મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 2463-2482

અમિત્રમપિ ચેદ્દીનં શરણૈષિણમાગતમ્ ।
વ્યસને યોઽનુગૃહ્ણાતિ સ વૈ પુરુષસત્તમઃ ॥

અમિત્રપ્રમિતા હ્યેતા ગતશ્રદ્ધાઃ સુદારુણઃ ।
મૂલપ્રવાદેન વિષં પ્રયચ્છન્તિ જિઘાંસવઃ ॥

અમિત્રવ્યસનાન્મિત્રમ્ ઉત્થિતં યદ્વિરજ્યતિ ।
અરિવ્યસનસિદ્ધ્યા તચ્ છત્રુણૈવ પ્રસિધ્યતિ ॥

અમિત્રાણાં વધે યુક્તો મિત્રાણાં સંગ્રહે રતઃ ।
ત્રિવર્ગફલભોક્તા તુ રાજા ધર્મેણ યુજ્યતે ॥

અમિત્રાદુન્નતિં પ્રાપ્ય નોન્નતોઽસ્મીતિ વિશ્વસેત્ ।
તસ્માત્ પ્રાપ્યોન્નતિં નશ્યેત્ પ્રાવાર ઇવ કીટકઃ ॥

અમિત્રાનપિ કુર્વીત મિત્રાન્યુપચયાવહાન્ ।
અહિતે વર્તમાનાનિ મિત્રાણ્યપિ પરિત્યજેત્ ॥

અમિત્રે વિશ્વાસઃ શ્વપચકરકે સૌમિકરસઃ કપાલે ગઙ્ગામ્ભઃ ખલપરિષદઙ્કે સુજનતા ।
પરિક્ષીણાચારે શ્રુતમનુપનીતે ચ નિગમઃ સ્વતઃસિદ્ધાં શુદ્ધિં ત્યજતિ વિપરીતં ચ ફલતિ ॥

અમિત્રો ન વિમોક્તવ્યઃ કૃપણં બહ્વપિ બ્રુવન્ ।
કૃપા તસ્મિન્ ન કર્તવ્યા હન્યાદેવાપકારિણમ્ ॥

અમિત્રો મિત્રતાં યાતિ મિત્રં ચાપિ પ્રદુષ્યતિ ।
સામર્થ્યયોગાત્ કાર્યાણાં તદ્ગત્યા હિ સદા ગતિઃ ॥

અમી કારાગારે નિવિડનલિનીનાલનિગડૈર્ નિબધ્યન્તાં હંસાઃ પ્રથમવિસકન્દાઙ્કુરભિદઃ ।
નવે વાસન્તીનામુદયિનિ વને ગર્ભકલિકા- ચ્છિદો નિર્ધાર્યન્તાં પરભૃતયુવાનો મદકલાઃ ॥

અમી તટસમીપનિર્ઝરતરઙ્ગરિઙ્ગત્પયો- જડીકૃતપટીરભૂરુહકુટીરસંચારિણઃ ।
મનો વિધુરયન્તિ મે મલયમેખલામેદુરાઃ દુરાસદવનપ્રિયપ્રિયતમારુતા મારુતાઃ ॥

અમી તિલાઃ તૈલિક નૂનમેતાં સ્નેહાદવસ્થાં ભવતોપનીતાઃ ।
દ્વેષોઽભવિષ્યદ્યદમીષુ નૂનં તદા ન જાને કિમિવાકરિષ્યઃ ॥

અમી પાનકરમ્ભાભાઃ સપ્તાપિ જલરાશયઃ ।
ત્વદ્યશોરાજ હંસસ્ય પઞ્જરં ભુવનત્રયમ્ ॥

અમી પુરસ્થાઃ સકલાઃ સુનિદ્રિતા ન નૂપુરં મુઞ્ચ સુખેન યાસ્યસિ ।
વ્રજત્યપિ શ્રીપતિરઙ્ઘ્રિમાશ્રિતં હરે તવાખ્યાતિરિયં ભવિષ્યતિ ॥

અમી પૃથુસ્તમ્બભૃતઃ પિશઙ્ગતાં ગતા વિપાકેન ફલસ્ય શાલયઃ ।
વિકાસિ વપ્રામ્ભસિ ગન્ધસૂચિતં નમન્તિ નિઘ્રાતુમિવાસ્યતોત્પલમ્ ॥

અમીભિઃ સંસિક્તેસ્તવ કિમુ ફલં વારિદઘટે યદેતેઽપેક્ષન્તે સલિલમવટેભ્યોઽપિ તરવઃ ।
અયં યુક્તો વ્યક્તં નનુ સુખયિતું ચાતકશિશુર્ યદેષ ગ્રીષ્મેઽપિ સ્પૃહયતિ ન પાથસ્ત્વદપરાન્ ॥

અમીભિરાકણ્ઠમભોજિ તદ્ગૃહે તુષારધારામૃદિતેવ શકરા ।
હયદ્વિષદ્વષ્કયણીપયઃ સુતં સુધાહ્રદાત્ પઙ્કમિવોદ્ધૃતં દધિ ॥

અમી વ્યર્થારમ્ભા દુરધિગમભૂભૃત્પરિસરે વિષક્તા લક્ષ્યન્તે વયમિવ હતાશા જલધરાઃ ।
મમેવાન્તશ્ચેષ્ટાવિફલવિપુલાકારવિભવાઃ સ્વભૂમૌ યાન્તીમાઃ પરિણતિમસંખ્યાશ્ચ સરિતઃ ॥

અમી શિરીષપ્રસવાવતંસાઃ પ્રભ્રંશિનો વારિવિહારિણીનામ્ ।
પારિપ્લવાઃ સ્રોતસિ નિમ્નગાયાઃ શૈવાલલોલાંશ્છલયન્તિ મીનાન્ ॥

અમીષાં જન્તૂનાં કતિપયનિમેષસ્થિતિજુષાં વિયોગે ધીરાણાં ક ઇહ પરિતાપસ્ય વિષયઃ ।
ક્ષણાદુત્પદ્યન્તે વિલયમપિ યાન્તિ ક્ષણમમી ન કેઽપિ સ્થાતારઃ સુરગિરિપયોધિપ્રભૃતયઃ ॥