મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 1883-1902

અપકુર્વન્નપિ પ્રાયઃ પ્રાપ્નોતિ મહતઃ ફલમ્ ।
ઔર્વં દહન્તમેવાગ્નિં સંતર્પયતિ સાગરઃ ॥

અપકૃત્ય બલસ્થસ્ય દૂરસ્થોઽસ્મીતિ નાશ્વસેત્ ।
શ્યેનાનુચરિતૈર્હ્યેતે નિપતન્તિ પ્રમાદ્યતઃ ॥

અપકૃત્વા બુદ્ધિમતો દૂરસ્થોઽસ્મીતિ નાશ્વસેત્ ।
દીર્ઘૌ બુદ્ધિમતો બાહૂ યાભ્યાં હિંસતિ હિંસિતઃ ॥

અપક્રાન્તે બાલ્યે તરુણિમનિ ચાગન્તુમનસિ પ્રયાતે મુગ્ધત્વે ચતુરિમણિ ચાશ્લેષરસિકે ।
ન કેનાપિ સ્પૃષ્ટં યદિહ વયસા મર્મ પરમં યદેતત્ પઞ્ચેષોર્જયતિ વપુરિન્દીવરદૃશઃ ॥

અપક્વં ભઙ્ગમાયાતિ અતિજીર્ણં તુ કર્કશમ્ ।
જ્ઞાતિઘૃષ્ટં તુ સોદ્વેગં કલહો બાન્ધવૈઃ સહ ॥

અપક્વમપિ ચૂતસ્ય ફલં દ્રવતિ વેગતઃ ।
ગુડશુણ્ટીપ્રલેપેન વિધૃતં શશ્વદાતપે ॥

અપક્વે તુ ઘટે નીરં ચાલન્યાં સૂક્ષ્મપિષ્ટકમ્ ।
સ્ત્રીણાં ચ હૃદયે વાર્તા ન તિષ્ઠતિ કદાપિ હિ ॥

અપગતમદરાગા યોષિદેકા પ્રભાતે કૃતનિબિડકુચાગ્રા પત્યુરાલિઙ્ગનેન ।
પ્રિયતમપરિભુક્તં વીક્ષમાના સ્વદેહં વ્રજતિ શયનવાસાદ્ વાસમન્યદ્ધસન્તી ॥

અપગતરજોવિકારા ઘનપટલાક્રાન્તતારકાલોકા ।
લમ્બપયોધરભારા પ્રાવૃડિયં વૃદ્ધવનિતેવ ॥

અપઙ્કિલધિયઃ શુદ્ધાઃ સાધુમાનસવૃત્તયઃ ।
વમન્તિ શ્રુતિજીવાતું ધ્વનિં નવરસાસ્પદમ્ ॥

અપચિક્રમિષુઃ પૂર્વં સેનાં સ્વાં પરિસાન્ત્વયન્ ।
વિલઙ્ઘયિત્વા સત્રેણ તતઃ સ્વયમુપક્રમેત્ ॥

અપટઃ કપટી હિમહીનરુચિઃ પ્રથિતઃ પશુરન્યકલત્રરતઃ ।
તવ રાય(?)વસન્તસમો ન હરો ન હરિર્ન્ન હરિર્ન્ન હરિર્ન્ન હરિઃ ॥

અપણ્ડિતાસ્તે પુરુષા મતા મે યે સ્ત્રીષુ ચ શ્રીષુ ચ વિશ્વસન્તિ ।
શ્રિયો હિ કુર્વન્તિ તથૈવ નાર્યો ભુજઙ્ગકન્યાપરિસર્પણાનિ ॥

અપણ્ડિતો વાપિ સુહૃત્ પણ્ડિતો વાપ્યનાત્મવાન્ ।
મન્ત્રમૂલં યતો રાજ્યમ્ અતો મન્ત્રં સુરક્ષિતમ્ ॥

અપતુષારતયા વિશદપ્રભૈઃ સુરતસઙ્ગપરિશ્રમનોદિભિઃ ।
કુસુમચાપમતેજયદંશુભિર્ હિમકરો મકરોર્જિતકેતનમ્ ॥

અપત્યં ધર્મકાર્યાણિ શુશ્રૂષા રતિરુત્તમા ।
દારાધીનસ્તથા સ્વર્ગઃ પિતૃણામાત્મનશ્ચ હ ॥

અપત્યદર્શનસ્યાર્થે પ્રાણાનપિ ચ યા ત્યજેત્ ।
ત્યજન્તિ તામપિ ક્રૂરા માતરં દારહેતવે ॥

અપત્યાનિ પ્રાયો દશ દશ વરાહી જનયતિ ક્ષમાભારે ધુર્યઃ સ પુનરિહ નાસીન્ન ભવિતા ।
પદં કૃત્વા યઃ સ્વં ફણિપતિફણાચક્રવલયે નિમજ્જન્તીમન્તર્જલધિ વસુધામુત્તુલયતિ ॥

અપત્યે યત્ તાદૃગ્દુરિતમભવત્ તેન મહતા વિષક્તસ્તીવ્રેણ વ્રણિતહૃદયેન વ્યથયતા ।
પટુર્ધારાવાહી નવ ઇવ ચિરેણાપિ હિ ન મે નિકૃન્તન્મર્માણિ ક્રકચ ઇવ મન્યુર્વિરમતિ ॥

અપથેન પ્રવવૃતે ન જાતૂપચિતોઽપિ સઃ ।
વૃદ્ધૌ નદીમુખેનૈવ પ્રસ્થાનં લવણામ્ભસઃ ॥