મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 1381-1400

અનિત્યે પ્રિયસંવાસે સંસારે ચક્રવદ્ગતૌ ।
પથિ સંગતમેવૈતદ્ ભ્રાતા માતા પિતા સખા ॥

અનિત્યો વિજયો યસ્માદ્ દૃશ્યતે યુધ્યમાનયોઃ ।
પરાજયશ્ચ સંગ્રામે તસ્માદ્યુદ્ધં વિવર્જયેત્ ॥

અનિદ્રો દુઃસ્વપ્નઃ પ્રપતનમનદ્રિ દ્રુમતટં જરાહીનઃ કમ્પસ્તિમિરરહિતસ્ત્રાસસમયઃ ।
અનાઘાતં દુઃખં વિગતનિગડો બન્ધનવિધિઃ સજીવં જન્તૂનાં મરણમવનીશાશ્રયરસઃ ॥

અનિધાય મુખે પત્રં પૂગં ખાદતિ યો નરઃ ।
સપ્તજન્મદરિદ્રત્વમ્ અન્તે વિષ્ણુસ્થિતિશ્ચ ન ॥

અનિન્દા પરકૃત્યેષુ સ્વધર્મપરિપાલનમ્ ।
કૃપણેષુ દયાલુત્વં સર્વત્ર મધુરા ગિરઃ ॥

પ્રાણૈરપ્યુપકારિત્વં મિત્રાયાવ્યભિચારિણે ।
ગૃહાગતે પરિષ્વઙ્ગઃ શક્ત્યા દાનં સહિષ્ણુતા ॥

બન્ધુભિર્બદ્ધસંયોગઃ સુજને ચતુરશ્રતા ।
તચ્ચિત્તાનુવિધાયિત્વમ્ ઇતિ વૃત્તં મહાત્મનામ્ ॥

અનિન્દ્યમપિ નિન્દન્તિ સ્તુવન્ત્યસ્તુત્યમુચ્ચકૈઃ ।
સ્વાપતેયકૃતે મર્ત્યાઃ કિં કિં નામ ન કુર્વતે ॥

અનિબન્ધનકચબન્ધનમ્ અનિદાનં દાનમુત્તરીયસ્ય ।
આકસ્મિકમન્દસ્મિતમ્ અપહસ્તયતીવ બાલ્યમેતસ્યાઃ ॥

અનિભાલિત એવ કેવલં ખનિગર્ભે નિધિરેષ જીર્યતુ ।
ન તુ સીદતુ મૂલ્યહાનિતો વણિજાલોકનગોચરીકૃતઃ ॥

અનિમિષમવિરામા રાગિણાં સર્વરાત્રં નવનિધુવનલીલાઃ કૌતુકેનાતિવીક્ષ્ય ।
ઇદમુદવસિતાનામસ્ફુટાલોકસંપન્ નયનમિવ સનિદ્રં ઘૂર્ણતે દૈપમર્ચિઃ ॥

અનિયતરુદિતસ્મિતં વિરાજત્- કતિપયકોમલદન્તકુડ્મલાગ્રમ્ ।
વદનકમલકં શિશોઃ સ્મરામિ સ્ખલદસમઞ્જસમુગ્ધજલ્પિતં તે ॥

અનિયુક્તા હિ સાચિવ્યે યદ્વદન્તિ મનીષિણઃ ।
અનુરાગદ્રવસ્યૈતાઃ પ્રણયસ્યાતિભૂમયઃ ॥

અનિરાકૃતતાપસંપદં ફલહીનાં સુમનોભિરુજ્ઝિતામ્ ।
ખલતાં ખલનામિવાસતીં પ્રતિપદ્યેત કથં બુધો જનઃ ॥

અનિરીક્ષણમેવ દૃષ્ટિરાર્દ્રા પરિહાસાલપનાનિ મૌનમેવ ।
અવધીરણમેવ ચાભિયોગો વિનિગૂઢોઽપિ હિ લક્ષ્યતેઽનુરાગઃ ॥

અનિર્ઘાતં ધારાધરમશમનીયં નિધિરપામ્ અકાઠિન્યં ચિન્તામણિમજડભૂતં સુરતરુમ્ ।
અભિત્ત્વોપાદાય પ્રભુરપશુવૃત્તિં ચ સુરભિં પરાર્થૈકસ્વાર્થાનકૃત પુરુષાનાદિપુરુષઃ ॥

અનિર્જયેન દ્વિષતાં યસ્યામર્ષઃ પ્રશામ્યતિ ।
પુરુષોક્તિઃ કથં તસ્મિન્ બ્રૂહિ ત્વં હિ તપોધન ॥

કૃતં પુરુષશબ્દેન જાતિમાત્રાવલમ્બિના ।
યોઽઙ્ગીકૃતગુણૈઃ શ્લાધ્યઃ સવિસ્મયમુદાહૃતઃ ॥

ગ્રસમાનમિવૌજાંસિ સદસા ગૌરવેરિતમ્ ।
નામ યસ્યાભિનનદન્તિ દ્વિષોઽપિ સ પુમાન્પુમાન્ ॥

અનિર્દયોપભોગસ્ય રૂપસ્ય મૃદુનઃ કથમ્ ।
કઠિનં ખલુ તે ચેતઃ શિરીષસ્યેવ બન્ધનમ્ ॥