મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 2343-2362

અભિષેકાર્દ્રશિરસા રાજા રાજ્યાવલોકિના ।
સહાયવરણં કાર્યં તત્ર રાજ્યં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥

યદપ્યલ્પતરં કર્મ તદપ્યેકેન દુષ્કરમ્ ।
પુરુષેણાસહાયેન કિમુ રાજ્યં મહોદયમ્ ॥

અભિસરણપરા સદા વરાકી સમરમહાધ્વસુ રક્તપઙ્કિલેષુ ।
હૃદિ ધરણિભુજામિયં નૃપશ્રીર્ નિહિતપદૈવ કલઙ્કમાતનોતિ ॥

અભિસરણમયુક્તમઙ્ગનાનામ્ ઇતિ તવ સુન્દરિ મા સ્મ ભૂદ્વિતર્કઃ ।
નનુ પતિમગમત્ સ્વયં નદીનાં સરિદપિ શંભુજટામુહૂર્તમાલા ॥

અભિસરણરસઃ કૃશાઙ્ગયષ્ટેર્ અયમપરત્ર ન વીક્ષિતઃ શ્રુતો વા ।
અહિમપિ યદિયં નિરાસ નાઙ્ઘ્રેર્ નિબિડતનૂપુરમાત્મનીનબુદ્ધ્યા ॥

અભિસારે સરોજાક્ષિ યદિ ગન્તું સમીહસે ।
સમાચ્છાદ્ય મુખં યાહિ પ્રયત્નેન પ્રિયં પ્રતિ ॥

અભિહન્તિ હન્ત કથમેષ માધવં સુકુમારકાયમનવગ્રહઃ સ્મરઃ ।
અચિરેણ વૈકૃતવિવર્તદારુણઃ કલભં કઠોર ઇવ કૂટપાકલઃ ॥

અભિહિતાપ્યભિયોગપરાઙ્મુખી પ્રકટમઙ્ગવિલાસમકુર્વતી ।
ઉપરિ તે પુરુષાયિતુમક્ષમા નવવધૂરિવ શત્રુપતાકિની ॥

અભીક્ષ્ણમુચ્ચૈર્ધ્વનતા પયોમુચા ઘનાન્ધકારીકૃતશર્વરીષ્વપિ ।
તડિત્પ્રભાદર્શિતમાર્ગભૂમયઃ પ્રયાન્તિ રાગાદભિસારિકાઃ સ્ત્રિયઃ ॥

અભીક્ષ્ણમુષ્ણૈરપિ તસ્ય સોષ્મણઃ સુરેન્દ્રબન્દીશ્વસિતાનિલૈર્યથા ।
સચન્દનામ્ભઃકણકોમલૈસ્તથા વપુર્જલાર્દ્રાપવનૈર્ન નિર્વવૌ ॥

અભીપ્સાં સ્વાત્મનો રક્ષાઽવિરતં સુસ્થિરં તથા ।
યત્નમાતિષ્ઠ ધૈર્યેણ તતઃ સિદ્ધિર્ભવેદ્ ધ્રુવમ્ ॥

અભીષ્ટફલસંસિદ્ધિસ્ તુષ્ટિઃ કામ્યા સુસંપદઃ ।
દ્વિત્રિભિર્બહુભિ સાર્ધં ભોજનેન પ્રજાયતે ॥

અભીષ્ટમાસાદ્ય ચિરાય કાલે સમુદ્ધૃતાશં કમની ચકાશે ।
યોષિન્મનોજન્મસુખોદયેષુ સમુદ્ધૃતાશઙ્કમનીચકાશે ॥

અભુક્તાયાં યસ્યાં ક્ષણમપિ ન યાતં નૃપશતૈર્ ભુવસ્ તસ્યા લાભે ક ઇવ બહુમાનઃ ક્ષિતિભુજામ્ ।
તદંશસ્યાપ્યંશે તદવયવલેશેઽપિ પતયો વિષાદે કર્તવ્યે વિદધતિ જડાઃ પ્રત્યુત મુદમ્ ॥

અભુક્ત્વામલકં પથ્યં ભુક્ત્વા તુ બદરીફલમ્ ।
કપિત્થં સર્વદા પથ્યં કદલી ન કદાચન ॥

અભુઞ્જતાંશ્ચાદદતાં ધનં ચૌરા હરન્તિ હિ ।
સરઘાણાં યથા સર્વં માક્ષિકં વનચારિણઃ ॥

અભૂતપૂર્વં મમ ભાવિ કિં વા સર્વં સહે મે સહજં ચ દુઃખમ્ ।
કિં તુ ત્વદગ્રે શરણાગતાનાં પરાભવો નાથ ન તેઽનુરૂપમ્ ॥

અભૂતમાસજ્ય વિરુદ્ધમીહિતં બલાદલભ્યં તવ લિપ્સતે નૃપઃ ।
વિજાનતોઽપિ હ્યનયસ્ય રૌદ્રતાં ભવત્યપાયે પરિમોહિની મતિઃ ॥

અભૂત્ પ્રાચી પિઙ્ગા રસપતિરિવ પ્રાશ્ય કનકં ગતચ્છાયશ્ચન્દ્રો બુધજન ઇવ ગ્રામ્યસદસિ ।
ક્ષણાત્ ક્ષીણાસ્તારા નૃપતય ઇવાનુદ્યમપરા ન દીપા રાજન્તે દ્રવિણરહિતાનામિવ ગુણાઃ ॥

અભૂદમ્ભોરાશેઃ સહ વસતિરાસીત્ કમલયા ગુણાનામાધારો નયનફલમિન્દુઃ પ્રથયતિ ।
કથં સિંહીસૂનુસ્તમપિ તુદતિ પ્રૌઢદશનૈર્ ગુણાનામાસ્વાદં પિશુનરસના કિં રસયતિ ॥