મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 0281-0300

અઙ્ગપ્રત્યઙ્ગભાગેન તતઃ પિણ્ડઃ પ્રજાયતે ।
ચર્મણાચ્છાદિતઃ સપ્ત ધાતવઃ સુય્રનુક્રમાત્ ॥

અઙ્ગમઙ્ગેન સંપીડ્ય માંસં માંસેન તુ સ્ત્રિયઃ ।
પુરાહમભવં પ્રીતો યત્તન્મોહવિજૃમ્ભિતમ્ ॥

અઙ્ગમનઙ્ગક્લિષ્ટં સુખયેદન્યા ન મે કરસ્પર્શાત્ ।
નોચ્છ્વસિતિ તપનકિરણૈશ્ ચન્દ્રસ્યેવાંશુભિઃ કુમુદમ્ ॥

અઙ્ગયુક્તઃ કૃતાસ્રશ્ચ કુર્વન્ સમ્યક્પુરોવિધિમ્ ।
વિજાનન્ સિદ્ધસાધ્યાદીન્ વૈરિણોઽસ્ત્રૈર્ન પીડ્યતે ॥

અઙ્ગસઙ્ગાત્ તથા જીવો ભજતે પ્રાકૃતાન્ ગુણાન્ ।
અહંકારાભિભૂતઃ સન્ ભિન્નસ્તેભ્યોઽપિ સોઽવ્યયઃ ॥

અઙ્ગાઃ સંજાતભઙ્ગાદ્યનવનવસતિપ્રાપ્તરઙ્ગાઃ કલિઙ્ગાસ્ તૈલઙ્ગાઃસ્વર્ગગઙ્ગાભિષવણમતયઃ શીર્યદઙ્ગાશ્ચ વઙ્ગાઃ ।
લાટાઃસ્વિદ્યલ્લલાટાઃ પદગમનદૃઢાશ્વાસલોલાશ્ચ ચોલા જાયન્તે શ્રીનિજામ પૃથુરણ ભવતઃ પ્રૌઢનિઃસાણનાદાત્ ॥

અઙ્ગાકૃષ્ટદુકૂલયા સરભસં ગૂઢૌ ભુજાભ્યાં સ્તનાવ્ આકૃષ્ટે જઘનાંશુકે કૃતમધઃ સંસક્તમૂરુદ્વયમ્ ।
નાભીમૂલનિબદ્ધચક્ષુષિ મયિ વ્રીડાનતાઙ્ગ્યા તયા દીપઃ સ્ફૂત્કૃતવાતવેપિતશિખઃ કર્ણોત્પલેનાહતઃ ॥

અઙ્ગાકૃષ્ટિર્વ્યથયતિ નખાઙ્કેષુ વક્ષોજકુમ્ભા- વાસ્યં જૃમ્ભા દશનવસને દન્તદષ્ટં દુનોતિ ।
યાન્ત્યાઃ ખેદં વ્રજતિ કરજશ્રેણિષુ શ્રોણિભાગઃ પ્રાતર્યાતિ પ્રગુણતરતાં વૈશસં નૈશમસ્યાઃ ॥

અઙ્ગાઙ્ગમાગતે શત્રૌ કિં કરોતિ પરિચ્છદઃ ।
રાહુણા ગ્રસિતે ચન્દ્રે કિં કિં ભવતિ તારકૈઃ ॥

અઙ્ગાઙ્ગિભાવમજ્ઞાત્વા કથં સામર્થ્યનિર્ણયઃ ।
પશ્ય ટિટ્ટિભમાત્રેણ સમુદ્રો વ્યાકુલીકૃતઃ ॥

અઙ્ગાનામતિતાનવં કુત ઇદં કમ્પશ્ચ કસ્માત્ કુતો મુગ્ધે પાણ્ડુકપોલમાનનમિતિ પ્રાણેશ્વરેપૃચ્છતિ ।
તન્વ્યા સર્વમિદં સ્વભાવત ઇતિ વ્યાહૃત્ય પક્ષ્માન્તર- વ્યાપી બાષ્પભરસ્તયા વલિતયા નિઃશ્વસ્ય મુક્તોઽન્યતઃ ॥

અઙ્ગાનિ ખેદયસિ કિં શિરીષકુસુમપરિપેલવાનિ મુધા ।
અયમીહિતકુસુમાનાં સંપાદયિતા તવાસ્તિ દાસજનઃ ॥

અઙ્ગાનિ ચન્દનરજઃપરિધૂસરાણિ તામ્બૂલરાગસુભગોઽધરપલ્લવશ્ચ ।
સ્વચ્છાઞ્જને ચ નયને વસનં તનીયઃ કાન્તાસુ ભૂષણમિદં વિબહ્વશ્ચ શેષઃ ॥

અઙ્ગાનિ દત્ત્વા હેમાઙ્ગિ પ્રાણાન્ ક્રીણાસિ ચેન્ નૃણામ્ ।
યુક્તમેતન્ ન તુ પુનઃ કોણં નયનપદ્મયોઃ ॥

અઙ્ગાનિ ધીપટુત્વં શક્તિર્દશનાઃ શનૈર્વિશીર્યન્તે ।
નિખિલેન્દ્રિયાણિ યેષાં ચિરાયુષસ્તે નરા જ્ઞેયાઃ ॥

અઙ્ગાનિ નિદ્રાલસવિભ્રમાણિ વાક્યાનિ કિંચિન્ મદલાલસાનિ ।
ભ્રૂક્ષેપજિહ્માનિ ચ વીક્ષિતાનિ ચકાર કામઃ પ્રમદાજનાનામ્ ॥

અઙ્ગાનિ મે દહતુ કાન્તવિયોગવહ્નિઃ સમ્રક્ષતુ પ્રિયતમં હૃદિ વર્તતેઽસૌ ।
ઇત્યાશયા શશિમુખી જલદશ્રુવારિ- ધારાભિરુષ્ણમભિષિઞ્ચતિ હૃત્પ્રદેશમ્ ॥

અઙ્ગાનિ શ્લથનિઃ સહાનિ નયતે મુગ્ધાલસે વિભ્રમશ્- વાસોત્કમ્પિતકોમલસ્તનમુરઃ સાયાસસુપ્તે ભ્રુવૌ ।
કિં ચાન્દોલનકૌતુકવ્યુપરતાવાસ્યેષુ વામભ્રુવાં સ્વેદામ્ભઃ સ્તપિતાકુલાલકલતેષ્વાવાસિતો મન્મથઃ ॥

અઙ્ગામોદસમોચ્છલદ્ઘૃણિપતદ્ભૃઙ્ગાવલીમાલિત- સ્ફૂર્જલ્લઞ્છનસૂત્રગુમ્ફિતમિલન્નીલોત્પલશ્રીરિવ ।
નિર્યત્પાદનખોન્મુખાંશુવિસરસ્રગ્દન્તુરઃ સ્મર્યતાં મઞ્જુશ્રીઃ સુરમુક્તમઞ્જરિશિખાવર્ષૈરિવાભ્યર્ચિતઃ ॥

અઙ્ગારપૂર્વે ગમને ચ લાભઃ સોમે શનૌ દક્ષિણમર્થલાભમ્ ।
બુધે ગુરૌ પશ્ચિમકાર્યસિદ્ધી રવૌ ભૃગૌ ચોત્તરમર્થલાભઃ ॥