મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 1983-2002

અપાઙ્ગસ્તવ તન્વઙ્ગિ વિચિત્રોઽયં ભુજઙ્ગમઃ ।
દૃષ્ટમાત્રઃ સુમનસામ્ અપિ મૂર્છાવિધાયકઃ ॥

અપાઙ્ગાત્ પુચ્છમૂલં તુ તિર્યગશ્વં પ્રમાણયેત્ ।
ખુરાન્તાત્ કકુદં યાવદ્ ઊર્ધ્વમાનેન બુદ્ધિમાન્ ॥

અપાત્રં પાત્રતા યાતિ યત્ર પાત્રં ન વિદ્યતે ।
અસ્મિન્ દેશે દ્રુમો નાસ્તિ એરણ્ડોઽપિ દ્રુમાયતે ॥

અપાત્રવર્ષણં જાતુ ન કુર્યાત્ સદ્વિગર્હિતમ્ ।
અપાત્રવર્ષણાત્ કિં સ્યાદ્ અન્યત્ કોશક્ષયાદૃતે ॥

અપાત્રે પાત્રતાબુદ્ધિઃ પાત્રે બુદ્ધિરપાત્રતા ।
ઋણાનુબન્ધરૂપેણ દાતુરુત્પદ્યતે મતિઃ ॥

અપાત્રે રમતે નારી ગિરૌ વર્ષતિ વાસવઃ ।
ખલમાશ્રયતે લક્ષ્મીઃ પ્રાજ્ઞઃ પ્રાયેણ નિર્ધનઃ ॥

અપાનપ્રાણયોરૈક્યં ક્ષયો મૂત્રપુરીષયોઃ ।
યુવા ભવતિ વૃદ્ધોઽપિ સતતં મૂલબન્ધનાત્ ॥

અપાનેન પુનઃ કશ્ચિત્ પ્રેરિતઃ કાલરૂપિણા ।
નિઃશ્વાસોચ્છ્વાસકૃદ્વાતિ જપન્ હંસેત્યહર્નિશમ્ ॥

અપાપઘનસંવૃતેરવિશદસ્મિતાત્યુન્નમત્ સમસ્તનરસાદરગ્રહણતઃ કૃતાર્થપ્રિયા ।
રતિર્મનસિ જાયતે યદિ કદાપિ શૌર્યાશ્રયા તદૈવ સકલં જનુઃ સફલમેવમાહાત્મભૂઃ ॥

અપાપાસ્તત્કુલીનાશ્ચ માનયન્તિ સ્વકાન્ હિતાન્ ।
એષ પ્રાયો નરેન્દ્રાણાં શઙ્કનીયસ્તુ શોભનઃ ॥

અપામુદ્વૃત્તાનાં નિજમુપદિશન્ત્યા સ્થિતિપદં દધત્યા શાલીનામવનતિમુદારે સતિ ફલે ।
મયૂરાણામુગ્રં વિષમિવ હરન્ત્યા મદમહો કૃતઃ કૃત્સ્નસ્યાયં વિનય ઇવ લોકસ્ય શરદા ॥

અપાયકલિતા મનુર્જગતિ સાપદઃ સમ્પદો વિનશ્વરમિદં સુખં વિષયજં શ્રિયશ્ચઞ્ચલાઃ ।
ભવન્તિ જરસારસાસ્તરલલોચના યોષિતસ્ તદપ્યયમહો જનસ્તપસિ નો પરે રજ્યતિ ॥

અપાયસંદર્શનજાં વિપત્તિમ્ ઉપાયસંદર્શનજાં ચ સિદ્ધિમ્ ।
મેધાવિનો નીતિવિધિપ્રયુક્તાં પુરઃ સ્ફુરન્તીમિવ દર્શયન્તિ ॥

અપાયિ મુનિના પુરા પુનરમાયિ મર્યાદયા અતારિ કપિના પુરા પુનરદાહિ લઙ્કારિણા ।
અમન્થિ મુરવૈરિણા પુનરબન્ધિ લઙ્કારિણા ક્વ નામ વસુધાપતે તવ યશોઽમ્બુધિઃ ક્વામ્બુધિઃ ॥

અપારઃ પાથોધિઃ પુલિનપદવી યોજનશતં નિરાલમ્બો માર્ગો વિયતિ કિલ શૂન્યા દશ દિશઃ ।
ઇતીવાયં કીરઃ કતિપયપદાન્યેવ ગગને મુહુર્ભ્રામ્યન્ ભ્રામ્યન્ પતતિ ગુણવૃક્ષે પુનરપિ ॥

અપારપુલિનસ્થલીભુવિ હિમાલયે માલયે નિકામવિકટોન્નતે દુરધિરોહણે રોહણે ।
મહત્યમરભૂધરે ગહનકન્દરે મન્દરે ભ્રમન્તિ ન પતન્ત્યહો પરિણતા ભવત્કીર્તયઃ ॥

અપારસંસારસમુદ્રમધ્યે સંમજ્જતો મે શરણં કિમસ્તિ ।
ગુરો દયાલો કૃપયા વદૈતદ્ વિશ્વેશપાદામ્બુજદીર્ઘનૌકા ॥

અપારે કાવ્યસંસારે કવિરેવ પ્રજાપતિઃ ।
યથા વૈ રોચતે વિશ્વં તથેદં પરિવર્તતે ॥

અપારે પાથોધૌ કિમિતિ સતિમિગ્રાહગહને નિલીય શ્રીનાથઃ સ્વપિતિ ભુજગે શઙ્કિત ઇવ ।
કિમેતાવદ્ભિર્વા ભવતુ કિલ સર્વાતિશયિતઃ શ્રિયા સંશ્લિષ્ટાઙ્કો વ્યપગતભયં કો નિવસતુ ॥

અપારૈર્વ્યાપારૈરહરિહ નયન્તોઽશનદશા- સ્વથ સ્નાતાઃ સંધ્યાં વિદધતિ ન જાતુ સ્વસમયે ।
ત્યજન્તઃ સ્વાં વૃત્તિં દ્વિજકુલભવા ગ્રામગણકી- ભવન્તો હન્તામી કથમપિ ચ જીવન્તિ બહવઃ ॥