મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 2223-2242

અબાલરુચિરે ભ્રુવૌ ન ચ મરાલમન્દા ગતિર્ દૃગઞ્ચલમચઞ્ચલં હૃદયભૂદભૂતો દયા(?) ।
સુધા ન ખલુ વાક્પથાતિથિરથાપિ યૂનાં મનો મનોજશરજર્જ્જરન્નયતિ મોહમસ્યાસ્તનુઃ ॥

અબુધા અજંગમા અપિ કયાપિ ગત્યા પરં પદમવાપ્તાઃ ।
મન્ત્રિણ ઇતિ કીર્ત્યન્તે નયબલગુટિકા ઇવ જનેન ॥

અબુધૈઃ કૃતમાનસંવિદસ્ તવ પાર્થૈઃ કુત એવ યોગ્યતા ।
સહસિ પ્લવગૈરુપાસિતં ન હિ ગુઞ્જાફલમેતિ સોષ્મતામ્ ॥

અબુધૈરર્થલાભાય પણ્યસ્ત્રીભિરિવ સ્વયમ્ ।
આત્મા સંસ્કૃત્ય સંસ્કૃત્ય પરોપકરણીકૃતઃ ॥

અબુદ્ધિમાશ્રિતાનાં ચ ક્ષન્તવ્યમપરાધિનામ્ ।
ન હિ સર્વત્ર પાણ્ડિત્યં સુલભં પુરુષેણ વૈ ॥

અથ ચેદ્ બુદ્ધિજં કૃત્વા બ્રૂયુસ્તે તદબુદ્ધિજમ્ ।
પાપાન્ સ્વલ્પેઽપિ તાન્ હન્યાદ્ અપરાધે તથાનૃજૂન્ ॥

અબુદ્ધ્વા ચિત્તમપ્રાપ્ય વિશ્રમ્ભં પ્રભવિષ્ણુષુ ।
ન સ્વેચ્છં વ્યવહર્તવ્યમ્ આત્મનો ભૂતિમિચ્છતા ॥

અબોધિ નો હ્રીનિભૃતં મદિઙ્ગિતં પ્રતીત્ય વા નાદૃતવત્યસાવિતિ ।
લુનાતિ યૂનઃ સ્મ ધિયં કિયદ્ગતા નિવૃત્ય બાલાદરદર્શનેષુણા ॥

અબ્જં ત્વજ્જમથાબ્જભૂસ્તત ઇદં બ્રહ્માણ્ડમણ્ડાત્ પુનર્ વિશ્વં સ્થાવરજંગમં તદિતરત્ ત્વન્મૂલમિત્થં પયઃ ।
ધિક્ ત્વાં ચૌર ઇવ પ્રયાસિ નિભૃતં નિર્ગત્ય જાલાન્તરૈર્ બધ્યન્તે વિવશાસ્ત્વદેકશરણાસ્ત્વામાશ્રિતા જન્તવઃ ॥

અબ્દાયનર્તુષ્વથ માસપક્ષ- દિનાનિ કાર્યેઽપ્યવધૌ વિદધ્યાત્ ।
હીનાવધિર્યેન ભવત્યસત્યઃ સર્વોઽપિ લોકે શકુનો ગૃહીતઃ ॥

અબ્દેભકુમ્ભે નિર્બિન્ને વિદ્યુત્ખડ્ગલતાહતે ।
સ્વચ્છમુક્તાફલસ્થૂલા નિપેતુસ્તોયબિન્દવઃ ॥

અબ્દૈર્વારિજિઘૃક્ષયાર્ણવગતૈઃ સાકં વ્રજન્તી મુહુઃ સંસર્ગાદ્વડવાનલસ્ય સમભૂદાપન્નસત્ત્વા તડિત્ ।
મન્યે દેવ તયા ક્રમેણ જનિતો યુષ્મત્પ્રતાપાનલો યેનારાતિવધૂવિલોચનજલૈઃ સિક્તોઽપિ સંવર્ધતે ॥

અબ્ધિના સહ મિત્રત્વે દારિદ્ર્યં યદિ જાયતે ।
લાઞ્છનં સાગરસ્યૈવ મૈત્રીકર્તુર્ન લાઞ્છનમ્ ॥

અબ્ધિર્ન તૃપ્યતિ યથા સરિતાં સહસ્રૈર્ નો ચેન્ધનૈરિવ શિખી બહુધોપનીતૈઃ ।
જીવઃ સમસ્તવિષયૈરપિ તદ્વદેવં સંચિન્ત્ય ચારુધિષણસ્ત્યજતીન્દ્રિયાર્થાન્ ॥

અબ્ધિર્યદ્યવધીરિતો ન તુ તદા તસ્માન્નિપીયામ્બુદૈર્ વાન્તાન્ યાચસિ કાકુભિર્જલલવાનુત્તાનચઞ્ચૂપુટઃ ।
તત્તે નિસ્ત્રપનીચતૈવમુચિતા નિર્વક્તુમેતત્ કથં વિદ્મઃ કેન ગુણેન માનિષુ પુનઃ સારઙ્ગ સંગીયતે ॥

અબ્ધી રત્નમધો ધત્તે ધત્તે વા શિરસા તૃણમ્ ।
અબ્ધેરેવ હિ દોષોઽયં રત્નં રત્નં તૃણં તૃણમ્ ॥

અબ્ધેરમ્ભઃ સ્થગિતભુવનાભોગપાતાલકુક્ષેઃ । પોતોપાયા ઇહ હિ બહવો લઙ્ઘનેઽપિ ક્ષમન્તે ।
આહો રિક્તઃ કથમપિ ભવેદેષ દૈવાત્ તદાનીં કો નામ સ્યાદવટકુહરાલોકનેઽપ્યસ્ય કલ્પઃ ॥

અબ્ધૌ મજ્જન્તિ મીના ઇવ ફણિન ઇવ ક્ષૌણિરન્ધ્રં વિશન્તિ ક્રામન્ત્યદ્રીન્ વિહઙ્ગા ઇવ કપય ઇવ ક્વાપ્યરણ્યે ચરન્તિ ।
દેવ ક્ષ્માપાલશક્ર પ્રસરદનુપમત્વચ્ચમૂચક્રવાહ- વ્યૂહવ્યાધૂતધૂલીપટલહતદૃશઃ કાન્દિશીકાઃ ક્ષિતીશાઃ ॥

અબ્રવીચ્ચ ભગવન્ મતઙ્ગજૈર્ યદ્બૃહદ્ભિરપિ કર્મ દુષ્કરમ્ ।
તત્ર નાહમનુમન્તુમુત્સહે મોઘવૃત્તિ કલભસ્ય ચેષ્ટિતમ્ ॥

અભક્ષ્યં ભક્ષયેન્નિત્યં સુવાસોમદ્યપા ગૃહે ।
કુષ્ઠી ભવતિ વિત્તેશો વેશ્યાદોષાઃ સ્વભાવજાઃ ॥