મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 2043-2062

અપિ પ્રાણસમાનિષ્ટાન્ પાલિતાંલ્લાલિતાનપિ ।
ભૃત્યાન્ યુદ્ધે સમુત્પન્ને પશ્યેચ્છુષ્કમિવેન્ધનમ્ ॥

અપિ બન્ધુતયા નારી બહુપુત્રા ગુણૈર્યુતા ।
શોચ્યા ભવતિસા નારી પતિહીના તપસ્વિની ॥

અપિ બ્રહ્મપરાનન્દાદિદમપ્યધિકં ધ્રુવમ્ ।
જહાર નારદાદીનાં ચિત્તાનિ કથમન્યથા ॥

અપિ બ્રહ્મવધં કૃત્વા પ્રાયશ્ચિત્તેન શુધ્યતિ ।
તદર્થેન વિચીર્ણેન ન કથંચિત્સુહૃદ્દ્રુહઃ ॥

અપિ ભુજલતોત્ક્ષેપાદસ્યાઃ કૃતં પરિરમ્ભણં પ્રિયસહચરીક્રીડાલાપે શ્રુતા અપિ સૂક્તયઃ ।
નવપરિણયવ્રીડાવત્યા મુખોન્નતિયત્નતો- ઽપ્યલસવલિતા તિર્યગ્દૃષ્ટિઃ કરોતિ મહોત્સવમ્ ॥

અપિ ભોગિષુ મણિધારિણ એવ નિહંસિ નતુ યદ્દ્વિષોઽપિ પરાન્ ।
તત્તવ ગરુડ સ્થાને દાનવસંહારિવાહસ્ય ॥

અપિ ભ્રાતા સુતોઽર્ઘ્યો વા શ્વશુરો માતુલોઽપિ વા ।
નાદણ્ડ્યો નામ રાજ્ઞોઽસ્તિ ધર્માદ્વિચલિતઃ સ્વકાત્ ॥

અપિ મન્દત્વમાપન્નો નષ્ટો વાપીષ્ટદર્શનાત્ ।
પ્રાયેણ પ્રાણિનાં ભૂયો દુઃખવેગોઽધિકો ભવેત્ ॥

અપિ મરણમુપૈતિ સા મૃગાઙ્કે વિલસતિ કૈવ કથા રસાન્તરસ્ય ।
અયિ કથમધુના દધાતિ શાન્તિં વિષમશરજ્વરતીવ્રદેહદાહઃ ॥

અપિ માનુષ્યકં લબ્ધ્વા ભવન્તિ જ્ઞાનિનો ન યે ।
પશુતૈવ વરા તેષાં પ્રત્યવાયાપ્રવર્તનાત્ ॥

અપિ માર્દવભાવેન ગાત્રં સંલીય બુદ્ધિમાન્ ।
અરિં નાશયતે નિત્યં યથા વલ્લી મહાદ્રુમમ્ ॥

અપિ મુદમુપયાન્તો વાગ્વિલાસૈઃ સ્વકીયૈઃ પરભણિતિષુ તોષં યાન્તિ સન્તઃ કિયન્તઃ ।
નિજઘનમકરન્દસ્યન્દપૂર્ણાલવાલઃ કલશસલિલસેકં નેહતે કિં રસાલઃ ॥

અપિ મૃગપતિના કરીન્દ્રકુમ્ભ- સ્થલદલનોદ્ગતપૌરુષેણ યસ્ય ।
ભયચકિતદૃશા પ્રનષ્ટમુચ્ચૈઃ સ હિ શરભીકુલરાજચક્રવર્તી ॥

અપિ મૃદ્વ્યા ગિરા લભ્યઃ સદા જાગર્ત્યતન્દ્રિતઃ ।
નાસ્તિ ધર્મસમો ભૃત્યઃ કિંચિદુક્તસ્તુ ધાવતિ ॥

અપિ મેરૂપમં પ્રાજ્ઞમ્ અપિ શૂરમપિ સ્થિરમ્ ।
તૃણીકરોતિ તૃષ્ણૈકા નિમેષેણ નરોત્તમમ્ ॥

અપિ યત્સુકરં કર્મ તદપ્યેકેન દુષ્કરમ્ ।
બિશેષતોઽસહાયેન કિમુ રાજ્યં મહોદયમ્ ॥

અપિ રાજ્યાદપિ સ્વર્ગાદ્ અપીન્દોરપિ માધવાત્ ।
અપિ કાન્તાકુચસ્પર્શાત્ સંતોષઃ પરમં સુખમ્ ॥

અપિ લપિતુમહં ન હન્ત શક્તસ્ તવ પુરતઃ પરિતાપમાયતાક્ષ્યાઃ ।
શિવ શિવ રસના યતો ન યત્નાદ્ અપિ યતતે નિજદાહશઙ્કયેવ ॥

અપિ લલિતસુગુણવેણિઃ સાલંકારાપિ યા સુવર્ણાપિ ।
રઘુતિલક વિહીના ચેદ્ વાણી રમણીવ નૈવ કલ્યાણી ॥

અપિ વજ્રેણ સંઘર્ષમ્ અપિ પદ્ભ્યાં પરાભવમ્ ।
સહન્તે ગુણલોભેન ત એવ મણયો યદિ ॥