મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 1100-1119

અધિગતપરમાર્થાન્ પણ્ડિતાન્ માવમંસ્થાસ્ તૃણમિવ લઘુ લક્ષ્મીર્નૈવ તાન્ સંરુણદ્ધિ ।
અભિનવમદલેખાશ્યામગણ્ડસ્થલાનાં ન ભવતિ બિસતન્તુર્વારણં વારણાનામ્ ॥

અધિગતમહિમા મનુષ્યલોકે બત સુતરામવસીદતિ પ્રમાદી ।
ગજપતિરુરુશૈલશૃઙ્ગવઋષ્મા ગુરુરવમજ્જતિ પઙ્કભાઙ્ન દારુ ॥

અધિગત્યેદૃગેતસ્યા હૃદયં મૃદુતામુચોઃ ।
પ્રતીમ એવ વૈમુખ્યં કુચયોર્યુક્તવૃત્તયોઃ ॥

અધિગમનમનેકાસ્તારકા રાજમાનાઃ પ્રતિગૃહમપિ દીપાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રતિષ્ઠામ્ ।
દિશિ દિશિ વિકસન્તઃ સન્તિ ખદ્યોતપોતાઃ સવિતરિ ઉદિતેઽસ્મિન્ કિં નુ લોકૈરલોકિ ॥

અધિગમ્યાશુ ગોલક્ષ્યમ્ એકઃ શામ્યતિ માર્ગણઃ ।
અનુરોધસ્થિરતયા ન ચ શક્યપ્રતારણઃ ॥

અધિદેહલિ હન્ત હેમવલ્લી શરદિન્દુઃ સરસીરુહે શયાનઃ ।
અધિખઞ્જનચઞ્ચુ મૌક્તિકાલી ફલિતં કસ્ય સુજન્મનસ્તપોભિઃ ॥

અધિપઞ્ચવટીકુટીરવર્તિ સ્ફુટિતેન્દીવરસુન્દરોરુમૂર્તિ ।
અપિ લક્ષ્મણલોચનૈકલક્ષ્યં ભજત બ્રહ્મ સરોરુહાયતાક્ષમ્ ॥

અધિભિલ્લપલ્લિગલ્લં સ્યાદ્બલ્લવપલ્લવોઽપિ વાચાલઃ ।
નાગરનરવરપરિષદિ કસ્ય મુખાદક્ષરં ક્ષરતિ ॥

અધિયામિનિ ગજગામિનિ કામિનિ સૌદામિનીવ યં વ્રજસિ ।
જલદેનેવ ન જાને કતિ કતિ સુકૃતાનિ તેન વિહિતાનિ ॥

અધિરજનિ જગામ ધામ તસ્યાઃ પ્રિયતમયેતિ રુષા સ્રજાવનદ્ધઃ ।
પદમપિ ચલિતું યુવા ન સેહે કિમિવ ન શક્તિહરં સસાધ્વસાનામ્ ॥

અધિરજનિ પ્રિઅયસવિધે કથ્મપિ સંવેશિતા બલાદ્ ગુરુભિઃ ।
કિં ભવિતેતિ સશઙ્કં પઙ્કજનયના પરામૃશતિ ॥

અધિરજનિમુખે યઃ સાન્દ્રલાક્ષાનુરાગૈર્ વ્યતિકરિત ઇવોચ્ચૈઃ પાટલત્વં દધાનઃ ।
ઉષસિ સ ખલુ દીપઃ પાનનિર્ધૂતરાગઃ સ્ફુરદધર ઇવાયં ધસરત્વં બિભર્તિ ॥

અધિરજનિ વ્યાધગૃહે સુખમનનભૂતમનુભૂય ।
અપશોકકોકમિથુનં જીવનદાનેસમુલ્લસતિ ।

અધિરોહાર્ય પાદાભ્યાં પાદુકે હેમભૂષિતે ।
એતે હિ સર્વલોકસ્ય યોગક્ષેમં વિધાસ્યતઃ ॥

અધિલવઙ્ગમમી રજસાધિકં મલિનિતાઃ સુમનોદલતાલિનઃ ।
સ્ફુટમિતિ પ્રસવેન પુરોઽહસત્ સપદિ કુન્દલતા દલતાલિનઃ ॥

અધિશ્રીરુદ્યાને ત્વમસિ ભવતઃ પલ્લવચયો ધુરીણઃ કલ્યાણે તવ જગતિ શાખા શ્રમહરા ।
મુદે પુષ્પોલ્લેખઃ ફલમપિ ચ તુષ્ટ્યૈ તનભૃતાં રસાલ ત્વાં તસ્માચ્ છ્રયતિ શતશઃ કોકિલકુલમ્ ॥

અધિષ્ઠાનં સમિચ્છન્તિ હ્યચલં નિર્બલે સતિ ।
સંસારે સર્વભૂતાનાં તૃણબિન્દુવદસ્થિરે ॥

અધીતપઞ્ચાશુગબાણવઞ્ચને સ્થિતા મદન્તર્બહિરેષિ ચેદુરઃ ।
સ્મરાશુગેભ્યો હૃદય બિભેતુ ન પ્રવિશ્ય તત્ત્વન્મયસપુટે મમ ॥

અધીતવિદ્યૈર્વિગતે શિશુત્વે ધનોર્જિતે હારિણિ યૌવને ચ ।
સેવ્યા નિતમ્બાસ્તુ વિલાસિનીનાં તતસ્તદર્થં ધરણીધરાણામ્ ॥

અધીતસ્ય ચ તપ્તસ્ય કર્મણઃ સુકૃતસ્ય ચ ।
ષષ્ઠં ભજતિ ભાગં તુ પ્રજા ધર્મેણ પાલયન્ ॥
ષડ્ભાગસ્ય ન ભોક્તાસૌ રક્ષતે ન પ્રજાઃ કથમ્ ॥