મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 1843-1862

અન્યોન્યભેદો ભ્રાતૄણાં સુહૃદાં વા બલાન્તક ।
ભવત્યાનન્દકૃદ્દેવ દ્વિષતાં નાત્ર સંશયઃ ॥

અન્યોન્યમુત્પીડયદુત્પલાક્ષ્યાઃ સ્તનદ્વયં પાણ્ડુ તથા પ્રવૃદ્ધમ્ ।
મધ્યે યથા શ્યામમુખસ્ય તસ્ય મૃણાલસૂત્રાન્તરમપ્યલભ્યમ્ ॥

અન્યોન્યરાગવશયોર્યુવયોર્વિલાસ- સ્વચ્છન્દતાચ્છિદપયાતુ તદાલિવર્ગઃ ।
અત્યાજયન્ સિચયમાજિમકારયન્વા દન્તૈર્નખૈશ્ચ મદનો મદનઃ કથં સ્યાત્ ॥

અન્યોન્યલક્ષણૈર્યુક્તાં નારીં સંકીર્ણકાં વિદુઃ ।
યા નિજૈરેવ સંયુક્તા ચિહ્નૈસ્તાં કેવલાં જગુઃ ॥

અન્યોન્યલાવણ્યવિલોકનાન્તં નેત્રદ્વયં સ્યાત્સતતં કિલાસ્યાઃ ।
ઇત્યેવ નાસા વિહિતા વિધાત્રા મધ્યે તયોર્દર્શનવિઘ્નકર્ત્રી ॥

અન્યોન્યવારિઘટિતૌ ધનવારિપાતાદ્ ભીતૌ ભૃશં મૃગવધૂર્મૃગયૂથપશ્ચ ।
વિત્તસ્તયા ઘટનયા કૃતસૌખ્યમોહૌ નૈવામ્બુવાહજલશીકરપાતપીડામ્ ॥

અન્યોન્યવિપરીતાનિ મતાનિ મનસઃ સદા ।
અવિદ્યાયાં પુનઃ સત્યે જ્ઞાનસ્યોચ્ચતરસ્ય હિ ।
અઙ્ગાનિ નિખિલાનિ સ્યુઃ પૂરયન્તિ પરસ્પરમ્ ॥

અન્યોન્યશ્વસિતાશનૈઃ ફણધરૈરાવિશ્ય સત્ત્વાન્બહિર્ ભુઞ્જાનૈઃ પરિચારકૈસ્તૃણગણૈરાનન્દિના નન્દિના ।
ભિક્ષાન્નોપચિતૈશ્ચ દારતનયૈઃ પુષ્ણાતિ વિશ્વાનિ યઃ સ સ્વામી મમ દૈવતં તદિતરો નામ્નાપિ નામ્નાયતે ॥

અન્યોન્યસંગમવશાદધુના વિભાતાં તસ્યાપિ તેઽપિ મનસી વિકસદ્વિલાસે ।
સ્રષ્ટું પુનર્મનસિજસ્ય તનું પ્રવૃત્તમ્ આદાવિવ દ્વ્યણુકકૃત્પરમાણુયુગ્મમ્ ॥

અન્યોન્યસંભિન્નદૃશાં સખીનાં તસ્યાસ્ત્વયિ પ્રાગનુરાગચિહ્નમ્ ।
કસ્યાપિ કોઽપીતિ નિવેદિતં ચ ધાત્રેયિકાયાશ્ચતુરં વચશ્ચ ॥

અન્યોન્યસંવલિતમાંસલદન્તકાન્તિ સોલ્લાસમાવિરલસં વલિતાર્ધતારમ્ ।
લીલાગૃહે પ્રતિકલં કિલકિઞ્ચિતેષુ વ્યાવર્તમાનવિનયં મિથુનં ચકાસ્તિ ॥

અન્યોન્યસમુપષ્ટમ્ભાદ્ અન્યોન્યાપાશ્રયેણ ચ ।
જ્ઞાતયઃ સંપ્રવર્ધન્તે સરસીવોત્પલાન્યુત ॥

અન્યોન્યસ્માદ્વિનિર્ભિન્નં ભિન્નગર્ભં ન યુધ્યતે ।
તથૈવાપસૃતં શક્તં નૈકરાજ્યાન્તરીકૃતમ્ ॥

અન્યોન્યસ્ય નિયન્ત્રણાપરિભવાદપ્રૌઢશીતાતપાઃ પુષ્પ્યત્કિંશુકચૂતનૂતનદલાવિર્ભૂતશોણશ્રિયઃ ।
પદ્મોલ્લાસિતગન્ધવાસિતવહદ્વાતાવદાતત્વિષો મોદોન્માદજુષો હરન્તિ હૃદયં વાસન્તિકા વાસરાઃ ॥

અન્યોન્યસ્ય લયં ભયાદિવ મહાભૂતેષુ યાતેષ્વલં કલ્પાન્તે પરમેક એવ સ તરુઃ સ્કન્ધોચ્ચયૈર્જૃમ્ભતે ।
વિન્યસ્ય ત્રિજગન્તિ કુક્ષિકુર્હરે દેવેન યસ્યાસ્યતે શાખાગ્રે શિશુનેવ સેવિતજલક્રીડાવિલાસાલસમ્ ॥

અન્યોન્યસ્યાવ્યભીચારો ભવેદામરણાન્તિકઃ ।
એષ ધર્મઃ સમાસેન જ્ઞેયઃ મત્રીપુંસયોઃ પરઃ ॥

અન્યોન્યાક્ષિનિપાતજાતમદયોરન્યોન્યચેષ્ટાશત- સ્પૃષ્ટાન્તઃપદયોર્મનોભવશરવ્યાઘાતસંભ્રાન્તયોઃ ।
સ્યાદેવ દ્વિરદેન્દ્રયોરિવ તયોરાલિઙ્ગનં પ્રાઙ્ગણે ધૈર્યસ્તમ્ભવિડમ્બિની બલવતી લજ્જા ન ચેદર્ગલા ॥

અન્યોન્યાન્તરનિર્ગતાઙ્ગુલિદલશ્રેણીભવન્નિશ્ચલ- ગ્રન્થિપ્રગ્રથિતં કરદ્વયમુપર્યુત્તાનમાબિભ્રતા ।
સેયં વિભ્રમતોરણપ્રણયિના જૃમ્ભાભરોત્તભિતે- નોચ્ચૈર્બાહુયુગેન શંસતિ મનોજન્મપ્રવેશોત્સવમ્ ॥

અન્યોન્યાસ્ફાલભિન્નદ્વિપરુધિરવસામાંસમસ્તિષ્કપઙ્કે મગ્નાનાં સ્યન્દનાનામુપરિ કૃતપદન્યાસવિક્રાન્તપત્તૌ ।
સ્ફીતાસૃક્પાનગોષ્ઠીરસદશિવશિવાતૂઋયનૃત્યત્કબન્ધે સંગ્રામૈકાર્ણવાન્તઃપયસિ વિચરિતું પણ્ડિતાઃ પાણ્ડુપુત્રાઃ ॥

અન્યોન્યાહતદન્તનાદમુખરં પ્રહ્વં મુખં કુર્વતા નેત્રે સાશ્રુકણે નિમીલ્ય પુલકવ્યાસઙ્ગિ કણ્ડૂયતા ।
હા હા હેતિ સુનિષ્ઠુરં વિવદતા બાહૂ પ્રસાર્ય ક્ષણં પુણ્યાગ્નિઃ પથિકેન પીયત ઇવ જ્વાલાહતશ્મશ્રુણા ॥