ્યાસ્માકં કથમપિ પુરોન્યસ્તચરણં નિમેષેઽપ્યુન્મેષે નહિ નહિ વિશેષો નયનયોઃ ॥

અમુષ્મિન્નુદ્યાને વિહગખલ એષ પ્રતિકલં વિલોલઃ કાકોલઃ ક્વણતિ ખલુ યાવત્ કટુતરમ્ ।
સખે તાવત્ કીર દ્રઢય હૃદિ વાચં ચ સકલાં ન મૌનેન ન્યૂનો ભવતિ ગુણભાજાં ગુણગણઃ ॥

અમુષ્મિન્ પઞ્ચેષોસ્ત્રિભુવનજિગીષોઃ સહચરે મુખં રાત્રેરત્રેસ્તનુભુવિ રહશ્ચુમ્બતિ સતિ ।
જ્વલન્તીર્ષ્યારોષોદયમયતયેવોષધિલતાઃ પતદ્ભૃઙ્ગીભઙ્ગ્યા દધતિ કુમુદિન્યઃ કલુષતામ્ ॥

અમુષ્મિન્ સંનદ્ધે જલમુચિ સમભ્યસ્ય કતિચિત્ કકારાન્ પર્યન્તદ્વિગુણમતરેફપ્રસવિનઃ ।
સ માદ્યન્દાત્યૂહશ્ચલવિપુલકણ્ઠઃ પ્રસરતિ ક્રમોદઞ્ચત્તારઃ ક્રમવશનમન્મન્દમધુરઃ ॥

અમુષ્મિન્ સંસારે પરિકલિતસારેતરતયા તદા વિદ્યોત્કર્ષઃ પરિણતિમુપૈતિ શ્રુતિવિદામ્ ।
યદા મન્દાકિન્યા મધુરવમરાલીકલકલ- પ્રણાલીવાચાલે પરિસરતટે યાન્તિ દિવસાઃ ॥

અમુષ્મિંલ્લાવાણ્યામૃતસરસિ નૂનં મૃગદૃશઃ સ્મરઃ શર્વપ્લુષ્ટઃ પૃથુજઘનભાગે નિપતિતઃ ।
યદઙ્ગાઙ્ગારાણાં પ્રથમપિશુના નાભિકુહરે શિખા ધૂમસ્યેયં પરિણમતિ રોમાવલિવપુઃ ॥

અમુષ્મૈ ચૌરાય પ્રતિનિહતમૃત્યુપ્રતિભિયે પ્રભુઃ પ્રીતઃ પ્રાદાદુપરિતનપાદદ્વયકૃતે ।
સુવર્ણાનાં કોટીર્દશ દશનકોટિક્ષતગિરીન્ ગજેન્દ્રાનપ્યષ્ટૌ મદમુદિતકૂજન્મધુલિહઃ ॥

અમુષ્ય દોર્ભ્યામરિદુર્ગલુણ્ઠને ધ્રુવં ગૃહીતાર્ગલદીર્ઘપીનતા ।
ઉરઃશ્રિયા તત્ર ચ ગોપુરસ્ફુરત્- કપાટદુર્ધર્ષતિરઃપ્રસારિતા ॥

અમુષ્ય ધીરસ્ય જયાય સાહસી તદા ખલુ જ્યાં વિશિખૈઃ સનાથયન્ ।
નિમજ્જયામાસ યશાંસિ સંશયે સ્મરસ્ત્રિલોકીવિજયાર્જિતાન્યપિ ॥

અમુષ્ય મુષિતા લક્ષ્મીશ્ ચક્ષુષેતિ ન નૂતનમ્ ।
ન વેદ્મિ કથયત્યસ્યાઃ કર્ણે લગ્નં કિમુત્પલમ્ ॥

અમુષ્ય વિદ્યા રસનાગ્રનર્તકી ત્રયીવ નીતાઙ્ગગુણેન વિસ્તરમ્ ।
અગાહતાષ્ટાદશતાં જિગીષયા નવદ્વયદ્વીપપૃથગ્જયશ્રિયામ્ ॥

અમુષ્યાં સંક્રાન્તૌ તવ તરુણિ તારુણ્યતરણે સ્મરો દાતા દેવસ્ત્રિવલિતટિનીતીરનિકટે ।
અમૂ તે વક્ષોજૌ સખિ સુઘટિતૌ હાટકઘટૌ મહાદાનં કસ્મૈ વદ ભવતુ સારઙ્ગનયને ॥

અમુષ્યા લાવણ્યં મૃદુલમૃદુલાનપ્યવયવાન્ મનોલૌલ્યં ધાતુઃ કરકઠિનતાં મે વિમૃશતિ ।
પદં ચિત્તે ધત્તે મતિરિતિ પુરા પઙ્કજભુવા ધ્રુવં કલ્યાણીયં કલિતસુકૃતૈરેવ રચિતા ॥

અમુષ્યોર્વીભર્ત્તુઃ પ્રસૃમરચમૂસિન્ધુરભવૈર્ અવૈમિ પ્રારબ્ધે વમથુભિરવશ્યાયસમયે ।
ન કમ્પન્તામન્તઃ પ્રતિનૃપભટા મ્લાયતુ ન તદ્ વધૂવક્ત્રામ્ભોજં ભવતુ ન સ તેષાં કુદિવસઃ ॥

અમૂનિ ગચ્છન્તિ યુગાનિ ન ક્ષણઃ કિયત્ સહિષ્યે ન હિ મૃત્યુરસ્તિ મે ।
સ માં ન કાન્તઃ સ્ફુટમન્તરુજ્ઝિતા ન તં મનસ્તચ્ચ ન કાયવાયવઃ ॥

અમૂર્ખો યો મનુષ્યાણાં મન્યુસંતપ્તચેતસામ્ ।
પરસ્પરોપકારેણ પુંસાં ભવતિ વિગ્રહઃ ॥

અમૂર્હિ ભિત્ત્વા જલદાન્તરાણિ પઙ્કાન્તરાણીવ મૃણાલસૂચ્યઃ ।
પતન્તિ ચન્દ્રવ્યસનાદ્વિમુક્તા દિવોઽશ્રુધારા ઇવ વારિધારાઃ ॥

અમૂલ્યસ્ય મમ સ્વર્ણતુલાકોટિદ્વયં કિયત્ ।
ઇતિ કોપાદિવાતામ્રં પાદયુગ્મં મૃગીદૃશઃ ॥