મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 1903-1922

અપથેનૈવ યો યોગાદ્ અધઃ સારાયતે સ્વયમ્ ।
નીચોપસર્પણવશાત્ સ પતેદ્ વંશવાનપિ ॥

અપથ્યભોગેષુ યથાતુરાણાં સ્પૃહા યથાર્થેષ્વતિદુર્ગતાનામ્ ।
પરોપતાપેષુ યથા ખલાનાં સ્ત્રીણાં તથા ચૌર્યરતોત્સવેષુ ॥

અપથ્યમાયતૌ લોભાદ્ આમનન્ત્યનુજીવિનઃ ।
પ્રિયં શ્ર્ણોતિ યસ્તેભ્યસ્ તમૃચ્છન્તિ ન સંપદઃ ॥

અપથ્યસ્ય ચ ભુક્તસ્ય દન્તસ્ય ચલિતસ્ય ચ ।
અમાત્યસ્ય ચ દુષ્ટસ્ય સમૂલોદ્ધરણં સુખમ્ ॥

અપદાન્તરં ચ પરિતઃ ક્ષિતિક્ષિતામ્ અપતન્ દ્રુતભ્રમિતહેમનેમયઃ ।
જવિમારુતાઞ્ચિતપરસ્પરોપમ- ક્ષિતિરેણુકેતુવસનાઃ પતાકિનઃ ॥

અપદો દૂરગામો ચ સાક્ષરો ન ચ પણ્ડિતઃ ।
અમુખઃ સ્ફુટવક્તા ચ યો જાનાતિ સ પણ્ડિતઃ ॥

અપધ્વસ્તો હ્યવમતો દુઃખં જીવતિ જીવિતમ્ ।
જીવિતં યદવક્ષિપ્તં યથૈવ મરણં તથા ॥

અપનય મહામોહં રાજન્નનેન તવાસિના કથય કુહકક્રીડાશ્ચર્યં કથં ક્વ ચ શિક્ષિતમ્ ।
યદરિરુધિરં પાયં પાયં કુસુમ્ભરસારુણં ઝગિતિ વમતિ ક્ષીરામ્ભોધિપ્રવાહસિતં યશઃ ॥

અપનિદ્રમધૂકપાણ્ડુરા સુદૃશોઽદૃશ્યત ગણ્ડમણ્ડલી ।
ગમિતાશ્રુજલપ્લવૈરિવ ક્રશિમાકીર્ણતયાપિ નિમ્નતામ્ ॥

અપનીતં સુનીતેન યોઽર્થં પ્રત્યાનિનીષતે ।
મતિમાસ્થાય સુદૃઢાં તદકાપુરુષવ્રતમ્ ॥

અપનીતપરિમલાન્તર- કથે પદં ન્યસ્ય દેવતરુકુસુમે ।
પુષ્પાન્તરેઽપિ ગન્તું વાઞ્છસિ ચેદ્ ભ્રમર ધન્યોઽસિ ॥

અપનેયમુદેતુમિચ્છતા તિમિરં રોષમયં ધિયા પુરઃ ।
અવિભિદ્ય નિશાકૃતં તમઃ પ્રભયા નાંશુમતાપ્યુદીયતે ॥

અપમાનં પુરસ્કૃત્ય માનં કૃત્વા તુ પૃષ્ઠતઃ ।
સ્વાર્થમભ્યુદ્ધરેત્ પ્રાજ્ઞઃ કાર્યધ્વંસો હિ મૂર્ખતા ॥

અપમાનઃ પતિવિહિતો ગુરુપરિકરતીવ્રતા ગૃહે દૌઃસ્થ્યમ્ ।
શીલક્ષતયે યાસાં તાસામતિરાગતોઽન્યનરરક્તિઃ ॥

અપમાનાત્ તપોવૃદ્ધિઃ સંમાનાચ્ચ તપઃક્ષયઃ ।
અર્ચિતઃ પૂજિતો વિપ્રો દુગ્ધા ગૌરિવ ગચ્છતિ ॥

અપમાનાત્ તુ સંભૂતં માનેન પ્રશમં નયેત્ ।
સામપૂર્વ ઉપાયો વા પ્રણામો વાભિમાનજે ॥

અપમાનિતોઽપિ કુલજો ન વદતિ પુરુષં સ્વભાવદાક્ષિણ્યાત્ ।
નહિ મલયચન્દનતરુઃ પરશુપ્રહતઃ સ્રવેત્ પૂયમ્ ॥

અપમેઘોદયં વર્ષમ્ અદૃષ્ટકુસુમં ફલમ્ ।
અતર્કિતોપપન્નં વો દર્શનં પ્રતિભાતિ મે ॥

અપયાતિ સરોષયા નિરસ્તે કૃતકં કામિનિ ચુક્ષુવે મૃગાક્ષ્યા ।
કલયન્નપિ સવ્યથોઽવતસ્થે- ઽશકુનેન સ્ખલિતઃ કિલેતરોઽપિ ॥

અપયાન્તીનામધુના સંકેતનિકેતનાન્મૃગાક્ષીણામ્ ।
વાસસ એવ ન કેવલમ્ અભવન્મનસોઽપિ પરિવર્તઃ ॥