મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 2483-2502

અમીષાં પ્રાણાનાં તુલિતબિસિનીપત્રપયસાં કૃતે કિં નાસ્માભિર્વિગલિતવિવેકૈર્વ્યવસિતમ્ ।
યદાઢ્યાનામગ્રે દ્રવિણમદનિઃસંજ્ઞમનસાં કૃતં વીતવ્રીડૈર્નિજગુણકથાપાતકમપિ ॥

અમીષાં મઞ્જુશ્રીરુચિરવદનશ્રીકૃતરુચાં શ્રુતં નો નામાપિ ક્વ નુ ખલુ હિમાંશુપ્રકૃતયઃ ।
મમાભ્યર્ણે ધાર્ષ્ટ્યાચ્ચરતિ પુનરિન્દીવરમિતિ ક્રુધેવેદં પ્રાન્તારુણમવતુ વો લોચનયુગમ્ ॥

અમીષાં મણ્ડલાભોગઃ સ્તનાનામેવ શોભતે ।
યેષામુપેત્ય સોત્કમ્પા રાજાનોઽપિ કરપ્રદાઃ ॥

અમીષાં મોહાદ્વા ધરણિધરચૂડાઞ્ચલભુવામ્ અભાગ્યાદ્વા કૈશ્ચિન્મરકતમણિશ્ચેન્ન ગણિતઃ ।
તથાસૌ રથ્યાયામપિ નિપતિતઃ કિં ન કુરુતે સમુન્મીલન્નીલદ્યુતિલહરિલિપ્તા ઇવ દિશઃ ॥

અમીષામામોદપ્રણયસુભગં સંગતમભૂત્ પ્રસૂનૈરુન્નિદ્રૈઃ સહ બહુભિરેવ પ્રતિવનમ્ ।
ઉદન્યા ન ક્વાપિ વ્યરમદરવિન્દે પરમમી પિબન્તિ સ્વચ્છન્દં રસમુદરપૂરં મધુલિહઃ ॥

અમીષામારૂઢપ્રસવવિવરાણાં મધુલિહાં ધ્વનિઃ પાન્થસ્ત્રીણાં પ્રસરતિ વિયોગજ્વર ઇવ ।
દ્રુમાલીનાં યૂનોર્મન ઇવ સરાગં કિસલયં પરાગઃ પુષ્પાણાં પતતિ મદનસ્યેવ વિશિખઃ ॥

અમીષામુષ્ણાંશોઃ કિરણનિકરાણાં પરિચયાત્ સરસ્તીક્ષ્ણં માભૂસ્તવ કિલ નિસર્ગઃ શિશિરિમા ।
દુરાત્માનો હ્યેતે કતિપયપયોબિન્દુરસિકાન્ નિરસ્યન્તઃ પાન્થાંસ્ત્વયિ કિમપિ શોષં વિદધતિ ॥

અમી સમુદ્ધૂતસરોજરેણુના હૃતા હૃતાસારકણેન વાયુના ।
ઉપાગમે દુશ્ચરિતા ઇવાપદાં ગતિં ન નિશ્ચેતુમલં શિલીમુખાઃ ॥

અમી હિ વસ્ત્રાન્તનિરુદ્ધવક્ત્રાઃ પ્રયાન્તિ મે દૂરતરં વયસ્યાઃ ।
પરોઽપિ બન્ધુઃ સુખસંસ્થિતસ્ય મિત્રં ન કશ્ચિદ્ વિષમસ્થિતસ્ય ॥

અમી હિ વૃક્ષાઃ ફલપુષ્પશોભિતાઃ કઠોરનિષ્પન્દલતોપવેષ્ટિતાઃ ।
નૃપાજ્ઞયા રક્ષિજનેન પાલિતા નરાઃ સદારા ઇવ યાન્તિ નિર્વૃતિમ્ ॥

અમી હેલોન્મેષવ્યસનિષુ પલાશેષુ પરિતઃ પિબન્તિ સ્વચ્છન્દં મધુ મધુલિહો માદ્યતિ જનઃ ।
અયં ચ પ્રત્યગ્રં દશતિ સહકારં પરભૃતો યદીદં મર્માન્તર્વિદલતિ ક એષ વ્યતિકરઃ ॥

અમું કાલક્ષેપં ત્યજ જલદ ગમ્ભીરમધુરૈઃ કિમેભિર્નિર્ઘોષૈઃ સૃજ ઝટિતિ ઝાત્કારિ સલિલમ્ ।
અયે પશ્યાવસ્થામકરુણસમીરવ્યતિકર- સ્ફુરદ્દાવજ્વાલાવલિજટિલમૂર્તેર્વિટપિનઃ ॥

અમું પુરઃ પશ્યસિ દેવદારું પુત્રીકૃતોઽસૌ વૃષભધ્વજેન ।
યો હેમકુમ્ભસ્તનનિઃસૃતાનાં સ્કન્દસ્ય માતુઃ પયસાં રસજ્ઞઃ ॥

અમું સહાસપ્રહિતેક્ષણાનિ વ્યાજાર્ધસંદર્શિતમેખલાનિ ।
નાલં વિકર્તું જનિતેન્દ્રશઙ્કં સુરાઙ્ગનાવિભ્રમચેષ્ટિતાનિ ॥

અમુક્તાં ભૂષયન્તુ સ્વાં તનું સંસારસિન્ધુગૈઃ ।
મણિકર્ણી તામ્રપર્ણી મુક્તિમુક્તાફલૈર્જનાઃ ॥

અમુદ્રકુમુદત્વિષઃ સ્ફુરિતફેનલક્ષ્મીસ્પૃશો મરાલકુલવિભ્રમાઃ શફરફાલલીલાભૃતઃ ।
જયન્તિ ગિરિજાપતેસ્તરલમૌલિમન્દાકિની- તરઙ્ગચયચુમ્બિનસ્તુહિનદીધિતેરંશવઃ ॥

અમુદ્રોઽપિ વરં કૂપઃ સમુદ્રેણાપિ તેન કિમ્ ।
સુસ્વાદુ સલિલં યત્ર પીયતે પથિકૈઃ પથિ ॥

અમુના મરુકૂપેન કે કે નામ ન વઞ્ચિતાઃ ।
રુદત્પથિકનેત્રામ્બુપિચ્છિલપ્રાન્તભૂમિના ॥

અમુના યમુનાજલકેલિકૃતા સહસા તરસા પરિરભ્ય ભૃતા ।
હરિણા હરિણી મૃગનેત્રવતી નવયૌવનયૌવનભારવતી ॥

અમુનૈવ કષાયિતસ્તની સુભગેન પ્રિયગાત્રભસ્મના ।
નવપલ્લવસંસ્તરે યથા રચયિષ્યામિ તનું વિભાવસૌ ॥