મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 1401-1420

અનિર્લોડિતકાર્યસ્ય વાગ્જાલં વાગ્મિનો વૃથા ।
નિમિત્તાદપરાદ્ધેષોર્ ધાનુષ્કસ્યેવ વલ્ગિતમ્ ॥

અનિર્વાચ્યમનિર્ભિન્નમ્ અપરિચ્છિન્નમવ્યયમ્ ।
બ્રહ્મેવ સુજનપ્રેમ દુઃખમૂલનિકૃન્તનમ્ ॥

અનિર્વૃતં તથા મન્દં પરલોકપરાઙ્મુખમ્ ।
નરકાય ન સદ્ગત્યં કુપુત્રાલમ્બિજન્મ વૈ ॥

અનિર્વેદઃ શ્રિયો મૂલં ચઞ્ચુર્મે લોહસંનિભા ।
અહોરાત્રાણિ દીર્ઘાણિ સમુદ્રઃ કિં ન શુષ્યતિ ॥

અનિર્વેદઃ શ્રિયો મૂલં દુઃખનાશે સુખસ્ય ચ ।
મહાન્ ભવત્યનિર્વિણ્ણઃ સુખં ચાત્યન્તમશ્નુતે ॥

અનિર્વેદઃ શ્રિયો મૂલમ્ અનિર્વેદઃ પરં સુખમ્ ।
અનિર્વેદો હિ સતતં સર્વાર્થેષુ પ્રવર્તકઃ ॥

અનિર્વેદો હિ સતતં સર્વાર્થેષુ પ્રવર્તકઃ ।
કરોતિ સફલં જન્તોઃ કર્મ યચ્ચ કરોતિ સઃ ॥

અનિલ નિખિલવિશ્વં પ્રાણિતિ ત્વત્પ્રયુક્તં સપદિ ચ વિનિમીલત્યાકુલં ત્વદ્વિયોગાત્ ।
વપુરસિ પરમેશસ્યાચિતં નોચિતં તે સુરભિમસુરભિં વા યત્સમં સ્વીકરોષિ ॥

અનિશં નયનાભિરામયા રમયા સંમદિનો મુખસ્ય તે ।
નિશિ નિઃસરદિન્દિરં કથં તુલયામઃ કલયાપિ પઙ્કજમ્ ॥

અનિશં મતઙ્ગજાનાં બૃંહિતમાકર્ણ્યતે યથા વિપિને ।
મન્યે તથા ન જીવતિ ગજેન્દ્રપલકવલનઃ સિંહઃ ॥

અનિશમપિ મકરકેતુર્ મનસો રુજમાવહન્નભિમતો મે ।
યદિ મદિરાયતનયનાં તામધિકૃત્ય પ્રહરતીતિ ॥

અનિશ્ચિતૈરધ્યવસાયભીરુભિર્ યથેષ્ટસંલાપરતિપ્રયોજનૈઃ ।
ફલે વિસંવાદમુપાગતા ગિરઃ પ્રયાન્તિ લોકે પરિહાસવસ્તુતામ્ ॥

અનિષ્ટઃ કન્યકાયા યો વરો રૂપાન્વિતોઽપિ યઃ ।
યદિ સ્યાત્તસ્ય નો દેયા કન્યા શ્રેયોઽભિવાઞ્છતા ॥

અનિષ્ટદઃ ક્ષિતીશાનાં ભૂકમ્પઃ સંધ્યયોર્દ્વયોઃ ।
દિગ્દાહઃ પીતવર્ણત્વાદ્ રાજ્ઞાં ચાનિષ્ટદઃ પરઃ ॥

અનિષ્ટયોગાત્ પ્રિયવિપ્રયોગતઃ પરાપમાનાદ્ધનહીનજીવિતાત્ ।
અનેકજન્મવ્યસનપ્રબન્ધતો બિભેતિ નો યસ્તપસો બિભેતિ સઃ ॥

અનિષ્ટસમ્પ્રયોગાચ્ચ વિપ્રયોગાત્પ્રિયસ્ય ચ ।
માનુષા માનસૈર્દુઃખૈર્ યુજ્યન્તે અલ્પબુદ્ધયઃ ॥

અનિષ્ટાદિષ્ટલાભેઽપિ ન ગતિર્જાયતે શુભા ।
યત્રાસ્તે વિષસંસર્ગોઽમૃતં તદપિ મૃત્યવે ॥

અનિષ્પન્નામપિ ક્રિયાં નયોપેતાં વિચક્ષણાઃ ।
ફલદાં હિ પ્રકુર્વન્તિ મહાસેનાપતિર્યથા ॥

અનીર્ષ્યાઃ શ્રોતારો મમ વચસિ ચેદ્વચ્મિ તદહં સ્વપક્ષાદ્ભેતવ્યં બહુ ન તુ વિપ્રપક્ષાત્ પ્રભવતઃ ।
તમસ્યાક્રાન્તશે કિયદપિ હિ તેજોવયવિનઃ સ્વશક્ત્યા ભાસન્તે દિવસકૃતિ સત્યેવ ન પુનઃ ॥

અનીર્ષ્યુર્ગુપ્તદારઃ સ્યાચ્ ચોક્ષઃ સ્યાદઘૃણી નૃપઃ ।
સ્ત્રિયં સેવેત નાત્યર્થં મૃષ્ટં મુઞ્જીત નાહિતમ્ ॥