મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 2363-2382

અભૂવન્નદ્ભુતોષ્માણઃ શીતવ્યાપ્તે જગત્ત્રયે ।
કુચોત્સઙ્ગાઃ કૃશાઙ્ગીણાં સ્થાનં મન્મથતેજસઃ ॥

અભેદેનૈવ યુધ્યેરન્ રક્ષેયુશ્ચ પરસ્પરમ્ ।
ફલ્ગુ સૈન્યસ્ય યત્ કિંચિન્ મધ્યે વ્યૂહસ્ય તદ્ભવેત્ ॥

અભેદેનોપાસ્તે કુમુદમુદરે વા સ્થિતવતો વિપક્ષાદમ્ભોજાદુપગતવતો વા મધુલિહઃ ।
અપર્યાપ્તઃ કોઽપિ સ્વપરપરિચર્યાપરિચય- પ્રબન્ધઃ સાધૂનામયમનભિસંધાનમધુરઃ ॥

અભેદ્યોઽનુદ્ધતઃ સ્તબ્ધઃ સૂનૃતઃ પ્રિયદર્શનઃ ।
બહુશ્રુતઃ કાલવેદી જિતગ્રન્થોઽર્થકર્મવિત્ ॥

અભોગસુભગા ભૂતિર્ અદૈન્યધવલં કુલમ્ ।
અદર્પવિશદા વિદ્યા ભવત્યુન્નતચેતસામ્ ॥

અભોગિનૌ મણ્ડલિનૌ તત્ક્ષણાન્મુક્તકઞ્ચુકૌ ।
વરમાશીવિષૌ સ્પૃષ્ટૌ ન તુ પત્ન્યાઃ પયોધરૌ ॥

અભ્યક્તં રહસિ ગતં વિચિત્તમન્યેન મન્ત્રયન્તં વા ।
ઉચિતપ્રણયમપિ નૃપં સહસાર્યા નોપસર્પન્તિ ॥

અભ્યક્તમિવ સ્નાતઃ શુચિરશુચિમિવ પ્રબુદ્ધ ઇવ સુપ્તમ્ ।
બદ્ધમિવ સ્ત્રૈરગતિર્ જનમિહ સુખસઙ્ગિનમવૈમિ ॥

અભ્યઘાનિ મુનિચાપલાત્ ત્વયા યન્મૃગઃ ક્ષિતિપતેઃ પરિગ્રહઃ ।
અક્ષમિષ્ટ તદયં પ્રમાદ્યતાં સંવૃણોતિ ખલુ દોષમજ્ઞતા ॥
અભ્યન્તરગતા બાહ્યા બાહ્યાશ્ચાભ્યતરં ગતાઃ ।
યૈર્નરા નિધનં યાન્તિ યથા રાજા કચદ્રુમઃ ॥

અભ્યર્થયે કિમપિ જીવિતજન્મતસ્ત્વામ્ ઉત્કણ્ઠતોદ્ગતિ નિઃસર તાવદેવ ।
કાન્તે દૃગન્તપથલમ્બિનિ જીવતીતિ યાવન્ન કર્ણપથમેતિ જનાપવાદઃ ॥

અભ્યર્થ્ય સપ્રણતિ મન્દિરમભ્યુપેતા દેવી સ્વયં ભગવતી પૃથગેવ તાસામ્ ।
આસન્નવલ્લભસમાગમસૂચનાનિ સંજીવનાનિ વચનાન્યપિ વાચિતાનિ ॥

અભ્યસ્તાઃ સ્ફુટમેવ શાસ્ત્રગતયઃ સમ્યક્કવિત્વોદધેઃ પારં ચાધિગતં સતાં પરિષદિ પ્રાપ્તઃ પ્રતિષ્ઠોદયઃ ।
નિર્વિણ્ણસ્ય મમાધુના નનુ પરઃ પન્થા ન દૈન્યં વિના નેતું વાઞ્છતિ વાસના સુરધુનીતીરેઽનુરૂપં વયઃ ॥

અભ્યસ્તેઽપિ નિતમ્બભારફલકે ખેદાલસેયં ગતિઃ કિંચિત્ સંવલિતાર્ધપક્ષ્મવિરલાલોકા દૃશોઽન્તર્ગતાઃ ।
તન્મન્યે નિભૃતં ત્વયાદ્ય હૃદયે કશ્ચિદ્ધૃતો વલ્લભો નિશ્વાસાઃ કથમન્યથા દ્વિગુણતામેતે તવૈવં ગતાઃ ॥

અભ્યસ્તેઽપિ હિ નામ વસ્તુનિ ચિરાદજ્ઞાનસંભાવનં શૌચાશૌચાવિવાદિતા વિશકલસ્મૃત્યક્ષરાવર્તનમ્ ।
વારં વારમૃણોપઘાતકથનં કોઽપ્યેષ ડમ્ભાત્મનાં પ્રાયો દગ્ધદુરીશવઞ્ચનવિધૌ જાગર્ત્યપૂર્વઃ ક્રમઃ ॥

અભ્યસ્ય પવનવિજયં વ્યાખ્યાય ચ શૈવસંહિતાઃ સકલાઃ ।
મરણસમયે ગુરૂણાં પર્દવદસવો વિનિષ્ક્રાન્તાઃ ॥

અભ્યસ્ય વેદમવધાય ચ પૂર્વતન્ત્રમ્ આલક્ષ્ય શિષ્ટચરિતાનિ પૃથગ્વિધાનિ ।
અધ્યાપનાદિભિરવાપ્ય ધનં ચ ભૂરિ કર્માણિ માતરલસાઃ કથમાચરેયુઃ ॥

અભ્યસ્ય સ્મરદંશકૌશલમુપાધ્યાયીરુપાસ્યાવયોઃ ક્રીડામ્નાયરહસ્યવસ્તુનિ મિથોઽપ્યાસીજ્જિગીષા સખિ ।
ઉત્કમ્પોત્પુલકાઙ્ગસંભૃતઘનસ્વેદાવિલસ્તન્મયા સદ્યો નિષ્પ્રતિભઃ સ મન્મથકથાવૈતણ્ડિકઃ ખણ્ડિતઃ ॥

અભ્યસ્યાદૌ શ્રુતિમથ ગૃહં પ્રાપ્ય લબ્ધ્વા મહાર્થાન્ ઇષ્ટ્વા યજ્ઞૈર્જનિતતનયઃ પ્રવ્રજેદાયુષોઽન્તે ।
ઇત્યાચષ્ટે ય ઇહ સ મનુર્યાજ્ઞવલ્ક્યોઽપિ વા મે તાવત્ કાલં પ્રતિભવતિ ચેદાયુષસ્તત્પ્રમાણમ્ ॥

અભ્યાયાન્તં ઝટિતિ ગિલિતું વાયુમપ્યાયતાસ્યે ભીમાકારે પ્રકૃતિકુટિલે બદ્ધનિર્વ્યાજવૈરે ।
પ્રાયેણેત્થં કૃતપરિચયે પાપિનિ ક્રૂરસર્પે ભદ્રશ્રીભિઃ પરિચિતિકથા કીદૃશી માદૃશાનામ્ ॥

અભ્યાવહતિ કલ્યાણં વિવિધા વાક્સુભાષિતા ।
સૈવ દુર્ભાષિતા રાજન્ન્ અનર્થાયોપપદ્યતે ॥