મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 0641-0660

અતૃણે પતિતો વહ્નિઃ સ્વયમેવોપશામ્યતિ ।
અક્ષમાવાન્ પરં દોષૈર્ આત્માનં ચૈવ યોજયેત્ ॥

અતૃણે સતૃણા યસ્મિન્ સતૃણે તૃણવર્જિતા મહી યત્ર ।
તસ્મિઞ્શિરા પ્રદિષ્ટા વક્તવ્યં વા ધનં તત્ર ॥

અતોગરીયઃ કિં નુસ્યાદ્ અશર્મ નરકેષ્વપિ ।
યત્ પ્રિયસ્ય પ્રિયં કર્તુમ્ અધમેન ન શક્યતે ॥

અતો નિજબલોન્માનં ચાપં સ્યાચ્છુભકારકમ્ ।
દેવાનામુત્તમં ચાપં તતો ન્યૂનં ચ માનવમ્ ॥

અતોઽર્થં પઠ્યતે શાસ્ત્રં કીર્તિર્લોકેષુ જાયતે ।
કીર્તિમાન્ પૂજ્યતે લોકે પરત્રેહ ચ માનવઃ ॥

અતો હાસ્યતરં લોકે કિંચિદન્યન્ન વિદ્યતે ।
યત્ર દુર્જન ઇત્યાહ દુર્જનઃ સજ્જનં સ્વયમ્ ॥

અત્તું વાઞ્છતિ શાંભવો ગણપતેરાખું ક્ષુધાર્ત્તઃ ફણી તં ચ ક્રૌઞ્ચરિપોઃ શિખી ગિરિસુતાસિંહોઽપિ નાગાનનમ્ ।
ઇત્થં યત્ર પરિગ્રહસ્ય ઘટના શંભોરપિ સ્યાદ્ગૃહે તત્રાન્યસ્ય કથં ન ભાવિ જગતસ્તસ્માત્ સ્વરૂપં હિ તત્ ॥

અત્યચ્છં સિતમંશુકં શુચિ મધુ સ્વામોદમચ્છં રજઃ કાર્પુરં વિધૃતાર્દ્રચન્દનકુચદ્વન્દ્વાઃ કુરઙ્ગીદૃશઃ ।
ધારાવેશ્મ સપાટલં વિચકિલસ્રગ્દામ ચન્દ્રત્વિષો ધાતઃ સૃષ્ટિરિયં વૃથૈવ તવ ન ગ્રીષ્મોઽભવિષ્યદ્યદિ ॥

અત્યદ્ભુતમિમં મન્યે સ્વભાવમમનસ્વિનઃ ।
યદુપક્રિયમાણોઽપિ પ્રીયતે ન વિલીયતે ॥

અત્યન્તં કુરુતાં રસાયનવિધિં વાક્યં પ્રિયં જલ્પતુ વાર્ધેઃ પારમિયર્તુ ગચ્છતુ નભો દેવાદ્રિમારોહતુ ।
પાતાલં વિશતુ પ્રસર્પતુ દિશં દેશાન્તરં ભ્રામ્યતુ ન પ્રાણી તદપિ પ્રહર્તુમનસા સંત્યજ્યતે મૃત્યુના ॥

અત્યન્તકણ્ડૂતિપરો નરાણામ્ વિરોધકારી શુનકઃ સદૈવ ।
સ્યાદૂર્ધ્વપાદઃ શુનકઃ શયાનઃ સિદ્ધિપ્રદઃ કાર્યવિધૌ વિદુષ્ટે ॥

અત્યન્તકૃષ્ણઃ સ વિનિર્મલસ્ત્વં સ વામનઃ સર્વત ઉન્નતોઽસિ ।
જનાર્દનો યત્ સ દયાપરસ્ત્વં વિષ્ણુઃ કથં વીર તવોપમાનમ્ ॥

અત્યન્તકોપઃ કટુકા ચ વાણી દરિદ્રતા ચ સ્વજનેષુ વૈરમ્ ।
નીચપ્રસઙ્ગઃ કુલહીનસેવા ચિહ્નાનિ દેહે નરકસ્થિતાનામ્ ॥

અત્યન્તચઞ્ચલસ્યેહ પારદસ્ય નિબન્ધને ।
કામં વિજ્ઞાયતે યુક્તિર્ ન સ્ત્રીચિત્તસ્ય કાચન ॥

અત્યન્તનિર્ગતે ચૈવ સુબદ્ધે નૈવ ચાવિલે ।
પ્રશસ્તે વાજિનાં નેત્રે મધ્વાભે કાલતારકે ॥

અત્યન્તપરિણાહિત્વાદ્ અતીવ શ્લક્ષ્ણતાવશાત્ ।
ન કાંચિદુપમાં રોઢુમ્ ઊરૂ શક્નોતિ સુભ્રુવઃ ॥

અત્યન્તભીમવનજીવગણેન પૂર્ણં દુર્ગં વનં ભવભૃતાં મનસાપ્યગમ્યમ્ ।
ચૌરાકુલં વિશતિ લોભવશેન મર્ત્યો નો ધર્મકર્મ વિદધાતિ કદાચિદજ્ઞઃ ॥

અત્યન્તમતિમેધાવી ત્રયાણામેકમશ્નુતે ।
અલ્પાયુષો દરિદ્રો વા હ્યનપત્યો ન સંશયઃ ॥

અત્યન્તમન્થનકદર્થનમુત્સહન્તે મર્યાદયા નિયમિતાઃ કિમુ સાધવોઽપિ ।
લક્ષ્મીસુધાકરસુધાદ્યુપનીય શેષે રત્નાકરોઽપિ ગરલં કિમુ નોજ્જગાર ॥

અત્યન્તમસદાર્યાણામ્ અનાલોચિતચેષ્ટિતમ્ ।
અતસ્તેષાં વિવર્ધન્તે સતતં સર્વસંપદઃ ॥