મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 1723-1742

અન્નહીનો દહેદ્રાષ્ટ્રં મન્ત્રહીનશ્ચ ઋત્વિજઃ ।
યજમાનં દાનહીનો નાસ્તિ યજ્ઞસમો રિપુઃ ॥

અન્નાદષ્ટગુણં પિષ્ટં પિષ્ટાદષ્તગુણં પયઃ ।
પયસોઽષ્ટગુણં માંસં માંસાદષ્ટગુણં ઘૃતમ્ ॥

અન્નાદિવર્ગં ફલપુષ્પમાંસ- મત્સ્યાદિભિઃ પૂર્ણમુખઃ સદૈવ ।
સ્યાદ્દૃષ્ટમાત્રોઽભિમતાર્થસિદ્ધ્યૈ મૃષ્ટાન્નભોજ્યાય મુદે ચ કાકઃ ॥

અન્નાદિવિષ્ઠાનવગોમયાનિ ન વા વિધુન્વન્ વદને સદૈવ ।
વામોપસવ્યોઽપ્યવલોક્યમાનો મનોરથં પૂરયતે ધ્રુવશ્ચ ॥

અન્નાદિવિષ્ઠાપિશિતાદિભિર્યઃ પૂર્ણાનનોઽભીષ્ટફલપ્રદોઽસૌ ।
મન્ત્રાદિસિદ્ધ્યૈ વણિગાદિલાભે શસ્તો વિવાહાદિવિધૌ ચ કાકઃ ॥

અન્નાદે ભ્રૂણહા માર્ષ્ટિ અન્નેન અભિશંસતિ ।
સ્તેનઃ પ્રમુક્તો રાજનિ યાચન્નનૃતસંકરે ॥

અન્નાદે ભ્રૂણહા માર્ષ્ટિ પત્યૌ ભાર્યાપચારિણી ।
ગુરૌ શિષ્યશ્ચ યાજ્યશ્ચ સ્તેનો રાજનિ કિલ્બિષમ્ ॥

અન્નાદ્ભવન્તિ ભૂતાનિ પર્જન્યાદન્નસંભવઃ ।
યજ્ઞાદ્ ભવતિ પર્જન્યો યજ્ઞઃ કર્મસમુદ્ભવઃ ॥

અન્નાદ્રક્તં ચ શુક્લં ચાપ્ય્ અતો જીવઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ ।
ઇન્દ્રિયાણિ ચ બુદ્ધિશ્ચ તૃપ્યન્ત્યન્નેન નિત્યશઃ ॥

અન્નાભાવે મૃત્યુઃ શાલિભિરન્નાનિ શાલયો વૃષ્ટ્યા ।
વૃષ્ટિસ્તપસેતિ વદન્ન્ અમૃત્યવે તત્તપશ્ચરતુ ॥

અન્નાશને સ્યાત્ પરમાણુમાત્રઃ પ્રશક્યતે શોધયિતું તપોભિઃ ।
માંસાશને પર્વતરાજમાત્રો નો શક્યતે શોધયિતું મહત્ત્વાત્ ॥

અન્નેન ધાર્યતે સર્વં જગદેતચ્ચરાચરમ્ ।
અન્નાત્ પ્રભવતિ પ્રાણઃ પ્રત્યક્ષં નાસ્તિ સંશયઃ ॥

અન્ને પાને ચ તામ્બૂલે ફલે પુષ્પે વિભૂષણે ।
વસ્ત્રે વિલેપને ધૂપે શય્યાયામાસનેષુ ચ ॥

અન્યં કાનનમાશુ ગચ્છ તરસા વન્યં ફલં ભુઙ્ક્ષ્વ રે ધન્યં ધામ વિભાતિ તે ન હિ તથા પુણ્યં જઘન્યં કુરુ ।
એતસ્મિન્કરિશાવ મા વ્રજ વને જલ્પામિ તથ્યં વચો જાનાસ્યેવ કરીન્દ્રદર્પદલનો નિદ્રાતિ પઞ્ચાનનઃ ॥

અન્યં મનુષ્યં હૃદયેન કૃત્વા અન્યં તતો દૃષ્ટિભિરાહ્વયન્તિ ।
અન્યત્ર મુઞ્ચન્તિ મદપ્રસેકમ્ અન્યં શરીરેણ ચ કામયન્તે ॥

અન્યઃ કઃ ક્ષારવાર્ધે ત્વમિવ નિયમિતો વાનરૈર્વા નરૈર્વા વિપ્રેણૈકેન કોઽન્યઃ કરકુહરપુટીપાત્રમાત્રે નિપીતઃ ।
જલ્પન્નિત્થં પૃથૂર્મિઘ્વનિભિરવતરત્ફેનકૂટાટ્ટહાસૈઃ સ્પર્ધાં ધત્તે પયોધેરધિકમધિપુરં નિર્મિતો યત્તટાકઃ ॥

અન્યઃ કરોતિ વ્યાપારં લિપ્તો ભવતિ લેખકઃ ।
ભગલિઙ્ગપ્રસઙ્ગેન છિન્ના ભવતિ નાસિકા ॥

અન્યઃ કોઽપિ સ કુમ્ભસંભવમુનેરાસ્તાં શિખી જાઠરો યં સંચિન્ત્ય દુકૂલવહ્નિસદૃશઃ સંલક્ષ્યતે વાડવઃ ।
વન્દ્યં તજ્જઠરં સ મીનમકરગ્રાહાવલિસ્તોયધિઃ પશ્ચાત્પાર્શ્વમપૂરિતાન્તરવિયદ્યત્ર સ્વનન્ ભ્રામ્યતિ ॥

અન્ય ઇત્યનુપજાતયન્ત્રણં દ્રાગુદઞ્ચિતવતી વિલોચનમ્ ।
મામવેત્ય ચકિતા વૃતાનના દન્તદષ્ટરસના મનાગભૂત્ ॥

અન્યકર્મવિમૂઢો ય આત્મકર્મવિશારદઃ ।
યથા પશ્ય ન જાનાતિ સ્તનપાનેતરચ્છિશુઃ ॥