મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 2023-2042

અપિ જલકણાન્ પયોધેર્ દૂરાદાહૃત્ય જાયતે જલદઃ ।
નિકટાદ્ ઘટાનપિ શતં સમીહરન્ વારિહાર્યેવ ॥

અપિ તદ્વપુષિ પ્રસર્પતોર્ ગમિતે કાન્તિઝરૈરગાધતામ્ ।
સ્મરયૌવનયોઃ ખલુ દ્વયોઃ પ્લવકુમ્ભૌ ભવતઃ કુચાવુભૌ ॥

અપિ તરુવનાન્યૂષ્માયન્તે તપત્યપિ યામિની દહતિ સરસીવાતોઽપ્યેષ જ્વલન્તિ જલાન્યપિ ।
ઇતિ સમધિકં ગ્રીષ્મે ભીષ્મે ન પુણ્યવતાં ભયં મલયજરસૈર્દિગ્ધં લબ્ધ્વા વધૂસ્તનમણ્ડલમ્ ॥

અપિ તુરગસમીપાદુત્પતન્તં મયૂરં ન સ રુચિરકલાપં બાણલક્ષ્યીચકાર ।
સપદિ ગતમનસ્કશ્ચિત્રમાલ્યાનુકીર્ણે રતિવિગલિતબન્ધે કેશપાશે પ્રિયાયાઃ ॥

અપિ તેજો નિધિર્હન્ત પતિતો યદિ જાયતે ।
સુરતં કિમિવાસ્માકમ્ ઇતિ કોકૈર્વિયુજ્યતે ॥

અપિ ત્વયા કૈરવિણિ વ્યધાયિ મુધા સુધાબન્ધુનિ બન્ધુભાવઃ ।
જનાપવાદઃ પરિતઃ પ્રયાતઃ સમાગમો હન્ત ન જાતુ જાતઃ ॥

અપિ દલન્મુકુલે બકુલે યયા પદમધાયિ કદાપિ ન તૃષ્ણયા ।
અહહ સા સહસા વિધુરે વિધૌ મધુકરી બદરીમનુવર્તતે ॥

અપિ દિનમણિરેષ ક્લેશિતઃ શીતસંઘૈર્ અથ નિશિ નિજભાર્યાં ગાઢમાલિઙ્ગ્ય દોર્ભ્યામ્ ।
સ્વપિતિ પુનરુદેતું સાલસાઙ્ગસ્તુ તસ્માત્ કિમુ ન ભવતુ દીર્ઘા યામિની કામિનીયમ્ ॥

અપિ દોર્ભ્યાં પરિબદ્ધા બદ્ધાપિ ગુણૈરનેકધા નિપુણૈઃ ।
નિર્ગચ્છતિ ક્ષણાદિવ જલધિજલોત્પત્તિપિચ્છિલા લક્ષ્મીઃ ॥

અપિ નદથ નિકામં દર્દુરાઃ કિં સુવર્ણ- દ્યુતિભરમુપનીતા નૂતનૈર્વારિપૂરૈઃ ।
અયમચિરવિનાશી શોચનીયસ્તુ ભાવી સ ચિરમવટસીમ્નિ પ્રાચ્ય એવ ક્રયો વઃ ॥

અપિ નામ સ દૃશ્યેત પુરુષાતિશયો ભુવિ ।
ગર્વોચ્છૂનમુખા યેન ધનિનો નાવલોકિતાઃ ॥

અપિ નિત્યાનન્દમયં સહઃ શ્રિયં વહતિ સંતતં હૃદયે ।
કઃ સાધારણપુરુષઃ પ્રભવત્વેનામનાદર્ત્તુમ્ ॥

અપિ નિપુણતરમધીતં દુર્વિનયારૂઢચેતસઃ પુંસઃ ।
મણિરિવ ફણિફણવર્તી પ્રભવતિ શોકાય લોકાનામ્ ॥

અપિ નિર્મુક્તભોગેન સ્વાન્તઃસ્થવિષયેક્ષયા ।
અસદ્ભાવાય જાયેત જિહ્મગેન સહાસિકા ॥

અપિ પઞ્ચશતં દણ્ડ્યાન્ દણ્ડયેત્ પૃથિવીપતિઃ ।
અભાવે પઞ્ચ કાયસ્થાન્ એકં વા સ્વર્ણકારકમ્ ॥

અપિ પઞ્ચશતં શૂરા મૃદ્નન્તિ મહતીં ચમૂમ્ ।
અથવા પઞ્ચ ષટ્ સપ્ત વિજયન્તેઽનિવર્તિનઃ ॥

અપિ પુત્રૈઃ કલત્રૈર્વા પ્રાણાન્ રક્ષેત પણ્ડિતઃ ।
વિદ્યમાનૈર્યતસ્તૈઃ સ્યાત્ સર્વં ભૂયોઽપિ દેહિનામ્ ॥

અપિ પૌરુષમાદેયં શાસ્ત્રં ચેદ્યુક્તિબોધકમ્ ।
અન્યત્ત્વાર્ષમપિ ત્યાજ્યં ભાવ્યં ન્યાય્યૈકસેવિના ॥

અપિ પ્રગલ્ભલલનાકટાક્ષચપલાઃ શ્રિયઃ ।
સન્મન્ત્રિપ્રણિધાનેન ચિરં તિષ્ઠન્તિ ભૂભુજામ્ ॥

અપિ પ્રાજ્યં રાજ્યં તૃણમિવ પરિત્યજ્ય સહસા વિલોલદ્વાનીરં તવ જનનિ તીરં શ્રિતવતામ્ ।
સુધાતઃ સ્વાદીયઃ સલિલમિદમાતૃપ્તિ પિબતાં જનાનામાનન્દઃ પરિહસતિ નિર્વાણપદવીમ્ ॥